Puchareczek białawy (Rectipilus fasciculatus (Pers.) Agerer) – gatunek grzybów należący do rzędu pieczarkowców (Agaricales).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Henningsomyces, Incertae sedis, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1822 roku Christiaan Hendrik Persoon, nadając mu nazwę Solenia fasciculata. W 1973 r. Reinhard Agerer przeniósł go do rodzaju Rectipilus. Pozostałe synonimy: Tubularia fasciculata (Pers.) L. Colla 1837 Henningsomyces fasciculatus (Pers.) Kuntze 1898 Calyptella fasciculata (Pers.) Bourdot & Galzin 1928 Lachnella fasciculata (Pers.) G. Cunn. 1963 Solenia fasciculata var. palmicola Henn. 1898 Solenia palmicola (Henn.) W.B. Cooke, 1961 Polską nazwę zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.
Morfologia Owocniki Rurkowate, o długości do 2 mm i średnicy do 250 µm, białe do jasnoochrowożółtych, gęsto upakowane i zazwyczaj wyrastające bezpośrednio z podłoża, a nie, jak to często bywa w przypadku Henningsomyces z subikulum. Po wysuszeniu rurki są nieregularnie pogrubione i mają powierzchnię wewnętrzną poprzecznie żebrowaną. Powierzchnia zewnętrzna pod lupą jest gładka, a otwór owocnika jest wyraźnie widoczny. Na przekroju podłużnym owocnik ma postać woreczka. Subikulum to cienka sieć strzępek leżących blisko podłoża. Cechy mikroskopowe Na podłużnym przekroju owocnika są trzy mniej lub bardziej wyraźne warstwy. Najbardziej zewnętrzną warstwę tworzą dwuzarodnikowe podstawki ze sprzążkami u podstawy, o wymiarach 18–25 × 5–7 µm. Środkowa warstwa to słabo rozwinięte subhymenium składające się z grubych strzępek generatywnych. Warstwa wewnętrzna zbudowana jest z nieco napęczniałych strzępek tramy o średnicy 2–5 µm, z których wyrastają strzępki brzeżne, odróżniające się od pozostałych strzępek. Strzępki brzeżne są szkliste, lekko grubościenne, niekiedy wtórnie septowane, lekko faliste i mają średnicę 2–3,5 µm. W KOH niektóre fragmenty strzępek pozostają cienkie, podczas gdy inne znacznie grubieją. Zarodniki 5–6 × 3,5–5 µm, tępo-owalne do eliptycznych i nieamyloidalne.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej, Europie, na wyspach japońskich i na Nowej Zelandii. W Polsce do 2003 r. jedyne stanowisko podał Giacomo Bresàdola w Międzyrzecu Podlaskim w 2003 r. W. Wojewoda zaliczył go do gatunków w Polsce wymarłych, ale w 2004 r. Z. Flisińska oraz Karasiński i inni w 2009 r. podali nowe jego stanowiska. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Saprotrof występujący na zmurszałym drewnie. W Polsce podano jego stanowiska m.in. na brzozie i grabie, w Niemczech na silnie zbutwiałym pniu świerka. Według R. Agerera puchareczek białawy nie wykazuje specyficzności co do podłoża, ale wydaje się, że preferuje zbutwiałe rośliny nagonasienne.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Pieczarkowce