Dwór w Jasionowie – dwór wybudowany po 1900, znajdujący się w miejscowości Jasionów w powiecie brzozowskim.
Od 1986 dwór, stary dwór i park chronione jako zabytek.
Opis Dwór w Jasionowie określany mianem pałacu wybudowano po 1900 staraniem ówczesnych właścicieli majątku ziemskiego Marii Amelii z Ostaszewskich Dzieduszyckiej i Augusta Piusa Dzieduszyckiego. Była to nowa siedziba umiejscowiona niedaleko istniejącego skromnego starego dworu. Powstał budynek łączący tradycyjne elementy architektoniczne z duchem modernizmu, posiadający mocno rozczłonkowaną bryłę. Murowany z cegły, podpiwniczony, generalnie rozplanowany na rzucie prostokąta, jednakże z urozmaiconym obrysem przy pomocy pozornych ryzalitów, z zgeometryzowanymi zdobieniami elewacji w postaci poziomych ceglanych pasów i narożnych lizen.
Po II wojnie światowej dwór przeszedł we władanie Skarbu Państwa. Początkowo znajdował się w nim Wiejski Ośrodek Zdrowia. W latach 70. XX w. przeszedł rozległy remont połączony z modernizacją zmieniającą częściowo układ wnętrza dworu. Niezmieniona została bryła obiektu oraz wygląd jego elewacji. W 2004 budynek został opuszczony przez ośrodek zdrowia, wówczas w jego części utworzono mieszkania, a w pozostałej przestrzeni bibliotekę.
Zachowany stary dwór wzniesiony w pierwszej połowie XIX w. powstał zapewne dla Listowskich. Prezentuje on cechy skromnej architektury klasycystycznej. To parterowy budynek, rozplanowany na rzucie prostokąta, z rozległym podpiwniczeniem murowanym z kamienia, dwutraktowy, z podcieniem wspartym niegdyś na sześciu toskańskich kolumnach od strony frontowej. Od 1953 obiekt był w posiadaniu Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w Jasionowie, w części funkcjonowały jej biura, natomiast resztę przeznaczono na mieszkania dla pracowników. W obrębie budynku prowadzono tylko doraźne remonty, sposobami gospodarczymi.
Do dziś przetrwała znaczna część drzewostanu parkowego. W rozplanowaniu parku wyróżnić można dwie fazy. Na folwarku w otoczeniu starego dworu zachowały się naturalnego pochodzenia zbiorowiska roślinne z pomnikowymi drzewami: topoli białej, jesionu wyniosłego i lipy szerokolistnej z I połowy XIX w. W otoczeniu nowego dworu nasadzenia pochodzące z początku XX w. rozplanowane na rzucie kwadratu. Sieć głównych dróg dojazdowych wraz z podjazdem do dworu przetrwała bez zmian. Drogi wewnętrzne zachowane są tylko częściowo. Czytelne są dwa stawy, dziś już częściowo zarośnięte, warzywniki, sad owocowy. Z krajowych drzew lipa szerokolistna i drobnolistna zajmuje około 30% składu gatunkowego. Licznie występują: jesion wyniosły, topola biała i osika, grab pospolity, klon paklon, dąb szypułkowy, świerk pospolity, klon zwyczajny i jawor, robinia akacjowa, brzoza brodawkowata, modrzew europejski, sosna zwyczajna, jesion wyniosły odmiana zwisła, wiąz górski. Rosną też okazałe: buk pospolity odmiany purpurowej i dąb czerwony, sosna wejmutka, iglicznia trójciemiowa, daglezja zielona, sosna czarna, choina kanadyjska, jałowiec sawina, kasztanowiec biały i kasztanowiec gładki.
Przypisy
Jasionów Kategoria:Jasionów (województwo podkarpackie) Kategoria:Zabytki w powiecie brzozowskim