Bitwa w zatoce Ormoc – bitwa powietrzno-morska stoczona pomiędzy Cesarstwem Japonii a Stanami Zjednoczonymi na Morzu Camotes na Filipinach pomiędzy 9 listopada a 21 grudnia 1944 roku w ramach bitwy o Leyte w czasie wojny na Pacyfiku podczas II wojny światowej. Były wynikiem japońskich działań mających na celu wzmocnienie i uzupełnienie swoich sił na Leyte oraz prób przechwycenia ich przez wojska amerykańskie.

Tło Po uzyskaniu kontroli nad zachodnim Pacyfikiem w połowie 1944 roku, alianci rozpoczęli kampanię wyzwolenia Filipin, lądując 20 października 1944 roku w zatoce Leyte po wschodniej stronie wyspy. Wyspy Leyte broniło ok. 20 000 Japończyków; amerykański generał Douglas MacArthur uważał, że zajęcie wyspy będzie jedynie preludium do poważnego starcia na Luzonie. Dla Japończyków utrzymanie kontroli nad Filipinami było kluczowe, ponieważ ich strata umożliwiłaby aliantom odcięcie linii zaopatrzenia w ropę z Borneo i Sumatry.

Cesarska Marynarka Wojenna Japonii odpowiedziała na ten atak połączonym atakiem floty, który doprowadził do bitwy w zatoce Leyte w dniach 23–26 października. W tej ogromnej bitwie morskiej japońska marynarka wojenna została zniszczona jako siła strategiczna. Początkowo nie było to jednak jasne, a japoński dowódca na Filipinach, generał Tomoyuki Yamashita, uważał, że Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych poniosła poważne straty i że alianckie siły lądowe mogą być narażone na atak. W związku z tym rozpoczął wzmacnianie i zaopatrywanie garnizonu na Leyte; w trakcie bitwy Japończycy wysłali na wyspę dziewięć konwojów, z których wylądowało około 34 000 żołnierzy z 1., 8., 26., 30. i 102 Dywizji. Miasto Ormoc, położone nad zatoką Ormoc, na zachodnim wybrzeżu Leyte, było głównym portem na wyspie i miejscem docelowym konwojów.

Odszyfrowanie wiadomości wysłanych za pomocą szyfru PURPLE zaalarmowało aliantów o koncentracji japońskich okrętów wokół wyspy Leyte, początkowo jednak zinterpretowali to jako ewakuację. Jednak w pierwszym tygodniu listopada sytuacja się wyjaśniła i alianci rozpoczęli przechwytywanie konwojów.

Operacje Konwoje TA-3 i TA-4 W dniach 8–9 listopada Japończycy wysłali dwa konwoje z Manili do zatoki Ormoc. Konwoje były rozmieszczone w odstępach jednodniowych, aby niszczyciele eskortujące pierwszy konwój mogły zawrócić i eskortować drugi. Konwoje zostały jednak zauważone 9 listopada i zaatakowane przez samoloty bazujące na lądzie . 10 listopada 38 Grupa Bombowa, bazująca na wyspie Morotai, wysłała 32 bombowce B-25 Mitchell eskortowane przez 37 myśliwców bombardujących P-47 Thunderbolt do ataku na TA-4 w pobliżu wyspy . Docierając do konwoju tuż przed południem, B-25 zaatakowały parami na minimalnej wysokości, zatapiając dwa największe statki transportowe, „Takatsu Maru” i „Kashii Maru”, unieruchamiając trzeci oraz zatapiając dwa patrolowce eskortowe, tracąc przy tym siedem bombowców, za co grupa otrzymała Distinguished Unit Citation. Japońskie transportowce zdołały jednak wysadzić na ląd 10 000 żołnierzy, których przewoziły, choć dostarczyły jedynie ułamek potrzebnych zapasów.

11 listopada dowódca amerykańskiej 3 Floty, admirał William Halsey, wydał rozkaz ataku 350 samolotów z Task Force 38 na połączone konwoje.

Cztery niszczyciele – „Shimakaze”, „Wakatsuki”, i „” – oraz cztery transportowce: „Mikasa Maru”, „Taizan Maru”, „Seiho Maru” i „Tensho Maru” zostały zatopione, a wielu z 4000 żołnierzy na pokładzie zginęło. Kontradmirał zatonął wraz z „Shimakaze”, a około 1000 marynarzy z ośmiu okrętów zginęło.

Konwój TA-5 Konwój TA-5 wypłynął z Manili 23 listopada w kierunku Port Cataingan i Port Balancan. Spośród sześciu transportowców pięć zostało zatopionych w wyniku ataku powietrznego (T-111, T-141, T-160, T-6 i T-10).

Atak amerykańskich niszczycieli Zła pogoda pod koniec listopada sprawiła, że przechwytywanie celów morskich z powietrza stało się mniej skuteczne, a Marynarka Wojenna USA zaczęła wysyłać niszczyciele do zatoki Ormoc. Kanał Canigao został oczyszczony z min przez trałowce „Pursuit” i „Revenge”, a cztery niszczyciele z 22 Dywizjonu Niszczycieli (DesRon 22) pod dowództwem kpt. Roberta Smitha („Waller”, , i „Saufley”) wpłynęły do zatoki 27 listopada, gdzie ostrzelały doki w mieście Ormoc.

Aliancki samolot patrolowy nadał dywizjonowi przez radio meldunek, że wynurzony japoński okręt podwodny (I-46) znajduje się na południe od wyspy Pacijan i zmierza w kierunku zatoki Ormoc. Dywizjon skierował się na południe, aby przechwycić okręt; i o godzinie 1:27 28 listopada radar Wallera wykrył cel tuż przy północno-wschodnim wybrzeżu wyspy Ponson. „Waller” unieruchomił I-46 pierwszymi strzałami. Japoński okręt podwodny, nie mogąc już się zanurzyć, mógł odpowiedzieć ogniem tylko z dział pokładowych, aż do zatonięcia o godz. 1:45.

Konwój TA-6 Dwa transportowce, „Shinsho Maru” i „Shinetsu Maru”, eskortowane przez trzy okręty patrolowe, ścigacze okrętów podwodnych nr 45 i 53 oraz łódź patrolową nr 105, wypłynęły z Manili 27 listopada. Zostały zaatakowane przez amerykańskie kutry torpedowe w zatoce Ormoc w nocy 28 listopada i później przez samoloty, gdy ocaleni z pierwszego ataku opuszczali ten obszar. Wszystkie pięć okrętów zostało zatopionych, ale wcześniej udało im się rozładować większość pilnie potrzebnego zaopatrzenia dla japońskich żołnierzy na Leyte.

Konwój TA-7 Konwój trzech transportowców wypłynął z Manili 1 grudnia, eskortowany przez niszczyciele „Take” i „Kuwa” pod dowództwem komandora porucznika Masamichiego Yamashity. W operacji wzięły udział również dwie grupy transportowych okrętów podwodnych.

Konwój zacumował w mieście Ormoc, gdzie o godzinie 0:09 3 grudnia został zaatakowany przez trzy okręty amerykańskiego 120 Dywizjonu Niszczycieli (DesDiv 120) pod dowództwem komandora Johna C. Zahma (, i ).

Amerykańskie okręty zatopiły transportowce podczas ich rozładunku, ale same zostały zaatakowane przez bombowce Yokosuka P1Y „Frances”, baterie nadbrzeżne, okręty podwodne, o których wiadomo było, że znajdują się w porcie, oraz japońskie niszczyciele. „Kuwa” został zatopiony, a komandor Yamashita zginął. „Take” zaatakował i trafił „Coopera” torpedami, po czym uciekł, choć z pewnymi uszkodzeniami. „Cooper” zatonął około godziny 0:15, tracąc 191 członków załogi (168 marynarzy zostało uratowanych z wody 4 grudnia przez łodzie latające PBY Catalina). O godz. 0:33 dwa ocalałe amerykańskie niszczyciele otrzymały rozkaz opuszczenia zatoki, a zwycięscy Japończycy ponownie z powodzeniem dostarczyli zaopatrzenie do zatoki Ormoc. Ta faza bitwy w zatoce Ormoc przeszła do historii jako jedyne starcie morskie w czasie wojny na Pacyfiku, w którym Japończycy użyli wszystkich rodzajów broni do walki na morzu: artylerii okrętowej, torped morskich, ataków lotniczych, ataków okrętów podwodnych, artylerii nadbrzeżnej i min morskich.

Desanty wojsk amerykańskich w zatoce Ormoc thumb|USS „Lamson” stoi w płomieniach w zatoce Ormoc 7 grudnia 1944 roku po trafieniu przez kamikaze. Holownik pomagający w gaszeniu pożaru to prawdopodobnie ATR-31 7 grudnia 77 Dywizja Piechoty, dowodzona przez gen. mjr. , dokonała desantu morskiego w Albuerze, 5,6 km na południe od miasta Ormoc. 305., 306. i 307 Pułk Piechoty 77 Dywizji wylądowały bez oporu, ale transport morski padł ofiarą ataków kamikaze, w wyniku których utracono niszczyciele i .

Konwój TA-8 Ten konwój przewoził 4000 żołnierzy do zatoki Ormoc. Żołnierze zostali rozładowani w San Isidro, 30 mil na północ od Ormoc, po otrzymaniu wiadomości o lądowaniu wojsk amerykańskich w pobliżu Ormoc. Wszystkie pięć transportowców – „Akagisan Maru”, „Hakuba Maru”, „Shinsei Maru” nr 5, „Nichiyo Maru” i T-7 – zostało zatopionych 7 grudnia w wyniku ataku powietrznego, a eskortujące niszczyciele „Ume” i „Sugi” zostały uszkodzone. Zginęło około 350 marynarzy.

Konwój TA-9 Konwój TA-9 wylądował w z około 4000 żołnierzy, ale eskortujące go niszczyciele wpłynęły do zatoki 11 grudnia, gdzie dwa z nich, (w wyniku ataków powietrznych) i „Uzuki” (przez kutry torpedowe), zostały zatopione, a trzeci, Kiri, został uszkodzony.

Następstwa Dzięki serii starć w zatoce Ormoc, Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych ostatecznie uniemożliwiła Japończykom dalsze uzupełnianie zapasów i wzmacnianie swoich wojsk na Leyte, przyczyniając się znacząco do zwycięstwa w bitwie lądowej. Ostateczna liczba okrętów zatopionych w zatoce Ormoc to amerykańskie trzy niszczyciele, jeden szybki transportowiec i dwa małe okręty transportowe (LSM) oraz sześć japońskich niszczycieli, 20 małych transportowców, jeden okręt podwodny, jeden kuter patrolowy i trzy jednostki eskortowe.

Irwin J. Kappes argumentował, że historycy marynarki wojennej niesłusznie nie docenili znaczenia tych starć, pisząc:

Przypisy

Bibliografia

Ormoc, zatoka Kategoria:Filipiny podczas II wojny światowej Kategoria:Bitwy II wojny światowej z udziałem Japonii Kategoria:Bitwy II wojny światowej z udziałem Stanów Zjednoczonych Kategoria:Bitwy w 1944