thumb|Oznaczenie EuroVelo 4 thumb|Oznakowanie La Vélomaritime, francuskiego odcinka EuroVelo 4 thumb|Oznakowanie trasy LF13, wykorzystywanej przez EV4 w Holandii thumb|Tablice trasy R-4 w Jastrzębiu-Zdroju thumb|EuroVelo 4 w rejonie Pragi
EuroVelo 4 (EV4, ang. Central Europe Route, pol. Szlak Europy Centralnej) – międzynarodowy szlak rowerowy należący do europejskiej sieci EuroVelo, prowadzący z Roscoff we Francji do Kijowa na Ukrainie. Trasa ma około 5100 km długości i przebiega przez siedem państw: Francję, Belgię, Holandię, Niemcy, Czechy, Polskę i Ukrainę.
EuroVelo 4 ma charakter zachód–wschód. Łączy wybrzeże Bretanii i Normandii, wybrzeże flamandzkie, południową Holandię, doliny Renu i Menu w Niemczech, główne ośrodki Czech, południową Polskę oraz zachodnią i środkową Ukrainę.
Charakterystyka EuroVelo 4 jest jedną z tras sieci EuroVelo, tworzonej i koordynowanej przez Europejską Federację Cyklistów. Oficjalny portal EuroVelo klasyfikuje odcinki tras według stanu rozwoju: od odcinków certyfikowanych, przez odcinki rozwinięte z oznakowaniem lub bez oznakowania, po odcinki częściowo rozwinięte, nierozwinięte albo o nieznanym stanie. Odcinki certyfikowane są oceniane według Europejskiego Standardu Certyfikacji, obejmującego między innymi natężenie ruchu zmotoryzowanego, jakość nawierzchni, oznakowanie EuroVelo i dostęp do usług dla rowerzystów. Odcinki częściowo rozwinięte mogą mieć zmienne warunki, w tym fragmenty o większym ruchu samochodowym lub słabszej nawierzchni, a na odcinkach nierozwiniętych albo o nieznanym stanie EuroVelo zaleca korzystanie z mapy, aplikacji nawigacyjnej i lokalnych źródeł informacji.
Główne miasta i węzły trasy Państwo Główne punkty przebiegu Powiązania z innymi trasami Francja Roscoff, Dunkierka, Calais, Bray-Dunes La Vélomaritime łączy się z i , a między Calais i Bray-Dunes pokrywa się z . Belgia Nieuwpoort, Ostenda, Knokke-Heist Odcinek belgijski jest powiązany z nadmorską trasą Kustroute i przebiegiem EV12 wzdłuż Morza Północnego. Holandia Vlissingen, Breda, Eindhoven, Venlo, Sluis EV4 wykorzystuje LF13 Schelde-Rheinroute z Venlo do Vlissingen oraz LF1 z Vlissingen do Sluis. Niemcy Kolonia, Moguncja, doliny Renu i Menu Trasa jest powiązana z Rheinradweg i Mainradweg oraz z niemiecką siecią D-Route; D-Route 5 między ujściem Mozeli i ujściem Menu prowadzi Rheinradweg, a następnie Mainradweg prawie do źródeł Menu koło Bischofsgrün. Czechy Cheb, Karlowe Wary, Praga, Brno, Ostrawa EV4 biegnie między innymi szlakami Ohře/Eger River Trail, Berounka-Střela Greenway, przez Pragę i środkowe Czechy, a dalej przez południowe Morawy i Morava River Trail w kierunku Ostrawy. Polska Kraków, Oświęcim, Tarnów, Rzeszów W Małopolsce EV4/VeloMetropolis łączy się z Wiślaną Trasą Rowerową, VeloDunajec i VeloNatura/EuroVelo 11. Ukraina Lwów, Żytomierz, Kijów Oficjalny opis EuroVelo wskazuje przebieg od granicy polsko-ukraińskiej do Kijowa przez zachodnią i środkową Ukrainę.
Przebieg poza granicami Polski Francja thumb|Véloroute du littoral na francuskim odcinku EuroVelo 4 w Leffrinckoucke Francuski odcinek EV4 funkcjonuje jako La Vélomaritime. Prowadzi z Roscoff do Dunkierki, ma około 1500 km długości i przebiega wzdłuż kanału La Manche oraz Morza Północnego. Trasa przebiega przez obszary wybrzeża Bretanii, Normandii i północnej Francji, w pobliżu takich miejsc jak Wybrzeże Różowego Granitu, Mont Saint-Michel, plaże lądowania w Normandii, klify w Étretat, Zatoka Sommy i Wybrzeże Opalowe.
La Vélomaritime została ukończona w 2021 roku i jest opisywana jako nadmorska trasa od zachodniego wybrzeża kanału La Manche do Morza Północnego. Oficjalny portal France Vélo Tourisme dzieli trasę na 53 etapy i wskazuje przebieg z Roscoff do Dunkierki. La Vélomaritime jest oznakowana na całej długości. Oznakowanie obejmuje znaki z logo La Vélomaritime i identyfikatorem EuroVelo 4, a na części odcinków także oznakowanie poziome; niektóre odcinki mają charakter tymczasowy do czasu budowy infrastruktury o wyższym standardzie. Według danych France Vélo Tourisme 928 km francuskiego odcinka prowadzi drogami współdzielonymi, 609 km drogami lub trasami rowerowymi, a 82 km ma nawierzchnię nieutwardzoną.
Belgia W Belgii EV4 prowadzi wzdłuż wybrzeża flamandzkiego od granicy francuskiej do granicy z Holandią. Oficjalny opis EuroVelo wskazuje przebieg przez Nieuwpoort, Ostendę i rejon parku przyrodniczego Zwin w Knokke-Heist. Odcinek belgijski jest powiązany z nadmorską trasą Kustroute i z flamandzką siecią tras rowerowych.
Holandia W Holandii EuroVelo 4 wykorzystuje długodystansową trasę LF13 Schelde-Rheinroute z Venlo, położonego przy granicy niemiecko-holenderskiej, do Vlissingen, a następnie trasę LF1 od Vlissingen do Sluis przy granicy belgijskiej. Oficjalny opis EuroVelo zaleca na tym odcinku podążanie za oznakowaniem LF13. Trasa przebiega przez południowe prowincje Holandii i prowadzi w pobliżu Bredy, Eindhoven oraz Venlo. Według Nederland Fietsland LF13 ma 283 km długości i prowadzi z Vlissingen do Venlo przez południowe prowincje kraju. EuroVelo wskazuje, że EV4 w Holandii jest oznakowana w obu kierunkach.
Niemcy W Niemczech EuroVelo 4 przebiega od granicy z Holandią w kierunku Renu, a następnie wykorzystuje fragmenty Rhine Cycle Route i Main Cycle Route. Trasa prowadzi między innymi przez odcinki związane z Renem, a następnie z Menem, który jest prawym dopływem Renu. Niemiecki portal tras rowerowych udostępnia informacje o krajowej sieci D-Route, mapę online, funkcje planowania i możliwość pobierania śladów. D-Route 8 jest częścią EuroVelo 15 i przebiega Rhine Cycle Route, natomiast D-Route 5 prowadzi między innymi szlakiem Moselradweg, Rheinradweg i Mainradweg, a od rejonu źródeł Menu korzysta z Brückenradweg Bavaria-Bohemia.
Czechy thumb|EuroVelo 4 na trasie rowerowej A1 w praskiej dzielnicy Velká Chuchle W Czechach EV4 prowadzi z zachodu na wschód kraju. Od granicy niemieckiej trasa biegnie szlakiem Ohře/Eger River Trail do Chebu i Karlowych Warów, następnie przez Berounka-Střela Greenway, obszar chronionego krajobrazu Křivoklátsko, zamek Karlštejn i Pragę, a dalej przez środkowe Czechy, Brno, rejon pola bitwy pod Austerlitz, Morava River Trail i okolice Ostrawy do granicy z Polską. Oficjalny opis EuroVelo wskazuje także przebieg przez dorzecze Łaby w środkowych Czechach, Wyżynę Czesko-Morawską i południowe Morawy. Czeski odcinek ma ponad 900 km długości i łączy Pragę, Brno oraz Ostrawę.
Ukraina Na Ukrainie EuroVelo 4 prowadzi od granicy polsko-ukraińskiej do Kijowa. Oficjalny opis EuroVelo wskazuje przebieg przez krajobrazy zachodniej i środkowej Ukrainy oraz przez miasta takie jak Lwów i Żytomierz. W związku z działaniami zbrojnymi na Ukrainie polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych odradza wszelkie podróże na Ukrainę.
Przebieg na terenie Polski Polski odcinek EuroVelo 4 przebiega przez południową część kraju. Oficjalny opis EuroVelo wskazuje na trasie między innymi Kraków i Rzeszów.
Województwo śląskie thumb|Oznakowanie szlaku R-4 w Zabełkowie W województwie śląskim EV4 odpowiada szlakowi R4 prowadzącemu z Chałupek przy granicy z Czechami do Woli przy granicy z województwem małopolskim. Odcinek ma około 89 km długości i przebiega przez Chałupki, Olzę, Gorzyczki, Łaziska, Godów, Gołkowice, Jastrzębie-Zdrój, Golasowice, Strumień, Studzionkę, Pszczynę, Frydek i Wolę. Szlak jest oznakowany znakami typu R-2, jednak w opisie terenowym wskazano braki w oznakowaniu, brak znaków z kilometrażem oraz brak tablic informacyjnych z mapą szlaku.
Na śląskim odcinku R4 dominują asfaltowe drogi publiczne, które stanowią 64% trasy. Wydzielona infrastruktura rowerowa stanowi 13%, drogi szutrowe 21%, a pozostałe fragmenty obejmują między innymi drogę gruntową, bruk, betonowe płyty, chodnik i drogę techniczną. Przy trasie wskazano siedem wiat odpoczynkowych: w Olzie, Uchylsku, Łaziskach, Golasowicach, Zbytkowie, Studzionce i Pszczynie.
Województwo małopolskie W województwie małopolskim odcinek EV4 funkcjonuje jako VeloMetropolis. Ma około 220 km długości, prowadzi przez Ziemię Tarnowską i dolinę Wisły oraz łączy Tarnów, Kraków i Oświęcim. Trasa wielokrotnie prowadzi w pobliżu stacji kolejowych, co ułatwia planowanie wariantów wycieczek z wykorzystaniem transportu kolejowego.
Na wschód od Krakowa VeloMetropolis wykorzystuje między innymi drogi lokalne o małym natężeniu ruchu i drogi serwisowe autostrady A4. Na zachód od Niepołomic trasa biegnie wspólnie z Wiślaną Trasą Rowerową do granicy z województwem śląskim. Oficjalny portal rowerowy województwa wskazuje, że w Puszczy Niepołomickiej na odcinku VeloMetropolis występuje brak oznakowania i możliwe są problemy z zasięgiem telefonicznym, dlatego zalecane jest korzystanie ze szczegółowej mapy lub nawigacji.
Województwo podkarpackie Oficjalny opis EuroVelo wskazuje Rzeszów jako jedno z głównych miast na polskim odcinku EV4. W odróżnieniu od małopolskiego VeloMetropolis nie wszystkie fragmenty wschodniego przebiegu w Polsce są opisane w źródłach regionalnych jako jednolicie przygotowana i oznakowana trasa EuroVelo; przy planowaniu przejazdu konieczne jest korzystanie z aktualnych map i lokalnych źródeł informacji o przebiegu oraz stanie infrastruktury.
Infrastruktura i obsługa rowerzystów Na trasie EuroVelo 4 funkcjonują różne krajowe i regionalne systemy usług dla rowerzystów. We Francji przy La Vélomaritime wykorzystywany jest system Accueil Vélo, obejmujący noclegi, wypożyczalnie i serwisy rowerowe, restauracje, biura informacji turystycznej oraz atrakcje turystyczne. W Belgii, na obszarze Flandrii, EuroVelo wskazuje obiekty typu Accommodations for holiday cyclists, oferujące między innymi nocleg na jedną noc, bezpieczne i suche miejsce dla roweru, możliwość suszenia odzieży, podstawowy zestaw naprawczy, pompkę rowerową i apteczkę. W Holandii działa system Fietsers Welkom!, oznaczający restauracje, noclegi i campingi przyjazne rowerzystom. W Niemczech funkcjonuje system Bett+Bike prowadzony przez ADFC; według EuroVelo obejmuje on około 5900 hoteli, pensjonatów, schronisk, obiektów przyrodniczych i campingów dostosowanych do potrzeb rowerzystów. W Czechach usługi dla rowerzystów są oznaczane w systemie Cyklisté vítáni, obejmującym noclegi, restauracje, campingi i atrakcje turystyczne.
W Małopolsce działa system Miejsc Przyjaznych Rowerzystom, obejmujący między innymi obiekty noclegowe, gastronomiczne, atrakcje turystyczne, informację turystyczną, serwisy i sklepy rowerowe. VeloMałopolska tworzy sieć ośmiu tras rowerowych, zaprojektowaną tak, aby pozwalała dotrzeć do różnych regionów województwa i łączyła główne ośrodki miejskie, w tym Kraków, Oświęcim, Tarnów i Nowy Sącz.
Połączenia z innymi szlakami EuroVelo 4 łączy się z innymi trasami międzynarodowymi i krajowymi. We Francji trasa jest połączona z w Roscoff oraz z w rejonie Calais, a między Calais i Bray-Dunes dzieli odcinek z . W Belgii trasa jest powiązana z nadmorską Kustroute i przebiegiem EV12 wzdłuż Morza Północnego. W Holandii EV4 wykorzystuje trasy LF13 Schelde-Rheinroute i LF1, włączając się w krajowy system długodystansowych tras LF. LF13 łączy Vlissingen i Venlo przez południowe prowincje Holandii. W Niemczech trasa łączy się z korytarzami Rhine Cycle Route i Main Cycle Route oraz z krajową siecią D-Route.
W Czechach EV4 jest jedną z czterech tras EuroVelo w kraju, obok EV7, EV9 i EV13. W Małopolsce EV4/VeloMetropolis jest jedną z tras sieci VeloMałopolska, razem z Wiślaną Trasą Rowerową, VeloDunajec, VeloNatura/EuroVelo 11, VeloPrądnik, VeloSkawa, VeloRaba i VeloRudawa. W Ostrowie koło Tarnowa VeloNatura/EuroVelo 11 i VeloDunajec spotykają się z EuroVelo 4. Na śląskim odcinku R4 wskazano połączenia między innymi z Żelaznym Szlakiem Rowerowym, trasami Euroregionu Śląsk Cieszyński, Traktem Cesarsko-Pruskim, Traktem Książęcym i lokalnymi szlakami rowerowymi w rejonie Pszczyny, Strumienia, Jastrzębia-Zdroju i Chałupek.
Zobacz też EuroVelo Wiślana Trasa Rowerowa VeloDunajec Turystyka rowerowa
Przypisy
Linki zewnętrzne