Franciszek Brzóska (ur. 21 stycznia 1947 w Ligocie, pow. Bielsko-Biała) – polski zootechnik, profesor nauk rolniczych, specjalista w zakresie żywienia zwierząt i paszoznawstwa.

Życiorys W 1969 ukończył z wyróżnieniem studia na Wydziale Zootechnicznym Wyższej Szkoły Rolniczej w Krakowie (Instytut Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy).

W latach 1971–1974 odbył studia doktoranckie w Wyższej Szkole Rolniczej w Krakowie. W 1975 roku uzyskał stopień naukowy doktora nauk rolniczych na podstawie rozprawy pt. Badania nad zawartością związków azotowych i węglowodanowych w runi pastwiskowej w zależności od poziomu nawożenia azotem mineralnymAbsolwenci Studium Doktoranckiego. Wydział Zootechniczny. 1971–1974, Wyższa Szkoła Rolnicza, Kraków 1975.. W 1986 roku uzyskał stopień naukowy doktora habilitowanego na podstawie pracy pt. Szacowanie wartości energetycznej i białka strawnego traw na podstawie składu chemicznego i strawności suchej masy in vitroWykaz nadanych przez Radę Naukową Instytutu Zootechniki stopni naukowych doktora habilitowanego, w: Pracownicy Instytutu Zootechniki, Instytut Zootechniki, Kraków, s. 212–215, 26 maja 1988.. W 1996 roku otrzymał tytuł profesora nauk rolniczych.

Od 1975 do 2017 był związany zawodowo z Instytutem Zootechniki w Krakowie, późniejszym Instytutem Zootechniki Państwowym Instytutem Badawczym. W latach 1975–1990 pracował jako adiunkt, a następnie docent. W latach 1991–2001 kierował Zakładem Paszoznawstwa i Surowców Pochodzenia Zwierzęcego, a w latach 2002–2015 Działem Żywienia Zwierząt i Paszoznawstwa Instytutu Zootechniki PIB.

Był promotorem ośmiu rozpraw doktorskich. Recenzował ponad 300 prac naukowych, w tym prace krajowe i zagraniczne, opracowania przeglądowe, monografie, a także wnioski o nadanie tytułu doktora honoris causa oraz tytułu profesora nauk rolniczych.

Był członkiem rad naukowych Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych, Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, Instytutu Fizjologii i Żywienia Zwierząt PAN oraz Instytutu Zootechniki PIB. Zasiadał również w Komitecie Badań Naukowych, Komisji Badań Stosowanych, Polskim Towarzystwie Zootechnicznym oraz Komitecie Nauk Zootechnicznych PAN. Pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego, wiceprzewodniczącego Komitetu Nauk Zootechnicznych PAN oraz przewodniczącego Komisji Żywienia Zwierząt.

Był członkiem Rady Naukowo-Technicznej przy Ministrze Rolnictwa oraz Polskiej Komisji ds. Kontroli Zaburzeń z Niedoboru Jodu przy Ministerstwie Zdrowia i Opieki Społecznej, afiliowanej przez WHO, Oddział Europa. Uczestniczył w pracach Zespołu ds. Środków Żywienia Zwierząt oraz w opracowaniu ustawy paszowej zgodnej z przepisami Unii Europejskiej.

Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego i Stowarzyszenia Stypendystów Fulbrighta. Jest także członkiem honorowym Polskiego Stowarzyszenia Producentów Oleju.

Odbył staże naukowe w Katedrze Chemii Fizjologicznej Akademii Medycznej w Krakowie (1971), ONZ-FAO w Rzymie (1978), Agriculture Research Centre Wageningen, Animal Feeding Institute w Lelystad w Holandii (1980), University of Minnesota w St. Paul (1983–1984), Department of Animal Feeding and Nutrition Uniwersytetu Helsińskiego (1986) oraz w instytucjach Unii Europejskiej w Brukseli (1992)Franciszek Brzóska, w: Instytut Zootechniki 1950–1995, Oficyna Cracovia, Kraków 1996, s. 105–106, ISBN 83-86957-15-8.Franciszek Brzóska, w: Złota Księga Nauki Polskiej. Naukowcy przełomu wieków, Helion, 2000, ISBN 83-7197-432-9..

W 2017 przeszedł na emeryturę po 47 latach pracy zawodowej.

Dorobek naukowy Franciszek Brzóska jest autorem lub współautorem 750 publikacji naukowych i popularnonaukowych, w tym 242 publikacji recenzowanych, prac i monografii naukowych, 13 podręczników i rozdziałów w podręcznikach, 72 referatów naukowych, 140 doniesień i komunikatów konferencyjnych oraz 170 artykułów popularnonaukowych.

Jest także autorem lub współautorem 66 instrukcji upowszechnieniowych i wdrożeniowych, 4 patentów wdrożonych na skalę przemysłową oraz ekspertyz sądowych.

Kierował zespołami pracowników naukowych, spośród których 14 osób uzyskało stopień doktora nauk rolniczych, 10 osób stopień doktora habilitowanego, a 9 osób tytuł profesora nauk rolniczych.

Po przejściu na emeryturę opracował pięciotomową monografię obejmującą dorobek piśmienniczy i upowszechnieniowy Instytutu Zootechniki PIB za lata 1950–2020. Publikacja została wydana w wersji elektronicznej i drukowanej i zawiera około 31,5 tys. opisów bibliograficznychProf. dr hab. Franciszek Brzóska, baza „Ludzie Nauki” portalu Nauka Polska, OPI, dostęp: 14 kwietnia 2020.Samodzielni pracownicy naukowi Instytutu Zootechniki Państwowego Instytutu Badawczego, 1950–2015. Jubileusz 65-lecia, Kraków-Balice 2015, ISBN 978-83-7607-297-5..

Odznaczenia Brązowy Krzyż Zasługi (1978)Uchwała Rady Państwa z 2 sierpnia 1978; legitymacja nr 1887-78-10. Złoty Krzyż Zasługi (1990)Postanowienie Prezydenta RP z 28 września 1990; legitymacja nr 903-90-40. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2005)Postanowienie Prezydenta RP z 18 października 2005; legitymacja nr 274-2005-36; Monitor Polski 2005, nr 80, poz. 1134.

Nagrody i wyróżnienia Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki za opracowanie raportu o stanie i możliwościach ograniczenia strat w rolnictwie i przemyśle spożywczym (1983). Dyplom University of Minnesota w St. Paul za realizację celów Department of Animal Science, College of Agriculture (1984). Wyróżnienie i dyplom Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki, Prezesa Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego oraz Naczelnej Organizacji Technicznej za badania i wdrożenie do produkcji folii polietylenowej do ochrony pasz przed stratami (1987). Nagroda Zespołowa I stopnia Ministra Przemysłu i Handlu za badania, opracowanie i wdrożenie technologii produkcji węglanu wapniowo-magnezowego i tlenku magnezowego na cele paszowe (1990). Odznaczenie „Zasłużony dla Instytutu Zootechniki” (1994). Nagroda Zespołowa II stopnia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej za opracowanie i wdrożenie produkcji sypkiego tłuszczu paszowego Erafet oraz wykorzystanie go w żywieniu zwierząt (1996). Nagroda Zespołowa I stopnia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej za opracowanie i wdrożenie do produkcji wieloskładnikowego dodatku mineralnego do pasz Janifos (1999). Nagroda Zespołowa II stopnia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej za opracowanie metody i wdrożenie do produkcji rolniczej technologii otrzymywania biopreparatów probiotycznych do kiszenia pasz (1999). Medal 50-lecia Instytutu Zootechniki Państwowego Instytutu Badawczego (2003). Medal 50-lecia Akademii Rolniczej w Krakowie (2003). Odznaczenie „Zasłużony dla Kopalni Soli Kłodawa S.A.” za opracowanie i wdrożenie metody wzbogacania brykietów solnych w jod, magnez i selen oraz mleka spożywczego krów otrzymujących brykiety solne (2006). Medal 60-lecia Instytutu Zootechniki Państwowego Instytutu Badawczego (2010).

Przypisy

Bibliografia Studia Rolnicze w Krakowie w XXX-lecie Polski Ludowej, Akademia Rolnicza w Krakowie, Warszawa 1975. Absolwenci Studium Doktoranckiego. Wydział Zootechniczny. 1971–1974, Wyższa Szkoła Rolnicza, Kraków 1975. Pracownicy Instytutu Zootechniki, Instytut Zootechniki, Kraków 1988. Instytut Zootechniki 1950–1995, Oficyna Cracovia, Kraków 1996, ISBN 83-86957-15-8. Złota Księga Nauki Polskiej. Naukowcy przełomu wieków, Helion, 2000, ISBN 83-7197-432-9. Samodzielni pracownicy naukowi Instytutu Zootechniki Państwowego Instytutu Badawczego, 1950–2015. Jubileusz 65-lecia, Kraków-Balice 2015, ISBN 978-83-7607-297-5.

Kategoria:Polscy zootechnicy Kategoria:Polscy przedstawiciele nauk rolniczych Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie Kategoria:Urodzeni w 1947