mały|skala=1.5|Izby przemysłowo-handlowe w Niemczech mały|skala Izby przemysłowo-handlowe w Niemczech
Podstawę prawną niemieckich izb przemysłowo-handlowych () stanowi ustawa federalna o izbach przemysłowo-handlowych z 18 grudnia 1956 roku (). Ustawa ta określa jednolite ramy organizacyjne niemieckich izb, ale dopuszcza rozszerzenie tych ram o specyfikę gospodarczą, a niekiedy i historyczną krajów związkowych. Natomiast niezmieniony i wspólny dla wszystkich izb niemieckich pozostaje ich status prawny: wszystkie są korporacjami prawa publicznego () o obligatoryjnym członkostwie i władztwie administracyjnym. Są zatem instytucjami samorządu gospodarczego w znaczeniu teorii prawa administracyjnego, które w granicach ustawy stanowią niezawisłe od administracji rządowej i samorządu terytorialnego podmioty zdecentralizowanej administracji państwowej.
W Republice Federalnej Niemiec działa około 3,6 mln przedsiębiorstw zrzeszonych w 82 izbach przemysłowo-handlowych. Przeciętna liczba przedsiębiorców zrzeszonych w izbie wynosi od 40 do 50 tys. członków, z których 1/3 wpisana jest do sądowego rejestru handlowego i spółdzielczego; są to spółki prawa handlowego, czyli przedsiębiorstwa duże i największe. Pozostali przedsiębiorcy (około 65%) to właściciele małych i średnich przedsiębiorstw, które podlegają ewidencji w urzędach samorządu gminnegoCyganek S., Izby przemysłowo-handlowe w Polsce i w Niemczech, Poznań 2004, s. 77..
Zadania Obszar władztwa administracyjnego izb przemysłowo-handlowych określa katalog zadań ustawowych, a także zadań zleconych przez administrację rządową i samorząd terytorialny.
W przypadku izb niemieckich do najważniejszych zadań ustawowych należy zaliczyć:
1. Prowadzenie rejestru członków izby, czyli spisu wszystkich przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą na obszarze jurysdykcji izby w dziedzinie przemysłu, handlu i usług. Rejestr zawiera istotne dla ładu rynkowego informacje osobowe i kapitałowe o przedsiębiorstwie, w szczególności o kondycji finansowej przedsiębiorstwa i jego zadłużeniu.
2. Reprezentowanie interesów ogółu przedsiębiorców na wszystkich płaszczyznach działań administracji państwowej w duchu zasad społecznej gospodarki rynkowej z odpowiedzialnością socjalną.
3. Opiniowanie rządowych projektów ustaw w sprawach gospodarczych; niemieckie izby współuczestniczą w tworzeniu prawa dotyczącego różnych dziedzin życia gospodarczego, a także w kształtowaniu ładu rynkowego i polityki gospodarczej zarówno krajów związkowych, jak i państwa. W pierwszym przypadku izby angażują się bezpośrednio, w drugim zaś za pośrednictwem Zrzeszenia Niemieckich Izb Przemysłowo-Handlowych w Berlinie (). Zrzeszenie jest centralnym organem wykonawczym ogółu izb niemieckich; formalnie pełni ono funkcję łącznika między izbami a rządem federalnym i parlamentem. Faktycznie zaś rola Zrzeszenia jest większa niż jego umocowanie statutowe.
4. Współpracę z jednostkami samorządu terytorialnego, głównie z gminami; przedmiotem owej współpracy jest zajmowanie przez izby stanowiska w sprawach istotnych dla gmin, jak: budżety komunalne, wysokość składek od działalności gospodarczej, plany budowlane dotyczące rozwoju miast i przedsięwzięć infrastrukturalnych czy inwestycje komunalne; izby zajmują też stanowisko w kwestii rozkładów komunikacji kolejowej i autobusowej.
5. Kształtowanie systemu kształcenia zawodowego; podstawy prawne tego systemu określa ustawa o kształceniu zawodowym z 14 sierpnia 1969 r. Wymieniona regulacja prawna powierza izbom przemysłowo-handlowym opiekę nad szkolnictwem zawodowym, wychodząc z założenia, że rządowa administracja szkolna nie wykazuje dostatecznej elastyczności dostosowawczej do szybko zachodzących zmian na rynku pracy. W związku z tym w niemieckim systemie szkolnictwa zawodowego uczeń naukę teoretyczną pobiera w szkole, a naukę praktyczną w swoim zakładzie pracy, którego właściciel – osoba fizyczna czy prawna – jest z mocy ustawy członkiem izby. Uczeń i zakład pracy są związani umową edukacyjną, przygotowaną i zarejestrowaną w izbie przemysłowo-handlowej. Egzamin końcowy nauki zawodu uczeń zdaje w izbie, a w wydanym przez izbę świadectwie potwierdza się uzyskanie przez absolwenta kwalifikacji robotnika wykwalifikowanego lub asystenta kupca. Świadectwo wystawione przez izbę jako podmiot zdecentralizowanej administracji publicznej jest honorowane na całym obszarze państwaCyganek S., Izby przemysłowo-handlowe w Republice Federalnej Niemiec, w: Obywatelski projekt ustawy o izbach przemysłowo-handlowych w Polsce, Poznań 2007, s. 58–59..
6. Wspieranie innowacji i innowacyjności przedsiębiorstw; obydwa te pojęcia są podobne, ale nie tożsame. Przez innowację rozumiemy dobro, usługę lub pomysł, które postrzegane są jako novum; owe novum daje przedsiębiorcy przewagę konkurencyjną na rynku. Z kolei innowacyjność to zdolność i gotowość przedsiębiorcy do aktywnego poszukiwania i wykorzystywania wyników badań, realizacji nowych koncepcji, doskonalenie technik i zarządzania przedsiębiorstwem. Innowacyjność przedsiębiorstw stanowi o przewadze ich konkurencyjności i sukcesie na rynku. Gospodarka niemiecka pod względem innowacyjności – według tzw. złożonego wskaźnika – zajmuje trzecie miejsce w Unii Europejskiej, po Szwecji i Danii, a przed FinlandiąWalkowiak K., Działania izb przemysłowo-handlowych na rzecz rozwoju innowacyjnoœci polskich przedsiębiorstw, „Przegląd Politologiczny”, nr 4/2011, s. 73.. Według zaś wskaźnika opartego na ilości zarejestrowanych patentów na 1 mln mieszkańców, RFN zajmuje drugie miejsce (567 patentów na 1 mln mieszkańców), po Szwecji a Polska (2 patenty) miejsce przedostatnie, przed Litwą.
Wymienione zadania określają obszar władztwa administracyjnego niemieckich izb przemysłowo-handlowych. W realizacji tych zadań – obok organów izb: zebrania plenarnego, prezydium i prezesa – uczestniczy około 50 tys. przedsiębiorców w różnych komisjach i gremiach gospodarczych.
Przypisy
Kategoria:Gospodarka Niemiec Kategoria:Izby gospodarcze