Eryk Prugar (ur. 3 grudnia 1916 we Lwowie, zm. 27 września 1989) – polski inżynier mechanik, doktor nauk technicznych, profesor nadzwyczajny Politechniki Śląskiej w Gliwicach, specjalista w dziedzinie motoryzacji i silników spalinowych tłokowych.

Życiorys Urodził się jako jedyny syn Karola, urzędnika PKP, i Marii z domu Eberhard. W 1927 r. rozpoczął naukę w Szkole Powszechnej im. Stanisława Konarskiego, a następnie kształcił się w Gimnazjum Humanistycznym im. Jana Kochanowskiego we Lwowie, w którym 3 maja 1935 r. zdał egzamin dojrzałości. Następnie rozpoczął studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Lwowskiej. 25 października 1937 r. zdał I egzamin państwowy (tzw. „półdyplom”). Po dalszych studiach odbywał praktykę dyplomową w Państwowych Zakładach Inżynierii w WarszawieSylwetka profesora Eryka Franciszka Prugara w 76 rocznicę Jego urodzin i 3 rocznicę śmierci [dostęp 2026-07-16]..

Po wybuchu II wojny światowej powrócił do Lwowa. Podczas okupacji sowieckiej w grudniu 1939 r. podjął pracę zawodową w kooperatywie „Elektrotechnik” we Lwowie w charakterze montera-mechanika silników spalinowych. W czerwcu 1941 r. wraz z nastaniem okupacji niemieckiej został przeniesiony na stanowisko szlifierza cylindrów silników spalinowych w Zakładach Mechanicznych im. Litwina. 29 czerwca 1943 r. ukończył studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Lwowskiej (Oddział Maszynowy, Sekcja Konstrukcyjna) i uzyskał dyplom inżyniera mechanika. Następnie do czasu ponownego wkroczenia Armii Czerwonej pracował na uczelni jako asystent prof. dr. inż. Z. Ciechanowskiego i prof. dr. inż. S. Ochęduszki. Od czerwca 1943 r. do sierpnia 1945 r. był starszym inżynierem w Wojskowych Zakładach Remontowych we Lwowie.

3 października 1945 r. przyjechał na Śląsk do Gliwic. 9 października 1945 r. na podstawie zdanego egzaminu uchwałą Rady Wydziału Mechanicznego Politechniki Śląskiej, z tymczasową siedzibą w Krakowie, uzyskał dyplom (Nr 35) magistra inżyniera mechanika. 1 listopada 1945 r. rozpoczął pracą w Politechnice Śląskiej w Gliwicach na Wydziale Mechanicznym, w Katedrze Samochodów i Ciągników, początkowo na stanowisku starszego asystenta, a od kwietnia 1952 r. na stanowisku adiunkta. Od 1 października 1952 r. został przeniesiony do Katedry Dźwignic i Urządzeń Transportowych. Następnie podjął pracę w Katedrze Silników Spalinowych, która w 1953 r., weszła w skład nowo powołanego Wydziału Mechanicznego Energetycznego. 1 grudnia 1955 r. został powołany na stanowisko zastępcy profesora, a 1 października 1961 r. przeszedł na stanowisko starszego wykładowcy. 4 lipca 1964 r. uzyskał stopień doktora nauk technicznych na podstawie obronionej przed Radą Wydziału Mechanicznego Energetycznego Politechniki Śląskiej w Gliwicach pracy pt. Analiza stosunków między cechami konstrukcyjnymi 3-cylindrowych, dwusuwowych silników spalinowych typu trakcyjnego (promotor: prof. Kazimierz Szawłowski). 28 czerwca 1968 r. objął stanowisko docenta etatowego w Katedrze Cieplnych Maszyn Tłokowych. 13 lutego 1986 r. Rada Państwa nadała mu tytuł profesora nadzwyczajnego. 30 września 1987 r. przeszedł na emeryturę, pozostając jeszcze na 1/3 etatu w Zakładzie Silników Spalinowych Instytutu Techniki Cieplnej.

Na Wydziale Mechanicznym, później Mechanicznym Energetycznym Politechniki Śląskiej pełnił wiele odpowiedzialnych funkcji organizacyjnych i wychowawczych. Był kierownikiem Zakładu Samochodów i Ciągników (1945–1952), kierownikiem Zakładu Silników Spalinowych (1953–1974), prodziekanem ds. nauczania i wychowania (1958–1962, 1981–1987), kierownikiem Katedry Cieplnych Maszyn Tłokowych (1958–1968), kierownikiem Wieczorowych Studiów dla Pracujących (1965–1969), organizatorem i kierownikiem Oddziału Transportu i Komunikacji Oddziału Mechanicznego-Energetycznego w Ośrodku Naukowo-Dydaktycznym Politechniki Śląskiej w Katowicach (1969–1973), kierownikiem Katedry Eksploatacji Pojazdów (1970–1971), dyrektorem Instytutu Transportu i Komunikacji (1971–1973), kierownikiem Zakładu Silników Spalinowych Instytutu Techniki Cieplnej (1974–1987). Od 1971 r. był stałym konsultantem ZUT „Zgoda” w Świętochłowicach, produkujących średnioobrotowe silniki spalinowe.

Pełnił obowiązki członka: Zespołu Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego PZM (1952), FIEA (Federation Internationale Des Experts En Automobile) (1958), Komisji Oceny Maszyn i Urządzeń Komitetu Nauki i Techniki, Rady Naukowej przy WRN w Katowicach (1971), Stałego Zespołu Międzyresortowego do zagadnienia zaplecza technicznego motoryzacji (1971), Zespołu Dydaktyczno-Wychowawczego „Transport” MSWiT (1973), Rady Naukowo-Technicznej w OBR Budowy Maszyn Ciężkich ZUT „Zgoda” w Świętochłowicach (1974), Komisji Naukowo-Problemowej Motoryzacji PAN Oddział w Krakowie (1978).

Był promotorem 2 i recenzentem 4 prac doktorskich, prowadził ok. 600 prac dyplomowych. Opublikował 3 książki, 2 skrypty, ponad 30 artykułów w czasopismach naukowo-technicznych. W styczniu 1976 r. ukazał się podręcznik akademicki pt. Ochrona środowiska przed skutkami motoryzacji opracowany przez doc. dr inż. Eryka Prugara. Uzyskał 4 patenty oraz 3 zgłoszenia patentowe.

Od 1981 r. należał do NSZZ „Solidarność” Politechniki Śląskiej, był sygnatariuszem apeli, protestów przeciwko następstwom stanu wojennego i represjom władz PRL. Był członkiem Towarzystwa Miłośników Lwowa.

Od 1947 r. był mężem Urszuli z domu Iwanow (1925–2019), z którą miał syna Andrzeja, mgra inż. elektryka, pracownika technicznego Polskiego Radia, reżysera dźwięku do filmów. Wnuk Aleksander, jest przedsiębiorcą, designerem oraz fotografem.

Zmarł po krótkiej chorobie. Pochowany na cmentarzu komunalnym Centralnym w Gliwicach (sektor C6A-A-17). mały|Grób prof. Eryka Prugara na Cmentarzu Centralnym w Gliwicach Publikacje

Badanie samochodowego silnika gaźnikowego. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, Warszawa 1968. Ochrona środowiska przed skutkami motoryzacji. Politechnika Śląska, Gliwice 1976.

Ordery i odznaczenia

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1987) Złoty Krzyż Zasługi (1973) Medal 40-lecia Polski Ludowej (1985) Medal Komisji Edukacji Narodowej (1988) Złota Odznaka „Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego” (1975) Odznaka „Zasłużonemu dla Politechniki Śląskiej” (1974) Odznaka „25-lecia Politechniki Śląskiej” (1970)

Źródło:.

Nagrody

Nagroda Rektorska (1971) Nagroda Rektorska za szczególne osiągnięcia w działalności naukowej, dydaktycznej i wychowawczej (1973) Nagroda Ministra Nauki Szkolnictwa Wyższego i Techniki indywidualna III stopnia za skrypt pt. Ochrona Środowiska przed skutkami motoryzacji (1976) Nagroda Ministra Nauki Szkolnictwa Wyższego i Techniki zespołowa II stopnia za prace naukowo badawcze zrealizowane dla Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej (1982) Nagroda Rektora indywidualna III stopnia za osiągnięcia dydaktyczne (1984) Nagroda Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego indywidualna I stopnia za osiągnięcia wychowawczo-dydaktyczne (1987) Nagroda Ministra Edukacji Narodowej zespołowa III stopnia w zakresie nauki i postępu technicznego (pośmiertnie, 1989)

Źródło:.

Przypisy

Kategoria:Absolwenci Politechniki Lwowskiej Kategoria:Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989) Kategoria:Członkowie Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym w Gliwicach Kategoria:Polscy inżynierowie mechanicy Kategoria:Urodzeni w 1916 Kategoria:Zmarli w 1989