Rumuńska bluzka () – obraz olejny Henriego Matisse’a z kwietnia 1940 roku w kolekcji Narodowego Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Paryżu.
Historia Rumuńska bluzka () powstała w Hôtelu Régina w Nicei. Matisse pracował nad obrazem od 5 października 1939 do 9 kwietnia 1940 — czyli około sześciu miesięcy. Z historycznego punktu widzenia obraz powstawał w niezwykle niespokojnym momencie: jesienią 1939 wybuchła II wojna światowa, a wiosną 1940 Francja znalazła się w bezpośrednim zagrożeniu konfliktem.
Motyw rumuńskiej bluzki pojawia się w twórczości Henriego Matisse’a co najmniej od 1936. Wówczas ubierał w takie bluzki swoją modelkę Lidiję Dielektorską i wykonywał liczne rysunki . W 1937 malował także obrazy wykorzystujące ten motyw. W latach 1939–1940 zainteresowanie to stało się częścią większego problemu artystycznego: jak zredukować przedstawienie do najprostszych, najbardziej wyrazistych form, linii i plam w konkretnej barwie. Matisse fotografował kolejne etapy pracy nad obrazem, dzięki czemu możemy zobaczyć, jak wyglądały następujące po sobie kolejne wersje.
Obraz jest przykładem pracy „przez eliminację”. Artysta traktował fotografie etapów pracy jako sposób kontrolowania własnego procesu twórczego. Ostatecznie pozostawił tylko to, co jego zdaniem było absolutnie niezbędne. Początkowo widoczne była siedząca pod kątem modelka z bardziej szczegółowo potraktowaną fryzurą, we wzorzystej spódnicy, której postać była bardziej realistycznie dopracowana. Przedstawiony był fotel pokryty materiałem z wzorem w figury geometryczne. Tło było dekoracyjne, z kwiecistym wzorem. Malarz stopniowo usuwał, ścierając lub zamalowując te elementy. W końcu pozostało niemal wyłącznie to, co uznał za konieczne: schematyczna twarz, ogromna biała bluzka z haftem, fragment niebieskiej spódnicy i czerwone tło.
Autor stopniowo upraszczał kontury. Zastosował duże płaskie obszary jednolitej barwy. Ograniczył modelunek przestrzenny i spłaszczył całą kompozycję. Ornament potraktowany został jako element autonomiczny. Matisse zredukował szczegóły twarzy. Wielokrotnie przemalowywał i usuwał wcześniejsze rozwiązania.
Pierwsza udokumentowana wystawa publiczna, na której artysta zaprezentował La Blouse roumaine to Salon Jesienny () w Paryżu 28 września–29 października 1945. W katalogu płótno zatytułowane zostało Chłopska bluzka rumuńska, czerwone tło (). W grudniu 1945 obraz pokazano w paryskiej jako La Blouse paysanne. Obok dzieła malarz zaprezentował fotografie ukazujące etapy jego powstawania. Matisse nigdy nie sprzedał Rumuńskiej bluzki. Najpierw przekazał ją do paryskiego Musée national d’Art moderne tymczasowo, aby zastąpiła inny obraz wysłany na wystawę. Następnie zdecydował się podarować ją państwu francuskiemu. Darowizna została formalnie dokonana deklaracją z 21 października 1949.
Obraz znajduje się w kolekcji Musée national d’Art moderne – Centre Pompidou (nr inwentarzowy: AM 3245 P.).
Opis Obraz ma format pionowy. Artysta użył farb olejnych, malując na płótnie. Wymiary dzieła to: 92 × 73 cm. Dzieło jest sygnowane i datowane w lewym dolnym narożniku: Henri Matisse. 40.
Historycy sztuki identyfikują modelkę jako Lidiję Dielektorską. Nie należy utożsamiać „tematu obrazu” wyłącznie z portretowaną kobietą. Na końcowym obrazie twarz modelki została tak mocno uproszczona, a dekor ubrania tak bardzo podkreślony, że głównym bohaterem przedstawienia stała się sama bluzka. Prawdziwym tematem jest dekoracyjny haft. Na pierwszy rzut oka widzimy młodą kobietę przedstawioną frontalnie, niemal do pasa. Modelka ma ciemne włosy, bardzo uproszczoną twarz. Ubrana jest w dużą białą bluzkę z szerokimi rękawami oraz haftem na piersi i ramionach. U dołu widoczna jest niebieska spódnica. Tło jest jednolicie czerwone. Na obrazie dominuje biała bluzka. Jej rękawy rozchodzą się niemal na całą szerokość płótna. Twarz wydaje się wręcz „wyrastać” z białej masy ubrania. Haft został potraktowany bardzo graficznie. Ornament został przekształcony w znak. W centralnej części widoczne są stylizowane motywy przypominające liście dębu. Biel bluzki jest w dużej mierze po prostu bielą płótna, co sprawia, że obraz zachowuje pewną „niedokończoność” i lekkość.
Co niezwykle matissowskie, formalnie jest tu ukazany portret kobiety, ale emocjonalnym i wizualnym centrum jest tkanina, ornament, kolor i linia. Dominują kolory: czerwony, biały i niebieski. Trójkolorowa kompozycja może przywoływać barwy flagi francuskiej. Nie jest to jednak nigdzie oficjalnie zadeklarowana przez Marisse’a interpretacja. Obraz jest pogodny, dekoracyjny i pełen energii, ale powstał w czasie katastrofy europejskiej.
Przypisy
Kategoria:Obrazy Henriego Matisse’a Kategoria:Obrazy w Musée national d’Art moderne Kategoria:Obrazy z okresu modernizmu Kategoria:Portrety postaci historycznych