Bazylika Kolegiacka Świętych Wita i Deokara (niem. Stiftsbasilika St. Vitus und Deocar) – świątynia rzymskokatolicka znajdująca się w bawarskim mieście Herrieden. Dawna kolegiata kapituły kanoników regularnych.
Historia Klasztor w Herrieden został założony w 797 roku przez szlachcica Cadolta. Pierwszym opatem został , spowiednik Karola Wielkiego. Modlitwom nad grobem Deokara przypisywano cudowne uzdrowienia. W 888 roku klasztor przeszedł w ręce biskupów Eichstätt, przekształcono go wówczas w kapitułę kanoników regularnych.
W 1071 roku biskupi z Eichstätt i Embrico z Augsburga konsekrowali nową kolegiatę, zmieniono wówczas jej wezwanie ze św. Zbawiciela na św. Wita. W 1316 roku miasto zostało zniszczone przez wojska cesarza Ludwika IV Bawarskiego, który wywiózł część relikwii św. Deokara do Norymbergi (stąd w tamtejszym Kościele św. Wawrzyńca znajduje się ołtarz mu poświęcony). Za panowania Karola IV Luksemburskiego wzniesiono dwuwieżową fasadę kolegiaty. W 1340 dobudowano prezbiterium, które w latach 1447–1461 zastąpiono nowym. Korpus nawowy spłonął podczas pożaru miasta w 1490 roku, odbudowano go w latach 1502–1533 z dodaniem kaplic bocznych. Między 1677 a 1683 rokiem powstał drewniany, malowany strop korpusu nawowego. W latach 1735–1748 świątynię przebudowano w stylu barokowym.
W 1803 roku kapitułę zlikwidowano w okresie sekularyzacji. W 1851 roku usunięto ołtarz przed łukiem tęczowym i przegrodę chórową, by odsłonić wiernym widok na ołtarz główny. W latach 1878–1879 wyremontowano kościół od zewnątrz, a latach 1947–1948 – wnętrze. Kolegiatę gruntownie odrestaurowano w latach 1999–2008. 31 maja 2010 papież Benedykt XVI wyniósł kościół do godności bazyliki mniejszej.
Architektura i wyposażenie Świątynia gotycko-barokowa, trójnawowa, o układzie pseudobazylikowym. Autorem fresków na sklepieniu korpusu nawowego jest Edmund Wiedemann. Malowidła w nawie głównej przedstawiają kolejno (od wejścia): uzdrowienie chorych za wstawiennictwem , wizytę Karola Wielkiego u św. Deokara, koronację Najświętszej Maryi Panny, uzdrowienie syna cesarza Dioklecjana za wstawiennictwem św. Wita i męczeństwo św. Wita.
Ołtarz główny został zaprojektowany w 1695 roku przez . Z podobnego okresu pochodzi ołtarz świętych Wita i Deokara autorstwa . Złote tabernakulum z 1780 roku zdobi wykonana z kości słoniowej XVII-wieczna płaskorzeźba Pokłonu Trzech Króli, wzorowana na dziele Petera Paula Rubensa, podarowana przez margrabiego Ansbach, oraz drewniana płaskorzeźba Narodzenia Pańskiego, wykonana w 1781 roku przez J.A. Breitenauera. Północny ołtarz boczny (ustawiony na zakończeniu nawy) poświęcony jest świętym Ignacemu Loyoli i Franciszkowi Ksaweremu, zaprojektował go w latach 1773–1776 . Patronem południowego ołtarza jest św. Sebastian.
Ambona pochodzi z lat 1720–1730. Stalle chórowe są XV-wieczne, w II połowie XVII wieku dodano do nich boazerię dekorowaną figurami apostołów i proroków. Pod emporą znajduje się krata z 1735 roku, służąca do XIX wieku jako przegroda chórowa. W kaplicy św. Błażeja, przebudowanej w 1882 roku w stylu neogotyckim, przechowywany jest późnogotycki relikwiarz św. Deokara z 1482 roku.
Na zachodniej emporze ustawione są organy, wykonane w 1974 roku przez przedsiębiorstwo z użyciem piszczałek ze starszych instrumentów. Zainstalowano je za zachowanym, barokowym prospektem organowym. Instrument wyremontowano w latach 2007–2008. Składa się z 3 manuałów, pedału i 35 głosów. Bazylika posiada pięć dzwonów, poddanych renowacji w 2007 roku: +ImięWagaŚrednicaTonRok odlaniaLudwisarniaDeocarglocke302 kg76,0 cmdes"1980Glockengießerei HeidelbergVitusglocke382 kg81,9 cmb'Marienglocke635 kg97,4 cmas'Agathaglocke644 kg104,3 cmges'1728Nikolaus i Alexander Arnoldtowie, DinkelsbühlEvangelistenglocke~1190 kg128,0 cmes'
Galeria
Przypisy
Bazylika Kolegiacka Kategoria:Zabytkowe kościoły w Niemczech Kategoria:Kościoły w diecezji Eichstätt Kategoria:Bazyliki w Niemczech Kategoria:Kościoły w Bawarii Kategoria:Architektura gotyku w Niemczech Kategoria:Architektura barokowa w Niemczech Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Wita