Szponcić - słowo używane z żartobliwą dezaprobatą oznaczające wykonywanie czynności z często niewłaściwym zamiarem, bądź wydźwiękiem. Osobnym wydźwiękiem owego słowa jest okazywanie podziwu wykonawcy, wobec wykonania działania ciekawego, szalonego bądź nieszablonowego.
Historia
Historycznie występowało w gwarach miejskich (szczególnie na Śląsku) i języku przestępczym o znaczeniu "kombinować/ tworzyć nieporozumienia". Sam rzeczownik "szpont" oznacza natomiast, w zależności od kontekstu, zamieszanie, wydarzenie bądź błąd. Najprawdopodobniej pochodzi od wyrazu "szpunt", czyli materii, którą niegdyś zatykało się otwory w beczkach. Nabrało popularności w 2025 roku, wobec wielokrotnego jego użytku przez popularnego wówczas streamera i youtubera Igora Grabowskiego, znanego w sieci jako Makaljer, przede wszystkim na Twitchu i serwisie YouTubeSzponcić, Szpont - co to znaczy, skąd się wzięło? Młodzieżowe Słowo Roku 2025, boom.pl, https://boop.pl/rozrywka/szponcic-szpont-co-to-znaczy-skad-sie-wzielo-mlodziezowe-slowo-roku-2025 [dostęp 2026-06-09]. .
Laureat Plebiscytu na Młodzieżowe Słowo Roku Słowo "szponcić" zostało laureatem corocznego Plebiscytu na Młodzieżowe Słowo Roku w 2025 roku. Organizowany jest on przez Wydawnictwo Naukowe PWN w porozumieniu z projektem "Słowa klucze". Przeprowadzany jest on w ramach kampanii "Ojczysty - dodaj do ulubionych", której celem jest propagowanie roli i pozycji języka ojczystego w życiu Polaków, organizowanej przez Narodowe Centrum Kultury. W skład jury plebiscytu wchodzą:
Prof. dr hab. Marek Łaziński (Instytut Języka Polskiego Uniwersytetu Warszawskiego) Prof. dr hab. Ewa Kołodziejek (Instytut Językoznawstwa Uniwersytetu Szczecińskiego) Dr hab. prof. ucz. Anna Wileczek, profesor Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach (Instytut Literaturoznawstwa i Językoznawstwa UJK) Bartek Chaciński (dział kultury czasopisma „Polityka”).
Znaczenie w kulturze Używane przede wszystkim we współczesnym języku, slangu młodzieżowym oraz wśród youtuberów i streamerów. W powszechnym znaczeniu zyskał zagospodarowanie w kontekście niezaplanowane, spontaniczne aktywności/działania, które nie w każdym przypadku pozostają zgodne z prawem. Figuruje również, jako nazwa efektu nieprawdopodobnego zrządzenia losu"Szponcić/szpont Młodzieżowym Słowem Roku 2025, Polskie Radio Koszalin, https://prk24.pl/90444529/szponcicszpont-mlodziezowym-slowem-roku-2025 [dostęp 2026-06-09]. .
Przypisy
Bibliografia
Wywiad programu telewizyjnego "Dzień Dobry TVN", Szponcić, OKPA, a może 67? To część kandydatów na Młodzieżowe Słowo Roku | DDTVN, YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=hVo8A1FMg30 [dostęp: 2026-06-08]. Znaczenie słowa "szponcić", Słownik Języka Polskiego, https://sjp.pwn.pl/ciekawostki/haslo/szponcic-szpont;9395502.html [dostęp online z dn.: 2026-06-08]. Artykuł publicystyczny,"Szponcić", "six seven", "OKPA". Jakim językiem mówi dziś młodzież?", Portal Polskiego Radia SA, https://www.polskieradio.pl/8/195/artykul/3618507,szponcic-six-seven-okpa-jakim-jezykiem-mowi-dzis-mlodziez [dostęp: 2026-06-08]. Artykuł publicystyczny, "Szponcić, Szpont - co to znaczy, skąd się wzięło? Młodzieżowe Słowo Roku 2025", boop.pl, https://boop.pl/rozrywka/szponcic-szpont-co-to-znaczy-skad-sie-wzielo-mlodziezowe-slowo-roku-2025 [dostęp: 2026-06-09].
Zobacz też
Młodzieżowe Słowo Roku Nowomowa Ewolucja języka Neologizm
Kategoria:Słowotwórstwo Kategoria:Konkursy Kategoria:Młodzież Kategoria:Neologizmy Kategoria:Język polski