Centralny Zarząd Weterynarii – jednostka organizacyjna Ministerstwa Rolnictwa powołana w celu skoncentrowania na szczeblu centralnym kierownictwa nad państwową służbą weterynaryjną oraz zapewnienia jednolitej organizacji i realizacji zadań związanych z ochroną zdrowia zwierząt. Powołanie Centralnego Zarzadu służyło skuteczniejszej koordynacji działań w zakresie profilaktyki i zwalczania chorób zwierząt oraz sprawowania nadzoru nad działalnością terenowej służby weterynaryjnej.

Powołanie Centralnego Zarządu Na podstawie uchwały nr 382 Rady Ministrów z dnia 26 maja 1951 r. w sprawie tymczasowej struktury organizacyjnej Ministerstwa Rolnictwa dotychczasowy Departament Weterynarii został przekształcony w Centralny Zarząd WeterynariiUchwała nr 382 Rady Ministrów z 26 maja 1951 r. w sprawie tymczasowej struktury organizacyjnej Ministerstwa Rolnictwa, M.P. 1951 nr 61 poz. 813 Uchwała Rady Ministrów z dnia 3 marca 1950 r. w sprawie tymczasowej organizacji Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych. M. P. 1950 nr 30 poz. 350 . Centralny Zarząd Weterynarii stał się centralną jednostką organizacyjną resortu rolnictwa, odpowiedzialną za wykonywanie całokształtu zadań państwowej służby weterynaryjnej.

Cele i zadania Centralnego Zarządu Utworzenie Centralnego Zarządu Weterynarii stanowiło istotny etap w procesie reorganizacji państwowej administracji weterynaryjnej w pierwszej połowie lat pięćdziesiątych XX w. Centralny Zarząd Weterynarii rozpoczął działalność w1951 r., w wyniku przekształcenia dotychczasowego Departamentu Weterynarii w Ministerstwie Rolnictwa.

Przekształcenie departamentu w centralny zarząd oznaczało zmianę sposobu organizacji administracji weterynaryjnej, wynikającą z charakterystycznego dla tego okresu modelu zarządzania gospodarczego. Centralny Zarząd Weterynarii stał się wyspecjalizowanym ogniwem administracji resortu rolnictwa, którego działalność koncentrowała się na organizowaniu, kierowaniu i kontroli wykonywania zadań państwowej służby weterynaryjnej. Nie był więc wyłącznie jednostką wykonującą zadania administracyjne, lecz pełnił przede wszystkim funkcję organizatorską, koordynacyjną, instruktażową, szkolenową i kontrolnąAndrzej Wojtczak, Historia weterynarii w Polsce, PWN. Warszawa.1985..

Podstawowym celem działalności Centralnego Zarządu była ochrona zdrowia zwierząt oraz zapewnienie właściwej organizacji państwowej ochrony weterynaryjnej w skali całego kraju. Szczególne znaczenie miało zwalczanie chorób zakaźnych i innych chorób zwierząt, które mogły powodować znaczne straty w gospodarce rolnejJan Pancerz, Problemy organizacyjne weterynarii w Polsce Ludowej, Weterynaria Polska, 1967, nr 2. . Problem ten miał znaczenie zarówno gospodarcze, związane z ochroną pogłowia zwierząt i produkcji zwierzęcej, jak również sanitarne. Istotnym obszarem działalności Centralnego Zarządu było również organizowanie i koordynowanie profilaktyki weterynaryjnej. Obejmowała ona działania mające zapobiegać występowaniu i rozprzestrzenianiu się chorób zwierząt, a także określanie sposobów postępowania służb weterynaryjnych w przypadku zagrożeń epizootycznych. Centralizacja tych działań pozwalała na ujednolicanie zasad postępowania oraz podporządkowanie działalności terenowych jednostek weterynaryjnych jednolitym wytycznym resortowym Archiwum Akt Nowych, Centralny Zarząd Weterynarii w Warszawie, zespół 2/615/0, sygn. 3, 9, 10, 15 – organizacja, kompetencje, normatywy i kontrole. .

Kolejnym zadaniem było sprawowanie nadzoru nad działalnością terenowej służby weterynaryjnej. Znaczenie tego zadania wzrosło po wydaniu uchwały Rady Ministrów z 1952 r. w sprawie organizacji terenowej służby weterynaryjnejUchwała nr 589 Rady Ministrów z 17 lipca 1952 r. w sprawie organizacji terenowej służby weterynaryjnej, M.P. 1952 nr 65 poz. 996 Jacek Judek, Historia szkolnictwa weterynaryjnego w Polsce do 1939 r., Życie Weterynaryjne, 2021, nr 96 (5).. Uchwała ta stworzyła podstawy organizacyjne dla wojewódzkich i powiatowych zarządów weterynaryjnych, których działalność obejmowała m.in. planowanie, organizowanie, kierownictwo, instruktaż i nadzór w zakresie profilaktyki i higieny weterynaryjnej, zwalczania chorób zwierząt, lecznictwa weterynaryjnego oraz sztucznej inseminacji.

Centralny Zarząd Weterynarii pełnił wobec terenowej służby weterynaryjnej funkcję nadrzędną w zakresie wyznaczania kierunków działalności, wydawania wytycznych oraz kontroli ich realizacji. Zasadniczym elementem przyjętego modelu było połączenie centralnego kierownictwa z wykonywaniem bezpośrednich zadań weterynaryjnych przez wyspecjalizowane jednostki terenowe.

Szczególne miejsce w działalności Centralnego Zarządu zajmował nadzór weterynaryjny nad obrotem zwierzętami. Wynikało to z konieczności ograniczania możliwości przenoszenia chorób zakaźnych wraz z przemieszczaniem zwierząt pomiędzy gospodarstwami i jednostkami gospodarczymi. Kolejnym ważnym kierunkiem pozostawał nadzór związany z badaniem zwierząt rzeźnych. Obejmował on organizowanie, przeprowadzenie i kontrolowanie urzędowego badania zwierząt przeznaczonych do uboju. Działania te łączyły cele gospodarcze z ochroną zdrowia publicznego, ponieważ stan zdrowotny zwierząt oraz właściwa kontrola produktów pochodzenia zwierzęcego miały bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa żywnościowego ludności. Centralny Zarząd Weterynarii uczestniczył również w tworzeniu i wdrażaniu norm organizacyjnych oraz instrukcji regulujących działalność służby weterynaryjnejArchiwum Akt Nowych, Ministerstwo Rolnictwa w Warszawie, materiały CZ Weterynarii, sygn. 509 – Wydział Organizacyjno-Prawny, sprawozdania z lat 1951–1952. .

Ważnym instrumentem realizacji zadań Centralnego Zarządu były kontroleArchiwum Akt Nowych, „Centralny Zarząd Weterynarii, Wydział Organizacyjno-Prawny: sprawozdania, 1951, 1952”. Pozwalały one na ocenę sposobu wykonywania zarządzeń i instrukcji, a także na ustalanie rzeczywistego stanu organizacji służby weterynaryjnej. Kontrola miała więc nie tylko charakter organizacyjny, lecz również szkoleniowy i instruktażowy. Działanie te umożliwiały wykrywanie niedociągnięć oraz podejmowanie działań zmierzających do ujednolicenia praktyki administracyjnej i weterynaryjnej. Do zakresu działalności Centralnego Zarządu należała także współpraca z innymi instytucjami krajowymi oraz zagranicznymi. Istotnym elementem funkcjonowania Zarządu były ponadto sprawy kadrowe i organizacyjne. Oznaczało to, że Centralny Zarząd uczestniczył w kształtowaniu i zabezpieczaniu zasobów kadrowych niezbędnych do wykonywania zadań państwowej służby weterynaryjnej.

Centralny Zarząd Weterynarii funkcjonował do 1957 r. W wyniku zmian organizacyjnych w administracji państwowej w tym roku ponownie utworzono Departament Weterynarii. Tym samym okres istnienia Centralnego Zarządu Weterynarii, obejmujący lata 1951–1957, stanowił wyodrębniony i ważny etap w rozwoju powojennej państwowej administracji weterynaryjnej.

Przypisy

__INDEKSUJ__ __LINKNOWEJSEKCJI__

Kategoria:Urzędy centralne w Polsce Kategoria:Weterynaria w Polsce