Bill Dixon, właściwie William Robert Dixon (ur. 5 października 1925 w Nantucket, zm. 16 czerwca 2010 w North Bennington) – amerykański trębacz jazzowy, kompozytor, pedagog, artysta plastyk i organizator życia muzycznego, związany z free jazzem i nowojorską awangardą jazzową. Jego twórczość poszerzała możliwości brzmieniowe trąbki i wykraczała poza konwencjonalnie ujmowane granice tradycji jazzowej.
W 1933 jego rodzina przeniosła się z wyspy Nantucket do Nowego Jorku i zamieszkała w Harlemie. Zainteresował się trąbką w dzieciństwie po usłyszeniu Louisa Armstronga, a pierwszy instrument kupił w szkole średniej; do połowy lat 40. był w znacznej mierze samoukiem. Równolegle rozwijał zainteresowania plastyczne i początkowo właśnie w tej dziedzinie podjął systematyczną działalność twórczą. W 1944 wstąpił do armii, a po zakończeniu służby kształcił się muzycznie w Hartnett Conservatory of Music na Manhattanie. Następnie pisał aranżacje, występował z różnymi zespołami i pracował jako kopista m.in. dla George’a Russella i Davida Amrama. W latach 50. pracował także w Organizacji Narodów Zjednoczonych i współtworzył UN Jazz Society, równocześnie występując w klubach Greenwich Village.
W 1951 poznał pianistę Cecila Taylora, z którym występował w różnych okresach swojej kariery. W 1961 utworzył kwartet z saksofonistą Archiem Sheppem. Współpracował również z choreografkami Drid Williams, Elaine Shipman i ; działalność ta miała znaczenie dla rozwoju improwizacyjnych technik tańca.
W październiku 1964 Dixon zorganizował w nowojorskiej Cellar Cafe czterodniowy cykl koncertów October Revolution in Jazz, prezentujący powstającą wówczas awangardę jazzową i free jazz. Wydarzenie przyczyniło się do zwrócenia szerszej uwagi na tę muzykę i doprowadziło do utworzenia przez Dixona Jazz Composers Guild. Organizacja działała na zasadach spółdzielczych, dążąc do prezentowania free jazzu niezależnie od klubów nocnych i agentów oraz do poprawy warunków pracy muzyków przez samodzielne organizowanie koncertów. Do jej członków założycieli należeli m.in. Sun Ra, Archie Shepp, John Tchicai, Cecil Taylor, Paul Bley, Carla Bley i Mike Mantler. Jazz Composers Guild istniała krótko i rozpadła się w 1965.
Od lat 60. coraz większe znaczenie w grze Dixona zyskiwały barwa, rejestr oraz świadome wykorzystanie przestrzeni i ciszy. Posługiwał się m.in. oddechowym tonem, niskim rejestrem, efektami półwentylowymi, growlem, wokalizowanymi dźwiękami i wyrazistym wibrato. Z czasem odchodził od jasnego, konwencjonalnego brzmienia trąbki ku bardziej fizycznemu sposobowi kształtowania dźwięku, wykorzystując również elektroniczne przetwarzanie brzmienia.
W 1968 rozpoczął pracę pedagogiczną w , gdzie pozostał do przejścia na emeryturę w 1995. W 1974 utworzył na uczelni Black Music Division, dział poświęcony studiom nad muzyką czarnych Amerykanów. Dobierał jego kadrę i opracował program nauczania; prowadził zajęcia m.in. z improwizacji, kompozycji i wykonawstwa muzycznego oraz kierował Black Music Ensemble.
Lata 90. i pierwsza dekada XXI wieku należały do najbardziej aktywnych okresów jego działalności nagraniowej; współpracował wówczas z muzykami różnych pokoleń. Znaczną część nagrań Dixona publikowała włoska wytwórnia , dla której zarejestrował m.in. albumy In Italy i Vade Mecum. Równolegle przez całe życie zajmował się sztukami plastycznymi, tworząc obrazy, grafiki, rysunki i kolaże; własne prace wykorzystywał także na okładkach albumów. Pozostał aktywny twórczo do późnej starości. Jego ostatnia kompozycja, Envoi, została zaprezentowana na festiwalu w Victoriaville trzy tygodnie przed jego śmiercią.
Przypisy
Kategoria:Amerykańscy trębacze jazzowi Kategoria:Amerykańscy kompozytorzy jazzowi Kategoria:Amerykańscy pedagodzy muzyczni Kategoria:Muzycy freejazzowi Kategoria:Urodzeni w 1925 Kategoria:Zmarli w 2010