Zapatodes – rodzaj motyli z rodziny Apatelodidae. Obejmuje 14 opisanych gatunków.
Morfologia Motyle te mają wydłużone, trójkątne z wklęśnięciem zaczynającym się u szczytu drugiej gałęzi żyłki medialnej skrzydła przednie o tle wierzchu brązowym, beżowym lub słomkowożółtym, wzorze wierzchu obejmującym szarawe lub ciemniejsze kropki i linie, a spodzie od wierzchu jaśniejszym. W użyłkowaniu skrzydła przedniego obecne są tylko trzy gałęzie sektora radialnego. Poza tym występują na tym skrzydle jedna lub dwie przezroczyste kropki. Tylne skrzydło ma wierzch jaśniejszy niż przednie, a spód o jednakowym odcieniu co wierzch. Wędzidełko jest długie i zakrzywione.
Samcze genitalia cechują się tarczowatym, na całej powierzchni zesklerotyzowanym tegumenem, lekko zakrzywionym i zaopatrzonym w krótkie wyrostki towarzyszące unkusem, słabiej od tegumenu i unkusa zesklerotyzowaną, niemal dwukrotnie od unkusa dłuższą, prostokątną, pozbawioną kosty walwą z sakulusem w postaci spiczastego wyrostka oraz walcowatym edeagusem ze ściętym i dobrzusznie wystającym cekum. Gnatos obecny jest tylko u części gatunków, a kształt szczytu unkusa cechuje się dużą zmiennością.
Rozprzestrzenienie Rodzaj neotropikalny, znany z Kostaryki, Gujany Francuskiej, Peru, Brazylii i północnej Argentyny.
Taksonomia i ewolucja Kladogram Apatelodidae wg Orlandina i innych (2024) Takson ten wprowadzony został po raz pierwszy w 2024 roku przez Eltona Orlandina, Mônicę Piovesan i Eduarda Carneira na łamach „Invertebrate Systematics” pod nazwą Zapata. Wyróżniono go na podstawie wyników molekularno-morfologicznej analizy filogenetycznej. Gatunkiem typowym wyznaczono Olceclostera castra. Zapata okazała się jednak młodszym homonimem w związku z czym w 2025 roku ci sami autorzy wprowadzili dla omawianego rodzaju nową nazwę Lempirodes. Nazwy te nadano na cześć Emiliana Zapaty, lidera rewolucji meksykańskiej. W 2026 roku Orlandin i współpracownicy dokonali rewizji rodzaju, podwajając liczbę jego opisanych gatunków.
W sumie do rodzaju zalicza się 14 opisanych gatunków: Zapatodes amada Orlandin et Piovesan, 2026 Zapatodes castra (Jones, 1908) Zapatodes chorotega Orlandin et Simões, 2026 Zapatodes corema (Schaus, 1896) Zapatodes ennomoides (Walker, 1865) Zapatodes kambeba Orlandin, Piovesan et Carneiro, 2026 Zapatodes miranha Orlandin, Piovesan et Carneiro, 2026 Zapatodes mundurukania Orlandin, Piovesan et Carneiro, 2026 Zapatodes pertuisa (Dognin, 1916) Zapatodes pimenteira Orlandin et Piovesan, 2026 Zapatodes roura (Herbin, 2015) Zapatodes sullivani Orlandin et Simões, 2026 Zapatodes taperinha (Dognin, 1922) Zapatodes tuisa (Schaus, 1910)
Według wyników wspomnianej analizy Orlandina i innych z 2024 roku omawiany takson zajmuje pozycję siostrzaną dla kladu rodzaju Olceclostera, tworząc z nimi klad siostrzany dla rodzaju Falcatelodes. Z kolei te trzy rodzaje zajmują pozycję siostrzaną dla rodzaju Thelosia.
Przypisy
Kategoria:Apatelodidae Kategoria:Rodzaje i podrodzaje zwierząt nazwane w 2025 roku