Grand Union Canal – kanał wodny w Anglii (Wielka Brytania) łączący Londyn z Birmingham i innymi miastami środkowej części kraju.
Główny odcinek ma długość 220 km i prowadzi z Brentford w zachodnim Londynie, gdzie połączony jest z Tamizą, do Birmingham, gdzie łączy się z tamtejszą siecią kanałów. Jest to najdłuższy kanał w Wielkiej Brytanii. Odgałęzienia prowadzą m.in. w kierunku Leicester (tam połączenie z rzeką Soar), Market Harborough, Northampton (połączenie z rzeką Nene), Aylesbury i Slough. Krzyżuje się z Kanałem Oksfordzkim, z którym współdzieli krótki odcinek koryta pomiędzy Braunston a Napton. W Londynie połączony jest z , który zapewnia alternatywne połączenie z Tamizą.
Na odcinku Londyn–Birmingham znajdują się 133 śluzy. Większe miasta na trasie kanału to Solihull, Warwick, Royal Leamington Spa, Daventry, Milton Keynes, Leighton Buzzard, Hemel Hempstead i Watford.
Zarządcą kanału jest organizacja pozarządowa .
Historia Poszczególne odcinki tworzące Grand Union Canal powstały w ramach serii prywatnych przedsięwzięć, podjętych przez szereg niezależnych od siebie przedsiębiorstw. Zasadniczą część zbudowano pod koniec XVIII i na początku XIX wieku.
Główna arteria () prowadząca z Londynu (Brentford) do Braunston, gdzie łączyła się z istniejącym już Kanałem Oksfordzkim, powstała w latach 1793–1805. Wcześniej, bo w 1800 roku, ukończono odcinek z Birmingham do Napton (ok. 9 km w dół Kanału Oksfordzkiego od Braunston), możliwa więc była żegluga pomiędzy Birmingham a Londynem.
Równolegle prowadzono starania na rzecz przekopania kanału, który umożliwiłby żeglugę z Leicesteru do Northampton. Ich rezultatem był , który do 1809 roku pokrywał niespełna połowę planowanej trasy, kończąc bieg w Market Harborough. Realizację ambicji umożliwiło otwarcie w 1814 roku odcinka pomiędzy Foxton a Norton Junction (koło Long Buckby), który połączył ten kanał z Grand Junction Canal. Nazwa Grand Union Canal pierwotnie odnosiła się wyłącznie do tego odcinka. Tym samym powstała śródlądowa droga wodna łącząca Londyn z systemem rzecznym Trentu, w tym z kopalniami węgla w hrabstwach Derbyshire i Nottinghamshire.
Ostatnim wybudowanym odcinkiem kanału, a jednocześnie jednym z ostatnich w całym kraju, było odgałęzienie do Slough, ukończone w 1882 roku.
W latach 1894–1929, w obliczu wzmożonej konkurencji ze strony kolei, nastąpiła konsolidacja przedsiębiorstw zarządzających poszczególnymi odcinkami kanału, dając początek spółce Grand Union Canal. Wówczas też nazwę tę przyjęto dla całej długości kanału.
Największe przewozy kanałem odnotowano w 1905 roku, kiedy przetransportowano nim 192 tys. ton ładunków. Poza węglem dla brytyjskiej stolicy kursujące nim barki przewoziły m.in. cegły i żwir. Regularny przewóz ładunków ustał w latach 70. XX wieku. Współcześnie kanał wykorzystywany jest w celach rekreacyjnych, prowadzi wzdłuż niego długodystansowy pieszy szlak turystyczny.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Kanały wodne w Anglii Kategoria:Infrastruktura transportu w Londynie Kategoria:Wody powierzchniowe w Londynie Kategoria:Bedfordshire Kategoria:Berkshire Kategoria:Transport w hrabstwie Buckinghamshire Kategoria:Hertfordshire Kategoria:Leicestershire Kategoria:Northamptonshire Kategoria:Warwickshire Kategoria:West Midlands