Nikołaj Kuzniecow (1916–2000)

Nikołaj Fiodorowicz Kuzniecow (; ur. w Piotrogrodzie, zm. 5 marca 2000 w Zwiozdnym gorodku) – radziecki pilot myśliwski, as myśliwski, dowódca wojskowy i organizator szkolenia kosmonautów, generał major lotnictwa, Bohater Związku Radzieckiego. W latach 1963–1972 był szefem Centrum Wyszkolenia Kosmonautów, w okresie rozwoju radzieckich lotów załogowych.

Życiorys Kuzniecow urodził się 26 grudnia 1916 r. w Piotrogrodzie w rodzinie robotniczej. Po ukończeniu siedmiu klas szkoły i szkoły fabryczno-zawodowej pracował jako tokarz w leningradzkim zakładzie im. Michaiła Kalinina. We wrześniu 1935 r. wstąpił do Armii Czerwonej, a w 1937 r. ukończył Leningradzką Wojskową Szkołę Techników Lotniczych. Podczas wojny zimowej służył jako technik w 68. pułku lotnictwa myśliwskiego.

W maju 1941 r. ukończył Kaczyńską Wojskową Szkołę Lotniczą Pilotów. Od czerwca 1941 r. brał udział w walkach na froncie wschodnim II wojny światowej jako pilot, dowódca klucza i zastępca dowódcy eskadry w 191. pułku lotnictwa myśliwskiego. Walczył m.in. na froncie północnym, leningradzkim, kalinińskim, zachodnim i południowo-zachodnim.

Od listopada 1942 r. do maja 1945 r. służył w 436. pułku lotnictwa myśliwskiego, przemianowanym następnie na 67. gwardyjski pułk lotnictwa myśliwskiego. Brał udział m.in. w operacji demiańskiej, bitwie na łuku kurskim, operacji orłowskiej, bobrujskiej, lubelsko-brzeskiej, warszawsko-poznańskiej, wschodniopomorskiej i berlińskiej. 6 stycznia 1943 r. został ranny w klatkę piersiową podczas walki powietrznej, ale zdołał doprowadzić uszkodzony i płonący samolot na własne terytorium i awaryjnie lądować w lesie.

Według biogramu w projekcie Gieroi strany w czasie wojny wykonał 252 loty bojowe na samolotach I-16, Hurricane, P-40 Kittyhawk i P-39 Airacobra, uczestniczył w 99 walkach powietrznych oraz zestrzelił 23 samoloty przeciwnika samodzielnie i 12 w grupie. Ten sam biogram zaznacza jednak, że według badań Michaiła Bykowa dokumentami potwierdzono 21 zwycięstw indywidualnych i 12 grupowych.

1 maja 1943 r. otrzymał tytuł Bohatera Związku Radzieckiego z Orderem Lenina i medalem „Złota Gwiazda”. Odznaczenie nadano mu za wykonanie 213 lotów bojowych oraz zestrzelenie 17 samolotów przeciwnika samodzielnie i 12 w grupie według ówczesnego wniosku odznaczeniowego.

Służba powojenna Po zakończeniu II wojny światowej Kuzniecow kontynuował służbę w lotnictwie wojskowym. Do czerwca 1946 r. był zastępcą dowódcy pułku lotnictwa myśliwskiego w Centralnej Grupie Wojsk w Austrii. W 1949 r. ukończył Akademię Wojskową im. M. Frunzego, a następnie objął dowództwo 16. pułku lotnictwa myśliwskiego obrony przeciwlotniczej w rejonie Moskwy.

W 1952 r. uczestniczył w wojnie koreańskiej jako dowódca 16. pułku lotnictwa myśliwskiego. Według biogramu w projekcie Gieroi strany wykonał w Korei 27 lotów bojowych na odrzutowym myśliwcu MiG-15. W latach 1952–1954 był pilotem-inspektorem Zarządu Szkolenia Bojowego Sił Powietrznych. W 1956 r. ukończył Akademię Sztabu Generalnego.

Następnie kierował wojskowymi szkołami lotniczymi: w latach 1956–1957 był komendantem Groźnieńskiej Wojskowej Szkoły Lotniczej Pilotów, a w latach 1957–1963 komendantem Czernihowskiej Wojskowej Szkoły Lotniczej Pilotów, przekształconej w 1959 r. w wyższą szkołę lotniczą.

Centrum szkolenia kosmonautów W listopadzie 1963 r. Kuzniecow został szefem Centrum Wyszkolenia Kosmonautów. Kierował nim do czerwca 1972 r., w okresie intensywnego rozwoju radzieckiego programu załogowego, obejmującego m.in. szkolenie załóg statków Woschod i Sojuz oraz pierwszych stacji orbitalnych programu Salut.

Po odejściu z funkcji szefa centrum został doradcą głównego konstruktora NPO Energia do spraw wojskowo-kosmicznych. W czerwcu 1978 r. przeszedł do rezerwy. Miał stopień generała majora lotnictwa, tytuł Zasłużonego Pilota Wojskowego ZSRR oraz stopień doktora nauk wojskowych.

Publikacje Kuzniecow był autorem książek wspomnieniowych i publikacji dotyczących lotnictwa wojskowego oraz radzieckiego programu kosmicznego. Wśród jego prac wymieniane są m.in. Front nad ziemią, Lata prób, Główny i Pierwszy – książka o Siergieju Korolowie i Juriju Gagarinie – oraz Prawda o śmierci Gagarina.

Śmierć i upamiętnienie Po przejściu do rezerwy mieszkał w Zwiozdnym gorodku. Zmarł 5 marca 2000 r. i został pochowany na Cmentarzu Przeobrażeńskim w Moskwie. Na domu w Zwiozdnym gorodku, w którym mieszkał, umieszczono tablicę pamiątkową.

Odznaczenia Został odznaczony m.in.:

tytułem Bohatera Związku Radzieckiego z medalem „Złota Gwiazda”, dwukrotnie Orderem Lenina, czterokrotnie Orderem Czerwonego Sztandaru, Orderem Aleksandra Newskiego, Orderem Wojny Ojczyźnianej I klasy, trzykrotnie Orderem Czerwonej Gwiazdy, Medalem „Za zasługi bojowe”.

Zobacz też Centrum Wyszkolenia Kosmonautów im. J. Gagarina Zwiozdnyj gorodok Bohater Związku Radzieckiego Wojskowe Siły Powietrzne

Przypisy

Linki zewnętrzne Biogram Nikołaja Kuzniecowa w projekcie „Gieroi strany”

Kategoria:Bohaterowie Związku Radzieckiego Kategoria:Radzieccy generałowie majorowie Kategoria:Radzieccy lotnicy wojskowi Kategoria:Asy myśliwskie ZSRR II wojny światowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Kategoria:Odznaczeni Orderem Aleksandra Newskiego (Związek Radziecki) Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojny Ojczyźnianej I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonej Gwiazdy Kategoria:Ludzie urodzeni w Petersburgu Kategoria:Urodzeni w 1916 Kategoria:Zmarli w 2000