Mariusz Jerzy Raniszewski (ur. 30 kwietnia 1962 w Koszalinie) – polski kulturoznawca, filmowiec, fotograf, dziennikarz oraz autor projektów kulturowych i publikacji o charakterze antropologicznym. W latach 2004–2006 dyrektor Koszalińskiego Festiwalu Debiutów Filmowych „Młodzi i Film”.
Życiorys Wykształcenie Jest absolwentem I Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Dubois w Koszalinie oraz studiów kulturoznawczych na Uniwersietecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Ukończył również studia podyplomowe na kierunku Marketing Kultury na Uniwersytecie Warszawskim.
Działalność dziennikarska i medialna Karierę zawodową rozpoczął w 1990 roku w Radiu Koszalin, pracując najpierw w Redakcji Informacji, a następnie w Redakcji Publicystyki. Prowadził m.in. poranny program Studio Bałtyk oraz był autorem reportaży radiowych. Od 1991 roku pracował jako dziennikarz telewizyjny i prezenter w Telewizji Koszalin, nadającej program w ramach pasma regionalnego OTVP Szczecin, która prowadzona była przez Fundację Telewizji Koszalin„Rocznik Koszaliński”, nr 46, 2019..
Od 1996 roku prowadził działalność jako niezależny producent filmowy i telewizyjny w ramach Agencji Produkcji Filmów i Programów Telewizyjnych „Behemot” Sp. z o.o. (przekształconej później w „Studio Behemot” Sp. z o.o.). Realizował materiały we współpracy m.in. z TVP2, TVP Polonia oraz Telewizją Kino Polska. Jest również autorem filmów szkoleniowych i edukacyjnych.
W latach 2004–2006 pełnił funkcję dyrektora Koszalińskiego Festiwalu Debiutów Filmowych „Młodzi i Film”. Monografię tego okresu festiwalowego opisano w publikacji Karnet na wszystkie seanse z 2006 rokuA. Makochonik, P. Pawłowski, Karnet na wszystkie seanse. Monografia Koszalińskich Spotkań Filmowych „Młodzi i Film” 1973-2006, Miejski Ośrodek Kultury w Koszalinie, Koszalin 2006, ISBN 83-916895-3-0..
Działalność muzealna i naukowa Od 2011 roku jest pracownikiem Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie. W latach 2020–2023 prowadził konwersatoria poświęcone filmowi etnograficznemu na Uniwersytecie Warszawskim. Jest zaangażowany w realizację projektów społecznościowych i edukacyjnych w ramach wolnej encyklopedii Wikipedia, m.in. projektów „Rok obrzędowy z Wikipedią” oraz „Ethnography of the Carpathians”.
Stypendia artystyczne Mariusz Raniszewski jest laureatem stypendium artystycznego m.st. Warszawy na realizację projektu badawczo-fotograficznego pt. „Zagubiona dzielnica. Urzecze warszawskie”. Został również wyróżniony stypendium twórczym Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na realizację projektu ekologiczno-antropologicznego pt. „Warszawa w kolorze zielonym”.
Twórczość wizualna i filmografia Swoje projekty artystyczne oraz publikacje podpisuje również pełnym imieniem i nazwiskiem jako Mariusz Jerzy Raniszewski. Jest realizatorem kilkudziesięciu filmów dokumentalnych oraz antropologiczno-kulturowych, udostępnianych w telewizjach, na przeglądach i na platformach wideo. Do jego dorobku należą między innymi: Cykle dokumentalne Zamki i Pałace, Dwory i Pałace Ziemi Szczecińskiej oraz Dwory i Pałace Ziemi Gorzowskiej – składające się z 70 dziesięciominutowych odcinków poświęconych architekturze rezydencjonalnej w północno-zachodniej Polsce. Trzej Królowie z Sopotni Małej] (2011) – film dokumentujący tradycyjne obrzędy bożonarodzeniowe i kolędnicze. Bimber (2022) – antropologiczny dokument filmowy poświęcony kulturze wyrobu trunków rzemieślniczych. Wyprawa śladami Leopolda Janikowskiego – film dokumentalny opowiadający o podróży tropem polskiego badacza Afryki, zrealizowany w ramach projektów afrykanistycznych Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie. Dudy i dudziarze] – film prezentowany w ramach międzynarodowych projektów i przeglądów etnograficznych. Kawalerzysta] – dokument filmowy poświęcony profesorowi Zbigniewowi Dąbczewskiemu.
Fotografia i wystawy Jako autor zdjęć oraz kurator zorganizował i współtworzył liczne ekspozycje: „Nad Wisłą, na Urzeczu” – wystawa zorganizowana w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie, prezentująca materialne i niematerialne dziedzictwo nadwiślańskiego mikroregionu kulturowego. „Kamerun 2016” – dokumentacja fotograficzna z wyprawy do Afryki Środkowej śladami polskich wypraw naukowych i odkrywczych. „Warszawa w kolorze zielonym” (2022) – wystawa poprojektowa prezentująca unikalną przyrodę i zieloną architekturę stolicy Polski. „Futbo-love historie” – ekspozycja poświęcona socjologii sportu, kulturze kibicowania oraz fenomenowi miłości do piłki nożnej.
Publikacje Mariusz Raniszewski (red.), Kultura 2,4% : synergia różnorodności : praca zbiorowa praktyków kultury, Wydawca: Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2011, ISBN 978-83-61587-71-2. Publikacje prasowe i literackie m.in. w periodykach „Szafa” (nr 38 i 39 z 2011 r.). Rekonstrukcja czy festynizacja – cienka linia w prezentowaniu kultury ludowej, udział w debacie, [w:] „Rocznik Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu”, tom XII, 2021.ISSN 2084-2732. Nadwiślańskie Urzecze. Kraina wolnych ludzi, [w:] W jedności siła. Mazowsze serce Polski, pod redakcją Janusza Gmitruka, Tadeusza Skoczka, Józefa Zalewskiego, 2021. Nadwiślańskie Urzecze, [w:] W sercu Mazowsza. 105. rocznica poszerzenia granic Warszawy, pod redakcją Beaty Michalec, Tadeusza Skoczka, 2021. ISBN 978-83-66640-50-4 Nad Wisłą, na Urzeczu, [w:] „Etnografia Nowa”, Nr 11, 2021-2022. Karnawały kobiet – kobiety w karnawale. Na przykładach babskich combrów w Chorzowie i Rybniku-Niedobczycach, [w:] Materiały z V Forum Regionalnego „EtnoSedno – tradycja i współczesność kultury ludowej Małopolski i Górnego Śląska”, Chrzanów-Katowice-Wygiełzów, 2023, ISBN 978-83-64690-34-1. Od Urzecza do Flis Festiwalu. Internet jako narzędzie nowej tożsamości, [w:] „Śląskie Prace Etnograficzne”, tom 5: Etnologia w sieci, Muzeum Śląskie, 2023. O współczesnej magii pisanek w kontekście zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, [w:] Publikacja o pisankach w świetle 60. Ogólnopolskich Konkursów Pisanek im. M. Kowalskiego, Muzeum Lubuskie im. Jana Dekerta w Gorzowie Wielkopolskim, 2024, ISBN 978-83-65340-96-2.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Prace fotograficzne i dokumentacyjne Mariusza Raniszewskiego w repozytorium Wikimedia Commons
Kategoria:Urodzeni w 1962 Kategoria:Ludzie urodzeni w Koszalinie Kategoria:Polscy kulturoznawcy Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Polscy muzealnicy Kategoria:Ludzie związani z Warszawą