Kościół św. Bartłomieja w Grodźcu – drugi z kolei rzymskokatolicki kościół w Grodźcu w powiecie bielskim, wzniesiony w 1579 roku, w XVII wieku należał do protestantów, częściowo rozebrany w 1927 roku, zachowany fragmentarycznie w stanie trwałej ruiny, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego.

Historia Pierwszy, zapewne drewniany kościół św. Bartłomieja w Grodźcu został zbudowany około połowy XV wieku. Drugi kościół ufundował Henryk Grodziecki i jego brat Jan, wzniesiono go 1579 roku, budowa została zapewne rozpoczęta w 1569 roku. Świątynię miał poświęcić biskup ołomuniecki Stanisław Pawłowski (w protokole wizytacyjnym z 1652 roku odnotowano, że kościół nie był poświęcony). Kościół miał zostać oddany protestantom; został zapewne zamknięty w XVII wieku; Szwedzi zrabowali akta parafialne podczas wojny trzynastoletniej. Odebrano go protestantom w 1654 roku.

Kościół został przebudowany w XVIII wieku, protestanccy kolatorzy Kaliszowie zajęli się restauracją kościoła około 1776 roku; przeprowadzono odnowienie ambony i ołtarza w 1797 roku, podczas którego natrafiono na datę 1563; był w złym stanie pod koniec XIX wieku. Ołtarz został ponownie odnowiony w 1859 roku. Gruntowna renowacja świątyni była przeprowadzona w 1899 roku, zlikwidowano wówczas XVIII-wieczny ołtarz oraz ambonę z 1776 roku wykonaną przez Jana Hrabca, która została przekazana do Muzeum Diecezjalnego w Cieszynie.

wzniesiono według projektu przy dzisiejszej ul. Kościelnej w latach 1908–1910, pomysłodawcą budowy z uwagi na stan techniczny oraz niewielkie rozmiary starej świątyni był grodziecki proboszcz ks. Engelbert Chrobok. Budowę rozpoczął jego następca, ks. Józef Łomrozik, na którą wyłożył własne środki finansowe. Stary kościół popadł w ruinę i zniszczył się na początku XX wieku, w 1927 roku został częściowo rozebrany, zburzono wówczas wieżę i nawę; pozostała po nim część prezbiterium z absydą, łuk tęczowy oraz solidne fundamenty zostały zachowane w postaci trwałej ruiny. 27 lipca 1953 roku ruiny zostały wpisane do wojewódzkiego rejestru zabytków nieruchomych jako kaplica (nr. rej. A/1021/22). Prace konserwatorskie prowadzono w 1987 roku, nad ruinami zbudowano zadaszenie. Teren został uporządkowany i przystosowany do zwiedzania w 2024 roku dzięki staraniom lokalnych społeczników.

Architektura Kościół został zbudowany z kamienia i cegły w parku około 70 metrów na zachód od grodzieckiego zamku. Wieża ponad kruchtą była wykonana z drewna, miała izbicę i była zwieńczona barokowym dachem hełmowym z latarnią; przylegała do niej zakrystia. Na wieży były zawieszone trzy dzwony według protokołu z 1679 roku. Protokół z 1687/1688 roku stwierdzał dwa dzwony na wieży i jeden na sygnaturce. Ściany wspierały skarpy. Dach świątyni był pokryty gontem.

Wzdłuż ścian rozciągała się malowana drewniana galeria. Na chórze znajdowały się organy, odnotowane w protokole z 1652 roku. Ambona z 1899 roku fundacji Franciszka Strzygowskiego, chrzcielnica z rzeźbą Chrztu Pańskiego, klasycystyczne tabernakulum, obraz św. Bartłomieja z głównego ołtarza, figury św. Bartłomieja Apostoła, Jezusa Chrystusa oraz Serca Maryi autorstwa Roberta Hanela z Nowego Jiczyna oraz renesansowa kamienna płyta nagrobna fundatora Henryka Grodzieckiego z 1587 roku zostały przeniesione do nowego kościoła. Część wyposażenia znajduje się także w Muzeum Jana Sarkandra w Skoczowie.

Na murze świątyni znajduje się tablica na pamiątkę chrztu wynalazcy Józefa Bożka, którego dokonano w tym kościele w 1782 roku.

W kryptach pod apsydą zrujnowanej świątyni byli pochowani lokalni dziedzicowie. Badania archeologiczne z 1984 roku natrafiły na pozostałości pochówku pięciu osób w różnym wieku. Dookoła kościoła znajdował się cmentarz otoczony murem, który został rozebrany. Obok zakrystii znajdowała się murowana kostnica.

Galeria

Przypisy

Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie bielskim (województwo śląskie) Kategoria:Dawne kościoły protestanckie w województwie śląskim Kategoria:Obiekty sakralne w gminie Jasienica Kategoria:Zniszczone kościoły w województwie śląskim Kategoria:Grodziec (województwo śląskie) Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Bartłomieja