Ziołomirek lucerniak (Brachypera zoilus) – gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych i podrodziny Hyperinae. Zamieszkuje palearktyczną Eurazję i Maghreb. Zawleczony został do Japonii i nearktycznej Ameryki Północnej. Żeruje na bobowatych.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1763 roku przez Giovanniego Antonia Scopolego pod nazwą Curculio zoilus.
Morfologia Owad dorosły thumb|left|220px|Imago, widok z boku thumb|left|220px|Imago, widok od spodu Chrząszcz o ciele długości od 6 do 9 mm.
Głowa ma ryjek bardzo gruby, znacznie krótszy od przedplecza, długości nie większej niż dwukrotność szerokości, u nasady około dwukrotnie szerszy od czoła, od którego wygraniczony jest siodełkowatym wciskiem. Czułki mają biczyki zbudowane z siedmiu członów.
Przedplecze jest znacznie szersze niż dłuższe, najszersze przed środkiem i stamtąd ku przodowi silniej niż ku tyłowi zwężone. Ubarwienie ma brunatne z wąską, jasną linią wzdłuż środka i parą jasnych, lekko wygiętych pasów podłużnych po bokach. Znacznie szersze od przedplecza pokrywy mają brzegi w przedniej części równoległe lub nieco rozbieżne. Ubarwienie ich jest brunatne z jaśniejszymi bokami. Międzyrzędy nieparzyste są jaśniejsze od parzystych, ciemno nakrapiane i trochę mocniej od parzystych wyniesione. Pokrywy porastają całobrzegie łuski, a także sterczące i nienachylone mocno ku tyłowi szczecinki ustawione w pojedynczych szeregach na międzyrzędach parzystych i w dwóch lub trzech szeregach podwójnych na międzyrzędach nieparzystych. Rozstaw tylnych bioder jest nie mniejszy niż długość pierwszego z widocznych sternitów odwłoka.
Stadia rozwojowe Jajo Jaja mają owalny kształt i żółtą barwę.
Larwa Głowa jest bladobrązowa z ciemnym nakrapianiem w pobliżu oczu. Reszta ciała ma kolor zielony do żółtawozielonego z wąską, białą przepaską wzdłuż środka grzbietu z czerwonawym obrzeżeniem. Pinakule są czarne, a włoski czarne u nasady i białe u szczytu. Barwa przetchlinek jest zielona.
Przedni brzeg nadustka jest lekko wklęśnięty, a przedni brzeg wargi górnej pośrodku głęboko wcięty. Żuwaczki mają cztery zaokrąglone zęby wierzchołkowe, z których trzeci jest największy. Szczecinki postlabialne pierwszej i drugiej pary są długie, a trzeciej krótkie. Szczecinki przedbródkowe są tak długie jak druga para szczecinek postlabialnych.
Szczecinki tułowia są pałeczkowate do włosowatych. Spośród szczecinek przedplecza tylko drugiej i szóstej pary są długie, pozostałe zaś krótkie i równych długości. Śródtułów i zatułów cechują się pałeczkowatymi szczecinkami dorsopleuralnymi. Płaty odnóżowe mają od trzech do pięciu szczecinek. Segmenty odwłokowe od pierwszego do ósmego mają szczecinki prodorsalne ustawione mniej więcej w jednej linii, acz druga i czwarta para leży nieco bardziej z przodu, a trzecia nieco bardziej z tyłu niż pierwsza i piąta; trzecia para jest najdłuższa. Szczecinki prodorsalne i postdorsalne tych segmentów są pałeczkowate lub maczugowate.
Biologia i ekologia thumb|220px|Imago na liściu Owad ten zasiedla łąki, ugory, przydroża, polany i pola uprawne. Zarówno larwy, jak i postacie doskonałe są oligofagicznymi fitofagami żerującymi na bobowatych. Do ich roślin pokarmowych należą koniczyny (w tym biała, białoróżowa, krwistoczerwona i łąkowa), lucerny (w tym: pośrednia, sierpowata i siewna), siekiernice, sparcety i wilżyny.
Samica składa w ciągu życia do 500 jaj. Pokarmem larw są liście i młode pędy. Larwy żerują głównie nocą, w ciągu dnia kryjąc w ściółce u nasady roślin. Przepoczwarczenie ma miejsce na roślinie żywicielskiej, w ściółce u jej nasady lub wierzchniej warstwie gleby. Poczwarka znajduje się w owalnym, żółtobiałym, siateczkowatym kokonie. Osobniki dorosłe w warunkach środkowoeuropejskich są aktywne od kwietnia do września. Zimować mogą jaja, larwy lub postacie dorosłe. W Stanach larwy potrafią wybudzać się na żer nawet w czasie zimy przy łagodniejszej pogodzie.
Rozprzestrzenienie Gatunek pierwotnie palearktyczny. W Europie znany jest z Portugalii, Hiszpanii, Irlandii, Wielkiej Brytanii, Francji, Belgii, Holandii, Luksemburga, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Malty, Danii, Szwecji, Norwegii, Finlandii, Estonii, Łotwy, Litwy, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Białorusi, Ukrainy, Mołdawii, Rumunii, Bułgarii, Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Serbii, Czarnogóry, Albanii, Macedonii Północnej, Grecji oraz europejskich części Rosji i Turcji. W Afryce podawany jest z Maroka. W Azji notowany jest z Cypru, anatolijskiej części Turcji, Syrii, Libanu, Izraela, Gruzji, Armenii, Azerbejdżanu, Kazachstanu, Iranu, Chin i Korei Południowej. Ponadto zawleczony został do Japonii, gdzie notowany jest od 1978 roku, oraz do nearktycznej Ameryki Północnej, gdzie podawany jest ze Stanów Zjednoczonych i Kanady.
Przypisy
Kategoria:Ryjkowcowate Kategoria:Chrząszcze Azji Środkowej Kategoria:Chrząszcze Chin Kategoria:Chrząszcze Cypru Kategoria:Chrząszcze Europy Kategoria:Chrząszcze Iranu Kategoria:Chrząszcze Izraela Kategoria:Chrząszcze Kanady Kategoria:Chrząszcze Korei Kategoria:Chrząszcze Japonii Kategoria:Chrząszcze Libanu Kategoria:Chrząszcze Maroka Kategoria:Chrząszcze Rosji Kategoria:Chrząszcze Stanów Zjednoczonych Kategoria:Chrząszcze Syrii Kategoria:Chrząszcze Turcji Kategoria:Chrząszcze Zakaukazia Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1763 roku