Karenia – kosmopolityczny rodzaj morskich bruzdnic znanych z powodowania zakwitów typu czerwony przypływ.
Biologia Jednokomórkowe wiciowce o ścianie komórkowej niepokrytej pancerzykiem. Cechy diagnostyczne to: występowanie fukoksantyny lub podobnych związków (19'-heksanoiloksyfukoksantyna, 19'-butanoiloksyfukoksantyna) jako głównych karotenoidów, jądro komórkowe bez kapsuły i przedziałów otoczki oraz prosta bruzda szczytowa (apikalna). Pozostałe barwniki fotosyntetyczne to chlorofil a i c, lub jej diester. Brak perydininy.
W momencie wyróżnienia rodzaju najlepiej znana była biologia Karenia brevis i to zwykle jej opis jest przytaczany jako typowy dla rodzaju. Jego przedstawiciele mają komórki o średnicy kilkudziesięciu mikrometrów. Znane są też formy nieruchliwe uważane za formy spoczynkowe (przetrwalne), które mogą opadać na dno. Typowym sposobem rozmnażania jest podział komórki, zwykle zachodzący nocą. Czas trwania pokolenia wnosi zwykle kilka (2–10) dni. Zdarza się tworzenie planozygot na drodze izogamii.
Komórki pływają dzięki ruchowi obu wici. Przeciętne tempo tego ruchu to 1–2 m/h. Obserwowane są dobowe migracje pionowe – za dnia ku powierzchni wody, nocą w strefę denną, zwłaszcza przy braku stratyfikacji zbiornika. Jest to wiązane z fototaksją dodatnią, choć ruch rozpoczyna się już przed świtem i zmierzchem, a także przy braku światła, co wskazuje na wewnętrzną regulację okołodobową przez zegar biologiczny. Skupianie się może mieć miejsce również w strefie pyknokliny.
Przedstawiciele są zasadniczo autotrofami, ze zdolnością do uzupełniania substancji odżywczych na sposób cudzożywny (miksotrofia). Azot jest przyswajany w formie azotanowej i amonowej. Przyswajane są różne związki organiczne, jak mocznik, glutaminian, glicyna, walina, metionina, alanina. Fosfor jest przyswajany w formie organicznej i nieorganicznej. Zdolne są do zjadania mikroorganizmów, np. , drogą fagocytozy, co pozwala na życie w warunkach oligotrofii.
Ekologia Różne gatunki i szczepy mają odmienną tolerancję ekologiczną. Optymalna temperatura rozwoju to dwadzieścia kilka stopni Celsjusza. Optymalne zasolenie wynosi około 30 PSU, ale znane jest występowanie w wysłodzonych wodach przejściowych w pobliżu ujścia dużych rzek.
Przedstawiciele są elementem fitoplanktonu wód pełnomorskich i przybrzeżnych. Z reguły żyją w rozproszeniu, jednak ich zagęszczenie może osiągać rozmiar zakwitu, w przypadku tego rodzaju nazywanego . Zakwitowi sprzyja skupianie się przy powierzchni wody. Czasem zakwit może być powodowany jednocześnie przez kilka gatunków tego rodzaju.
Zdolne są do wytwarzania substancji o działaniu allelopatycznym wobec innych glonów lub toksycznym wobec zwierząt, takich jak i in. Różne toksyny wytwarzane przez gatunki Karenia mają charakter neurotoksyczny, cytotoksyczny lub hemolityczny. Toksyny te prowadzą do masowych zatruć kręgowców, głównie ryb. Zdarzają się również zatrucia ptaków, żółwi i ssaków. Oddziaływanie na bezkręgowce jest zróżnicowane. Niektóre są odporne na toksyny wytwarzane przez przedstawicieli Karenia i akumulują je w ciele. Może to być przyczyną . Unoszone w aerozolu mogą powodować zaburzenia układu oddechowego opisywane jako grypopodobne. Polisacharydy uwalniane przez Karenia do wody przyczyniają się do powstawania sztywnej piany zasiedlanej przez bakterie. Zakwity powodowane przez Karenia mogą przybierać formę szkodliwego zakwitu, pośrednio przyczyniać się do śmierci ryb przez powodowanie przyduchy podczas obumierania.
Karenia bywa ofiarą widłonogów, przy czym niektóre ich gatunki unikają takiego pokarmu. Jest atakowana przez chorobotwórcze wirusy i bakterie.
Rozmieszczenie gatunków Karenia jest znane głównie z miejsc, gdzie tworzą zakwity. Najszerzej udokumentowane jest występowanie występującej u wybrzeży obu Ameryk, Europy, Azji i Australii z Oceanią. Gatunek ten notowano m.in. w Morzu Bałtyckim.
Systematyka Przedstawicieli tego rodzaju opisywano w pierwszej połowie XX wieku jako gatunki rodzaju i . Ich komórki nie są okryte pancerzykiem, co skutkuje dużą zmiennością morfologiczną i trudnościami w oznaczaniu mikroskopowym. Nawet przedstawiciele klonu wykazują duże zróżnicowanie kształtów. Stąd niektóre gatunki są kryptyczne, a te same gatunki były opisywane pod innymi nazwami. Nowy rodzaj wyodrębnił w 2000 roku zespół pod kierownictwem i na podstawie badań molekularnych. Za gatunek typowy uznano (do tego czasu znaną jako Gymnodinium breve). Nazwa upamiętnia Karen Steidinger, amerykańską fykolożkę badającą m.in. czerwony zakwit.
Rodzajem siostrzanym jest .
W 2026 roku w systemie AlgaeBase wyróżniano 10 gatunków o potwierdzonym statusie:
.
Przypisy
Kategoria:Bruzdnice