mały|Marian Peretiakowicz (1916) Marian Peretiakowicz (ur. 4 września 1876 w Usicze zm. 4 czerwca 1916 w Kijowie) – polski architekt, teoretyk urbanistyki i działacz społeczny.

Życiorys Uczęszczał do szkoły realnej w Równym (1883–1889) gdzie ukończył uzupełniającą klasę o specjalizacji mechaniczno-technicznej (1889–1890)Boris M. Kirikow, Peretiatkowicz (Peretjatkowicz) Marian / Перетяткович Мариан Марианович (1872–1916), Polski Petersburg [dostęp 2026-08-14].. Następnie służył w armii rosyjskiej, początkowo jako podoficer w Białogrodzkim Pułku Dragonów (1890-1892), a następnie w Mikołajewskiej Szkole Kawalerii w Petersburgu, gdzie zdał egzamin na stopień oficerski w 1892. W tym samym roku, jesienią został przeniesiony do 2. Petersburskiego Pułku Dragonów w Rżewie. W latach 1893–1896 jako chorąży służył w 1. Batalionie Pieszym Kozackiego Wojska Kubańskiego. W 1896 awansowany na setnika przydzielony został do Humańskiego Pułku Kozackiego, który kwaterował na Zakaukaziu. W tym samym roku przeniesiono go w stan spoczynku w stopniu porucznika.

Następnie od 1896 studiował i ukończył Instytut Inżynierów Cywilnych cesarza Mikołaja I (1901) oraz szkołę architektury przy Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu (1908)Stanisław Łoza, Słownik architektów i budowniczych Polaków oraz cudzoziemców w Polsce pracujących, wyd. 2, Warszawa 1931, s. 256.. W 1906-1907 odbył stypendialną podróż zagraniczną po Europie Zachodniej celem uzupełnienia wykształcenia. W czasie tej podróży poznawał zabytki Włoch, Francji, Niemiec, Austrii, Belgii i Holandii. Był uczniem architektów Nikołaja W. Sułtanowa (1850–1908), Wiktora A. Schrötera (1839–1901), Ernesta I. Giberta (1823–1909) oraz inżyniera Bronisława Prawdzika (1862–1923), zaś w Akademii studiował pod kierunkiem prof. Leontija N. Benois (1856–1928). W r. 1912 został członkiem Akademii Sztuk Pięknych. Poza projektowaniem zajmował się także działalnością pedagogiczną m.in. w latach 1904–1910 wykładał w Instytucie Technologicznym i na Wyższych Politechnicznych Kursach Żeńskich, a od 1910 planowanie miast na ASP. Prowadził też zajęcia w Nikołajewskiej Akademii Inżynierii WojskowejDom Bankowy Wawelberga w Petersburgu, Polonika. Badamy – chronimy – popularyzujemy polskie dziedzictwo kulturowe za granicą [dostęp 2026-08-14]..

Brał czynny udział w życiu rosyjskich stowarzyszeń architektów, m.in. należał w 1903 do współzałożycieli Towarzystwa Architektów-Artystów RosyjskichArtur Kijas, Polacy w Rosji od XVII wieku do 1917 roku. Słownik biograficzny, Warszawa-Poznań 2000, s. 259–260.. Od 1910 r. był członkiem stałego komitetu zjazdów budowniczych rosyjskich, a od 1906 wchodził do licznych komisji konkursowych. Od 1907 należał także do Związku Polskiego Lekarzy i Przyrodników w Petersburgu. Wchodził także w skład komisji do odbudowy obiektów należących do kościoła św. Katarzyny w Petersburgu. W 1914 wszedł w skład Komitetu Organizacyjnego Szpitala Polskiego dla Polaków służących w armii rosyjskiej. Zmarł na atak serca w Kijowie, pochowany na miejscowym Cmentarzu Bajkowym.

Dorobek architektoniczny Należał do grona najważniejszych petersburskich architektów, projektował w nurcie secesyjnym i neoklasycystycznym, głównie w Petersburgu. Tworzył też projekty dla innych miast imperium rosyjskiego: Moskwy, Rostowa nad Donem, kompleksu uzdrowisk w Mineralnych Wodach na Kaukazie i innychMarian Peretiatkowicz (1872-1916) Polscy architekci sławni i nieznani. Strona o polskich architektach pracujących na rozległych terenach Imperium Rosyjskiego w XIX i początkach XX wieku [dostęp 2026-08-14]..

Zrealizowane ważniejsze projekty Petersburg 1907-1908 Wnętrza, Sala Rady Państwa, ul. Isakiejewska [wspólnie z Leontijem N. Benois] 1907-1909 kościół katolicki Notre Dame de France (obecnie kościół Najświętszej Maryi Panny z Lourdes) w zaułku Kowieńskim 7 [wspólnie z Leontijem N. Benois] 1907-1913 Bank Azowsko-Doński, ul. Bolszaja Morskaja 3–5 [wspólnie z Fiodorem Lidvalem] 1908 Most nad Fontanką [wspólnie z Leontijem N. Benois] 1908-1909 kamienica Towarzystwa Ubezpieczeniowego „Salamandra”, ul. Gorochowaja 4 1910-1911 cerkiew Chrystusa Zbawiciela („Spas na Wodach”), została zniszczona w 1932 r.; 1911–1912 Bank Wawelberga, Prospekt Newski 7-9 1912-1913 budynek Szkoły Rzemieślniczej z Przytułkiem dla Chłopców Rzymskokatolickiego Towarzystwa Dobroczynnego (Kiriłowska 19). 1912-1913 II Dom Administracji Miejskiej Prospekt Kronwierski 49, [wspólnie z Marianem Lalewiczem] 1912-1914 Rosyjski Bank Handlowo – Przemysłowy. ul. Bolszaja Morska 15 1914-1915 Gmach Ministerstwa Handlu i Przemysłu, Nabrzeże Makarowe 8

Moskwa 1899-1900 Muzeum Puszkina [wspólnie z Romanem Kleinem] 1898-1907 sklep Elisseeff, ul. Twerska 14 [wspólnie z Gawriiłem Baranowskim] 1901-1903 Hotel Metropol [asystent architektów] 1907-1908 kamienica czynszowa Sołodowników, ul. Giliarowskowo 65 1909-1918 Północne Towarzystwo Ubezpieczeniowe, ulica Ilyinka 23 (wspólnie z Iwanem Rerbergiem, Wiaczesławem Ołtarxewskim)

Rostów nad Donem 1910 Budynek rosyjskiego Banku Państwa

Piatigorsk, Kraj Stawropolski 1911-1912 zakład leczenia borowiną przy prospekcie Kirowa (w kompleksie uzdrowisk Kaukaskich Mineralnych Wód)

Ostaszewo, obwód wołokołamski 1915-1916 Kaplica pamiątkowa księcia Olega Konstantynowicza,

Projekty niezrealizowane 1910–1913 petersburski szpital w Sosnowce 1910 warianty pomnika cara Aleksandra II [wspólnie z rzeźbiarzami L. Dietrichem i W. Kozłowem] 1911 zakład leczenia borowiną w uzdrowisku Jessentuki, Kraj Stawropolski (także Kaukaskie Mineralne Wody) 1912 budynek Towarzystwa Politechnicznego w Petersburgu 1913 dworzec kolejowy w Kijowie 1916 Domu Inwalidów w Moskwie

Życie prywatne Pochodził z zubożałej rodziny szlacheckiej. Był synem Euzebiusza Mariana (1841–1909) i Konstancji z Krzywickich (1846–1929). Ożenił się w 1912 z Polką – Janiną Marią (nazwisko nieznane), z którą miał syna.

Przypisy

Kategoria:Ludzie związani z Petersburgiem Kategoria:Polscy architekci Kategoria:Rosyjscy architekci Kategoria:Urodzeni w 1876 Kategoria:Zmarli w 1916 Kategoria:Absolwenci Instytutu Inżynierów Cywilnych cesarza Mikołaja I