Palazzo Stratti w Trieście – zabytkowy pałac położony przy Piazza Unità d’Italia w Trieście. Został wzniesiony w 1839 roku dla kupca Nicolò Strattiego według projektu Antonia Buttazzoniego. Pierwotnie reprezentował architekturę neoklasycystyczną, lecz obecny wygląd głównej fasady jest rezultatem przebudowy przeprowadzonej w 1872 roku przez Eugenia Geiringera i Domenica Righettiego.
Na parterze pałacu działa historyczna Caffè degli Specchi, otwarta w 1839 roku. Od 1846 roku budynek należy do przedsiębiorstwa ubezpieczeniowego Assicurazioni Generali.
Historia W 1839 roku triesteński kupiec Nicolò Stratti zlecił budowę reprezentacyjnego pałacu przy ówczesnym Piazza Grande. Budynek miał konkurować skalą i wystrojem z Palazzo Carciotti, który od początku XIX wieku dominował w zabudowie nabrzeża. Projekt powierzono Antoniowi Buttazzoniemu, jednemu z czołowych przedstawicieli triesteńskiego neoklasycyzmu pierwszej połowy XIX wieku.
W chwili projektowania plac miał inny układ niż współcześnie i był częściowo zamknięty od strony morza. Buttazzoni za najważniejszą uznał elewację zwróconą ku Passo di Piazza, ponieważ znajdowała się ona w sąsiedztwie teatru i powstającego wówczas Tergesteo. Elewacja od strony Piazza Grande była pierwotnie znacznie prostsza i nie stanowiła głównego akcentu kompozycyjnego budynku.
Pierwsze zmiany w projekcie wprowadził Andrea Seu, który ujednolicił kompozycję elewacji, przeniósł balkony i podwyższył skrajne części budynku. Po zakupie pałacu przez Assicurazioni Generali w 1846 roku obiekt nadal pełnił funkcje mieszkalne, handlowe i usługowe.
W 1872 roku Eugenio Geiringer i Domenico Righetti przeprowadzili gruntowną przebudowę fasady od strony placu. Modernizacja wiązała się z przekształcaniem Piazza Grande w reprezentacyjną przestrzeń miejską oraz budową nowego ratusza i Palazzo Modello. Pierwotne rozwiązania Buttazzoniego na tej elewacji zostały niemal całkowicie zastąpione nową dekoracją eklektyczną.
Kolejny remont przeprowadzono w 1972 roku według projektu architekta Lucia Arneriego i inżyniera Paola Scarpy. Prace miały charakter konserwatorski i zachowały wygląd budynku ukształtowany podczas dziewiętnastowiecznej przebudowy.
Architektura Pałac zajmuje narożną działkę pomiędzy Piazza Unità d’Italia, Passo di Piazza i Via del Teatro. Jego elewacje odzwierciedlają kilka faz budowlanych, łącząc pierwotne formy neoklasycystyczne z dekoracją eklektyczną dodaną w drugiej połowie XIX wieku.
Elewacja od strony Via del Teatro ma centralną część podkreśloną pięcioma żłobkowanymi pilastrami doryckimi w wielkim porządku. Parter i pierwszą kondygnację opracowano jako poziome pasy gładkiego boniowania, natomiast wyższe partie urozmaicają balkony z metalowymi balustradami.
Fasada przy Passo di Piazza, pierwotnie traktowana przez Buttazzoniego jako główna, również została wyposażona w wielki porządek żłobkowanych pilastrów doryckich. Jej środkową część akcentuje długi balkon z żelazną balustradą. Andrea Seu rozszerzył układ pilastrów i podkreślił pionowe podziały skrajnych części elewacji.
Obecna fasada od strony Piazza Unità d’Italia powstała zasadniczo podczas przebudowy z 1872 roku. Jej skrajne części zaakcentowano czterema żłobkowanymi pilastrami jońskimi, ponad którymi umieszczono dekoracyjne pola oraz figury bóstw antycznych. Całość wieńczy balustrada i centralna grupa rzeźbiarska autorstwa Luigiego Zandomeneghiego, przeniesiona z wcześniejszej elewacji budynku.
W dekoracji zwieńczenia znajdują się m.in. model lokomotywy, odnoszący się do planowanego połączenia kolejowego Triestu z Austrią, oraz sowa będąca atrybutem Minerwy i symbolem rozumu. Fasada została ponadto ozdobiona festonami, ornamentami roślinnymi i ośmioma posągami bóstw klasycznych.
Caffè degli Specchi Na parterze pałacu znajduje się Caffè degli Specchi, otwarta w 1839 roku i należąca do najstarszych działających kawiarni Triestu. Lokal był miejscem spotkań kupców, mieszkańców miasta, artystów i pisarzy, a w okresie austriackim oraz przed I wojną światową także środowisk związanych z włoskim irredentyzmem.
Nazwa kawiarni pochodzi od luster stanowiących element jej wystroju. W lokalu organizowano koncerty, którymi w początkach swojej kariery dyrygował m.in. Franz Lehár. Podczas alianckiej administracji Triestu po II wojnie światowej pałac i kawiarnię zarekwirowano, a dostęp mieszkańców podlegał ograniczeniom.
Relikty średniowieczne W fundamentach pałacu zachowały się fragmenty murów wiązanych z XIV-wieczną wieżą della Beccheria. Stanowiła ona część pasa umocnień zamykającego od strony morza średniowieczne Piazza Grande oraz chroniącego dostęp do miejskiego portu Mandracchio.
Przypisy
Kategoria:Pałace w Trieście Kategoria:Zabytki Triestu Kategoria:Architektura neoklasycystyczna we Włoszech Kategoria:Architektura eklektyczna we Włoszech Kategoria:Budynki oddane do użytku w 1839