mały|alt=Plac Łuczkowskiego|Plac doktora Edwarda Łuczkowskiego w Chełmie (zdjęcie z 2015)
Edward Łuczkowski (ur. 12 marca 1865 w Chełmie, zm. 20 lutego 1932 tamże) – polski lekarz, regionalista chełmski, działacz społeczny, prekursor chełmskiego krajoznawstwaEncyklopedia Chełma, t. I. Ludzie. Chełm: Wydawnictwo Gaudium 2011, s. 168–169. ISBN 978-83-61149-13-2 (autorzy artykułu „Łuczkowski Edward”: Małgorzata Chmielewska, Marcin Jabłoński). .
Życiorys Ukończył w Chełmie szkołę podstawową, a następnie uczęszczał do rosyjskiego Rządowego Męskiego Gimnazjum Klasycznego w Chełmie. Jednym z jego szkolnych kolegów był Józef Beck, który ożenił się później z siostrą Edwarda. Z tego związku urodził się w 1896 przyszły minister spraw zagranicznych Józef Beck. W latach 1886–1891 Łuczkowski studiował na Wydziale Medycznym Uniwersytetu Warszawskiego, tam zetknął się z polskim ruchem narodowym. Podczas studiów działał m.in. w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół”. W 1891 powrócił do Chełma, gdzie jako internista i pediatra prowadził prywatną praktykę lekarską. W 1906 powołał z gronem przyjaciół Kółko Cyklistów, dwa lata później zainicjował spotkanie członków „Sokoła” z Warszawy i Lublina, którego rezultatem było powołanie pierwszego chełmskiego konspiracyjnego gniazda „Sokoła”.
Dzięki jego zabiegom utworzono w Chełmie w roku 1910 oddział Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (PTK), a przy nim bibliotekę i muzeum krajoznawcze oraz dział wycieczek odczytów-referatów. Został pierwszym prezesem Oddziału. Chełmski Oddział PTK stawiał sobie za cel zbieranie i szerzenie wiadomości krajoznawczych, gromadzenie zbiorów naukowych dotyczących ziemi chełmskiej, prowadzenie odczytów, roztaczanie opieki nad pamiątkami i osobliwościami przyrody. Organizowano wycieczki piesze w mieście i w terenie, gdzie prowadzono odczyty historyczne, patriotyczne, krajoznawcze, oświatowe i zdrowotne dla podniesienia ducha polskości. Na prelekcje wybierano miejsca szczególne dla idei patriotyzmu narodowego jak kościoły czy zabytki kultury narodowej.
W związku ze zbliżającym się frontem Edward Łuczkowski wraz z żoną i córką został ewakuowany w głąb Rosji do Czernichowa, gdzie udzielał pomocy lekarskiej uciekinierom polskim. W roku 1916 powrócił do Chełma, uczestniczył w powołaniu Chełmskiego Towarzystwa Dobroczynności, które m.in. prowadziło ochronkę dla dzieci, doprowadził do reaktywowania PTK. Po odzyskaniu niepodległości został członkiem Rady Miejskiej Chełma, funkcję radnego pełnił do 1927. W latach 1920–1926 pełnił funkcję prezesa chełmskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”.
Był współorganizatorem akcji „Ofiary na fundusz olimpijski” oraz (w 1925) Pierwszego Przełajowego Biegu Okrężnego. Od 1924 był członkiem Chełmskiej Rady Wychowania Fizycznego. Pełnił obowiązki sędziego i lekarza sportowego. Zmarł 20 lutego 1932 w wieku 67 lat, został pochowany na cmentarzu przy ul. Lwowskiej w ChełmieEncyklopedia Chełma, t. I. Ludzie. Chełm 2011, s. 169..
Upamiętnienie W 1932 Rada Miejska nazwała jego imieniem rynek, przy którym Edward Łuczkowski mieszkał. W 75. rocznicę powstania chełmskiego oddziału PTK Za rząd Wojewódzki PTK na fasadzie jego domu rodzinnego ufundował pamiątkową tablicę, a trzy lata później medal pamiątkowy.
Zobacz też
Konstanty Prożogo Plac dr. Edwarda Łuczkowskiego
Przypisy
Kategoria:Polscy lekarze Kategoria:Regionaliści chełmscy Kategoria:Ludzie urodzeni w Chełmie Kategoria:Urodzeni w 1865 Kategoria:Zmarli w 1932 Kategoria:Polscy krajoznawcy Kategoria:Pochowani w Chełmie