Przywileje maryjne – w teologii katolickiej i mariologii wyjątkowe łaski i dary, jakimi Bóg obdarzył Maryję ze względu na jej rolę w dziele zbawienia. Fundamentem tych przywilejów są cztery oficjalne dogmaty maryjne. Pojęcie to funkcjonuje również w tradycji mistycznej oraz pobożności ludowej. Teologia podkreśla, że przywileje te nie zostały nadane Maryi wyłącznie dla niej samej, ale z uwagi na Chrystusa i powierzoną jej misję we wspólnocie KościołaJacek Salij, Dogmaty maryjne, Poznań 1998, s. 12-15..
Dogmaty maryjne jako fundament przywilejów W nauczaniu Kościoła katolickiego główne przywileje Maryi (tzw. przywileje dogmatyczne) wynikają z czterech dogmatów. Każdy kolejny dogmat jest teologicznym rozwinięciem poprzednich, ukazując spójność Bożego planuRené Laurentin, Matka Pana. Krótki traktat teologii maryjnej, Warszawa 1989, s. 45-48.: Boskie Macierzyństwo (dogmat ogłoszony na soborze w Efezie w 431 r.) – uznający, że Maryja jest prawdziwie Matką Bożą (Theotokos), ponieważ urodziła Jezusa Chrystusa, który jest Synem Bożym. Jest to najważniejszy przywilej, z którego wypływają wszystkie pozostałeS. C. Napiórkowski, Teologia maryjna, Kraków 2005, s. 55.. Wieczne Dziewictwo (synod laterański w 649 r.) – stwierdzający, że Maryja była dziewicą przed, w czasie i po narodzeniu Jezusa. Przywilej ten stanowi znak całkowitego oddania się Bogu i wyjątkowości wcielenia Słowa Bożego. Niepokalane Poczęcie (dogmat ogłoszony przez papieża Piusa IX w 1854 r. w konstytucji apostolskiej Ineffabilis Deus) – nauczający, że Maryja została zachowana od grzechu pierworodnego od pierwszej chwili swojego istnienia, co czyni ją naczyniem godnym przyjęcia BogaPius IX, Konstytucja apostolska Ineffabilis Deus, 1854.. Wniebowzięcie (dogmat ogłoszony przez papieża Piusa XII w 1950 r. w konstytucji apostolskiej Munificentissimus Deus) – ogłaszający, że po zakończeniu ziemskiego życia Maryja została wzięta z ciałem i duszą do nieba. Jest to naturalna konsekwencja Niepokalanego Poczęcia – teologia wskazuje, że ciało wolne od grzechu pierworodnego nie mogło ulec rozkładowiJacek Salij, Dogmaty maryjne, Poznań 1998, s. 89-92..
Przywileje maryjne w tradycji mistycznej W tradycji chrześcijańskiej mistyki, m.in. w pismach św. Bernarda z Clairvaux z XII wieku, ukształtowała się koncepcja dwunastu przywilejów Maryi. Święty Bernard popularyzował je w swoich kazaniach, mocno podkreślając rolę Maryi jako Pośredniczki łaskŚw. Bernard z Clairvaux, Homilie o chwalebnej Pannie Matce, tłum. S. Kiełtyka, Kraków 2000, s. 34-36.. Przywileje te tradycyjnie dzieli się na trzy grupy: Przywileje Nieba – do których zalicza się m.in. Zwiastowanie oraz niewymowne poczęcie Syna Bożego, pochodzące z bezpośredniej woli Boga Ojca. Przywileje Ciała – obejmujące m.in. poczęcie i poród Jezusa bez skazy oraz bez bólu. Przywileje Serca – wyróżniające szczególne cnoty Maryi, takie jak niezwykła pokora, wielkoduszność i duchowe męczeństwo serca (współcierpienie z Chrystusem pod krzyżem)S. C. Napiórkowski, Mistyka maryjna, Lublin 2001, s. 112..
Przywileje w pobożności ludowej Z racji otrzymanych od Boga przywilejów, w pobożności ludowej Maryja uznawana jest za najpotężniejszą orędowniczkę u Boga. Z wiarą w jej opiekę wiążą się szczególne łaski dla wiernych, nazywane często przywilejami nadawanymi czcicielom Maryi. Do najbardziej znanych należą przywileje szkaplerzne, związane z noszeniem szkaplerza karmelitańskiego. Tradycja ta wywodzi się z objawień św. Szymona Stocka z 1251 roku. Obejmują one: obietnicę zachowania od potępienia wiecznego dla osób noszących szkaplerz, szczególną pomoc w czyśćcu (tzw. przywilej sobotni, polegający na obietnicy wybawienia z czyśćca w pierwszą sobotę po śmierci, ogłoszony rzekomo przez papieża Jana XXII w tzw. „Bulli Sobotniej” z 1322 r.). Choć autentyczność historyczna tej bulli została zakwestionowana, Kościół katolicki (m.in. dekretem Świętego Oficjum z 1613 r.) podtrzymuje „pobożną wiarę” w wyjątkowe wstawiennictwo Maryi za zmarłymi noszącymi szkaplerz w dniu jej poświęconym – w sobotę.
Zobacz też Kult maryjny Pośredniczka wszelkich łask Tytuły maryjne
Przypisy
Bibliografia René Laurentin, Matka Pana. Krótki traktat teologii maryjnej, tłum. J. W. K., Warszawa 1989. Jacek Salij, Dogmaty maryjne, Poznań 1998.
Kategoria:Mariologia Kategoria:Dogmatyka