Gzów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie skierniewickim, w gminie Słupia.
+Integralne części wsi Gzów SIMC Nazwa Rodzaj0737924 Brzozowica część wsi0737947 Stara Wieś część wsi
Historia
Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z dokumentu arcybiskupa Jarosława Bogorii Skotnickiego wystawionego 14 maja 1348 r. w Gnieźnie. Na jego mocy istniejące już dziedziny Gzów i Pacierzewice połączono w jedną wieś, której nadano oficjalnie nazwę Łupia. Streszczenie aktu zachowało się w wizytacjach dóbr z 1511:
W praktyce nazwa nadana nowej wsi przez arcybiskupa nie przyjęła się; w użyciu pozostała nazwa jednej z wcześniejszych dziedzin.
Dokumentem z 17 maja 1359 r. książę mazowiecki Ziemowit III potwierdził arcybiskupstwu gnieźnieńskiemu prawa do kasztelanii łowickiej, wymieniając większość składających się na nią wsi. Gzów został w nim wyliczony po łacinie jako Gsow.
Według wizytacji dóbr klucza słupskiego z 1511 r. wieś miała 20 łanów, w tym 2½ chłopskich i 4 sołeckie, na których było 4 sołtysów. Chłopi płacili po 45 gr czynszu i 9 gr porębu z łanu. Cała wieś oddawała wspólnie ½ grzywny wieprzowego rocznie. Oddawali daniny i odrabiali pańszczyznę w takim samym wymiarze, co inne sąsiednie wsie; stróżę odrabiali w dworze słupskim.
Już ok. 1520 r. wieś należała do parafii św. Małgorzaty w Janisławicach, dziesięcinę miała wliczoną w czynsz płacony arcybiskupstwu. W 1579 r. w uprawie było 18 łanów chłopskich i 4 łany wójtowskie, we wsi był jeden zagrodnik, komorników brak.
W 1685 r., ok. 20 lat po zakończeniu działań wojennych rokoszu Lubomirskiego wiążących się ze spustoszeniem dóbr łowickich, we wsi było 19 łanów w uprawie i 12⅓ łanu pustego. W 1739 r. we wsi było 6 domów osiadłych, 2 domy puste i 2 komorników. W uprawie był tylko 1 łan i 35 zagonów, ugorem leżało 20 łanów i 25 zagonów.
Dalszy zapaść gospodarczą dóbr łowickich była efektem gospodarki dzierżawnej prowadzonej za rządów prymasa Antoniego Ostrowskiego. Od 1778 r., wraz z większością klucza słupskiego, Gzów stanowił część partykularza słupskiego dzierżawionego przez Józefa Lasockiego, miecznika bielskiego. Wieś liczyła 18 gospodarstw chłopskich, 2¾ oraz 10 zagonów ziemi do roboty dworskiej, w najem wielki 2½ włóki i 5 zagonów, ½ włóki i 5 zagonów ziem karczemnych i włodarskich, w sumie 20 włók. Między 1739 a 1795 inwentarze księstwa łowickiego odnotowały w Gzowie wzrost areału ziemi uprawianej o 2 włóki i 25 zagonów.
W 1807 za krótkich rządów marszałka Ludwika Davouta po raz pierwszy wprowadzono podział na gminy. Brak jest informacji o przynależności administracyjnej poszczególnych miejscowości południowego księstwa łowickiego w latach 1807-1867, natomiast wiadomo, że w momencie nadania księstwa łowickiego wielkiemu księciu Konstantemu Gzów, jako jedyna ze wsi wcześniejszego klucza słupskiego, znajdował się w ekonomii GłuchówTa obejmowała wsie księżackie późniejszej gminy Głuchów (a więc całą gminę z wyłączeniem wsi szlacheckich Celigowa, Gostynek i Prus) i pokrywała się z wcześniejszym kluczem michowickim: Białynin, Borysław, Byczki, Głuchów, Janisławice, Jasień, Lnisno, Miłochniewice, Michowice, Reczul, Skoczykłody, Wysokienice, Złota i Gzów z wcześniejszego klucza słupskiego (). Wiadomo też, że wieś należy do gminy Głuchów przynajmniej od 1867 r. W 1829 r. wieś liczyła 38 gospodarstw z 248 mieszkańcami. W 1874 r., 36 lat po uwłaszczeniu chłopów w księstwie łowickim, we wsi było 1376 mórg ziemi, wszystkie chłopskie.
W 1906 we wsi przeprowadzono komasację gruntów. W 1912 r. wieś liczyła 286 mężczyzn i 294 kobiety, w sumie 580 mieszkańców. Po wyborach do władz gminnych w 1919 r. sołtysem wsi został Grzegorz Pintara. W 1933 r. rozporządzeniem wojewody warszawskiego utworzono gromady (odpowiadające dzisiejszym sołectwom) grupujące poszczególne wsie, przysiółki i osady. Ustalono wówczas, że gromada Gzów będzie obejmować wieś Gzów i osadę młyńską Gzów.
W 1936 r., w związku z planowaną reorganizacją podziału administracyjnego, sąsiednia gmina Słupia zawnioskowała o przyłączenie Gzowa i Byczek z obszaru ówczesnej gminy Głuchów. Planowane zmiany zostały przestawione na posiedzeniu zarządu gminy 27 maja 1936 r. przez wójta Piotra Klimka; do chwili posiedzenia mieszkańcy Gzowa i Byczek złożyli już do władz swoje protesty przeciwko zmianom administracyjnym. W konkluzji Zarząd Gminy z Piotrem Klimkiem na czele podjął następującą uchwałę:
Do zmiany granic nie doszło; do wybuchu II wojny światowej temat ten nie był więcej podejmowany.
W dniu 10 maja 1945 r. ludność wsi wyniosła 507 osób. Rodzina młynarzy z Gzowa stała się jedną z niewielu rodzin niemieckich z terenu ówczesnej gminy Głuchów, której dzięki dobrej opinii wśród sąsiadów udało się uniknąć wysiedlenia do Niemiec. Tymczasem wysiedlono prawie całą populację sąsiedniego Kochanowa.
W sierpniu 1945 r. ukształtowała się Gminna Rada Narodowa w Głuchowie, a przedstawicielem Gzowa został Antoni Petryna. W wyniku likwidacji gromad i ponownego utworzenia gmin w 1973 r. Gzów stał się częścią istniejącej do dziś gminy Słupia.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.
Uwagi
Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT
Kategoria:Słupia (gmina w województwie łódzkim)