Zdzisław Jan Andrzej Zamoyski (ur. 23 stycznia 1810 w Warszawie, zm. 13 sierpnia 1855 w Wiedniu) – polski hrabia, ziemianin, piąty syn Stanisława Kostki Zamoyskiego, XII ordynata na Zamościu, i Zofii z Czartoryskich Zamoyskiej, córki Adama Kazimierza. Założyciel jarosławskiej gałęzi rodu Zamoyskich, uczestnik powstania listopadowego, poseł do austriackiego Sejmu Ustawodawczego (1848).
Życiorys Był uczestnikiem powstania listopadowego. Walczył szeregach 5 Pułku Ułanów sformowanego na koszt Ordynacji Zamojskiej. Do kawalerii został, na własne żądanie, przeniesiony 28 grudnia 1830 z batalionu saperów jako podporucznik. Mianowany porucznikiem 1 lutego, a kapitanem – 3 maja. Od 5 września znajdował się w Sztabie Głównym jako adiutant generała Wojciecha Chrzanowskiego. Został odznaczony Złotym Krzyżem Virtuti Militari 25 maja 1831 r.
Po powstaniu najpierw trafił do Krakowa, a po wkroczeniu Wolnego Miasta wojsk rosyjskich wraz z Leonem Sapiehą przeszedł na ziemie zaboru pruskiego.
W dobrach rodziny swojej narzeczonej, w Belsku Dużym, 6 kwietnia 1834 r. ożenił się z dwa lata od siebie starszą Józefą Walicką herbu Łada, wdową po Stanisławie Rzewuskim, wnuczką Bazylego, generała majora wojsk koronnych i wojewody rawskiego, córką Józefa, starosty mszczonowskiego, i Klementyny z Kozietulskich herbu Adaniec, siostry Jana Leona, bohatera spod Somosierry.
Zdzisław Zamoyski zarządzał rozległymi dobrami ziemskimi ulokowanymi po obu stronach ówczesnej granicy zaborów rosyjskiego i austriackiego. Trzon jego potęgi ekonomicznej stanowił zakupiony i rozbudowany klucz wysocki na Podkarpaciu. W latach 40. XIX wieku rodzina Zamoyskich weszła w posiadanie tych dóbr, a miejscowy pałac stał się centrum zarządzania ich galicyjskim majątkiem, obejmującym wsie i folwarki w okolicach Laszek, takie jak: Korzenica, Moszczanica czy Bobrówka. Dobra te odziedziczył syn Stefan. Do majątków posiadanych w Królestwie Polskim należała Mała Wieś, odziedziczona później przez Marię, żonę Jana Tadeusza Lubomirskiego.
W okresie Wiosny Ludów (1848) wszedł do polityki i został wybrany posłem do austriackiego Sejmu Ustawodawczego z okręgu Laszki. W parlamencie, gdzie zasiadł po prawej stronie między doktorem prawa Marianem Dylewskim a księciem Jerzym Lubomirskim, reprezentował tam skrzydło konserwatywne. Szybko jednak złożył mandat w listopadzie 1848 r. pojawił się opór przeciwko „Polakom we frakach”. Wraz z hrabią Adamem Potockim zrzekli się mandatówZamoyski, Zdislaw [W:] Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich., aby umożliwić swoim wyborcom, ewentualny wybór innych zaufanych przedstawicieli. Został jednak ponownie wybrany w styczniu 1849 r.
Wywód genealogiczny Przodkowie hrabiego Zdzisława Jana Andrzeja Zamoyskiego
Potomstwo Zdzisław i Józefa (Józefina) doczekali się czworga potomstwa: Stefan (1837–1899), późniejszy powstaniec styczniowy, prezes Towarzystwa Tatrzańskiego, poseł na galicyjski Sejm Krajowy, członek austriackiej Izby Panów, mąż Zofii z Potockich; Zofia (1839–1930), żona Jana Dzierżysława Tarnowskiego (1835–1894), opiekunką biblioteki dzikowskiej, filantropka; Maria (1841–1922), żona Jana Tadeusza Lubomirskiego (1826–1908); Wanda (1846–1922), żona Stanisława Grocholskiego (1835–1907).
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Hrabiowie Królestwa Kongresowego Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (powstanie listopadowe) Kategoria:Oficerowie kawalerii powstania listopadowego Kategoria:Polscy hrabiowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polscy hrabiowie Świętego Cesarstwa Rzymskiego Kategoria:Posłowie do Sejmu Ustawodawczego w Wiedniu w 1848 roku Kategoria:Ludzie związani z Wiedniem Zdzisław Jan Kategoria:Urodzeni w 1810 Kategoria:Zmarli w 1855