Pomnik poległych w Trieście (wł. Monumento ai Caduti) – pomnik wojenny znajdujący się w Parco della Rimembranza na wzgórzu San Giusto w Trieście. Monument poświęcono mieszkańcom miasta poległym po stronie włoskiej podczas I wojny światowej, określonej w umieszczonej na cokole inskrypcji jako „wojna wyzwoleńcza”.
Autorem grupy rzeźbiarskiej był pochodzący z Triestu rzeźbiarz Attilio Selva, natomiast cokół z białego kamienia istryjskiego zaprojektował architekt Enrico Del Debbio. Pomnik należy do zespołu międzywojennych założeń kommemoracyjnych na wzgórzu San Giusto, powstałych po przyłączeniu Triestu do Włoch.
Historia Pomnik powstał w ramach przekształcania wzgórza San Giusto w reprezentacyjne miejsce pamięci związane z włoskim irredentyzmem i I wojną światową. W otaczającym go parku rozmieszczano drzewa, kamienie i stele poświęcone poległym, a monument Selvy miał stanowić najważniejszy element całego założenia.
Monument odsłonięto 1 września 1935 roku w obecności króla Wiktora Emanuela III oraz przedstawicieli władz państwowych i faszystowskich. W uroczystości uczestniczyli m.in. Costanzo Ciano, Luigi Federzoni i Carlo Delcroix. Powstanie pomnika wpisywało się w prowadzoną w okresie faszystowskim politykę wykorzystywania pamięci o wojnie i przyłączeniu ziem dawnej monarchii habsburskiej do państwa włoskiego.
Opis Monument składa się z monumentalnej grupy pięciu męskich postaci o klasycyzujących formach. Trzej wojownicy podtrzymują umierającego towarzysza, natomiast piąta postać osłania grupę uniesioną okrągłą tarczą. U stóp figur przedstawiono elementy antycznego uzbrojenia, w tym hełm i pancerz. Kompozycja stanowi alegorię ofiary żołnierza oraz solidarności walczących.
Rzeźby wykonano z brązu, natomiast masywny cokół z białego kamienia istryjskiego. Cały pomnik ma około 11 m wysokości, 4,5 m długości i 6 m szerokości. Monument reprezentuje klasycyzującą sztukę publiczną okresu międzywojennego, wykorzystującą formy nawiązujące do przedstawień antycznych wojowników.
Na przedniej części cokołu umieszczono inskrypcję:
Określenie I wojny światowej jako „wojny wyzwoleńczej” odnosiło się do włoskiej interpretacji konfliktu jako zakończenia procesu zjednoczenia państwa i przyłączenia Triestu, należącego wcześniej do Austro-Węgier, do Włoch.
Znaczenie Pomnik jest jednym z najważniejszych elementów zespołu miejsc pamięci na wzgórzu San Giusto. Jego wymowa odnosi się przede wszystkim do mieszkańców Triestu walczących po stronie Włoch, mimo że większość triesteńczyków powołanych podczas I wojny światowej służyła w armii austro-węgierskiej. Odrębne upamiętnienie mieszkańców miasta poległych w mundurach austro-węgierskich umieszczono później na murach zamku San Giusto.
Monument został ujęty we włoskim państwowym katalogu dóbr kultury jako dzieło Attilia Selvy i Enrica Del Debbia, powstałe w drugim ćwierćwieczu XX wieku. Nadzór konserwatorski nad obiektem sprawuje regionalna służba ochrony zabytków Friuli-Wenecji Julijskiej.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Pomniki we Włoszech Kategoria:Pomniki związane z I wojną światową Kategoria:Zabytki Triestu Kategoria:Rzeźby z XX wieku Kategoria:Pomniki odsłonięte w latach 30. XX wieku