Metropolia pomorska (też: związek metropolitalny w województwie pomorskim) – związek metropolitalny tworzony w województwie pomorskim przez Gdańsk, Gdynię, Sopot oraz powiązane z nimi gminy i powiaty, drugi po Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (GZM) związek metropolitalny w Polsce. Miastem centralnym jest Gdańsk, a w skład związku wejdzie od 50 do 61 jednostek samorządu terytorialnego zamieszkiwanych łącznie przez ponad 1,5 mln osób. Podstawę prawną jego utworzenia stanowi ustawa o związku metropolitalnym w województwie pomorskim, podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego 2 lipca 2026.
Historia Metropolia pomorska nawiązuje do współpracy samorządów skupionych w Obszarze Metropolitalnym Gdańsk-Gdynia-Sopot (OMGGS), stowarzyszeniu zrzeszającym 61 gmin i powiatów wokół Trójmiasta. Starania o nadanie tej współpracy trwałych ram prawnych trwały kilkanaście lat. Potrzebę stworzenia spójnych podstaw prawnych dla funkcjonowania metropolii od lat zgłaszała także Unia Metropolii Polskich.
Prace legislacyjne Formalne prace nad ustawą rozpoczęły się w pierwszym kwartale 2024 roku z inicjatywy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, a projekt przygotowała grupa robocza działająca w ramach Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Rada Ministrów przyjęła projekt 8 kwietnia 2026 roku, po czym trafił on do Sejmu, gdzie pierwsze czytanie odbyło się 28 kwietnia 2026.
29 maja 2026 roku Sejm uchwalił ustawę. Spośród 431 głosujących posłów za jej przyjęciem opowiedziało się 245, przeciw było 185, a jeden wstrzymał się od głosu. 10 czerwca 2026 Senat wprowadził do ustawy poprawki, które 11 czerwca przyjął Sejm. Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę 2 lipca 2026.
Nowelizacja przepisów dla województwa śląskiego Ustawa nowelizuje przy okazji ustawę z 9 marca 2017 roku o związku metropolitalnym w województwie śląskim, na podstawie której funkcjonuje GZM. Dostosowuje jej organizację i rozszerza zadania między innymi o adaptację do zmian klimatu, ochronę środowiska oraz opiniowanie inwestycji publicznych w infrastrukturze transportowej, zwłaszcza kolejowej.
Zasięg i skład Związek metropolitalny skupiony będzie wokół Trójmiasta, czyli Gdańska, Gdyni i Sopotu, a miastem centralnym związku ustanowiono Gdańsk. Łącznie tworzyć go będzie od 50 do 61 jednostek samorządu terytorialnego, w tym duże miasta oraz mniejsze gminy i powiaty. Utworzenie związku nie zmienia granic administracyjnych ani ustroju gmin, a jedynie łączy je w celu wspólnej realizacji zadań ponadlokalnych.
Zadania Do zadań związku metropolitalnego należą polityka rozwoju, kształtowanie ładu przestrzennego, publiczny transport zbiorowy i zrównoważona mobilność miejska, adaptacja do zmian klimatu, ochrona środowiska oraz promocja regionu, a także współpraca z administracją publiczną przy wybranych inwestycjach. W porównaniu z rozwiązaniami śląskimi projekt pomorski objął dodatkowo ochronę środowiska i adaptację do zmian klimatu jako odrębne zadanie. Za korzyść odczuwalną dla mieszkańców w pierwszej kolejności uznano integrację transportu publicznego w obrębie całego obszaru.
Finansowanie Związek ma być finansowany przede wszystkim z udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych mieszkańców oraz ze składek członków. W pierwszym roku funkcjonowania ma dysponować środkami szacowanymi na około 150 mln zł, a docelowo kwota ta ma wzrosnąć do około 500 mln zł rocznie, w większości pochodzących z podatków dotychczas trafiających do budżetu centralnego. Poprawki wprowadzone w toku prac parlamentarnych ograniczyły wydatki administracyjne związku do najwyżej 5% budżetu i przeznaczyły co najmniej 5% środków na trójmiejskie uczelnie i środowiska naukowe. Ustawa przewiduje ponadto, że co najmniej 40% środków na realizację zadań własnych metropolii ma trafiać do gmin wiejskich i miejskich niebędących miastami na prawach powiatu.
Zobacz też Obszar metropolitalny Pomorska Kolej Metropolitalna Aglomeracja trójmiejska
Przypisy
Kategoria:Organizacje współpracy metropolitalnej w Polsce Kategoria:Związki jednostek samorządu terytorialnego w Polsce Kategoria:Administracja publiczna województwa pomorskiego Kategoria:Geografia województwa pomorskiego