Józef Chmura (ur. 19 listopada 1896 w Kańczudze, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – polski działacz niepodległościowy, nauczyciel, oficer rezerwy Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Syn Michała i Elżbiety z domu Sowa urodzony 19 listopada 1896 w Kańczudze, w ówczesnym powiecie łańcuckim Królestwa Galicji i Lodomerii. Do szkoły powszechnej uczęszczał w rodzinnej miejscowości, a później do c. k. Gimnazjum w Jarosławiu. 28 czerwca 1914 zakończył naukę w klasie piątej. Należał do Drużyn Polowych „Sokoła”.

18 sierpnia 1914 wstąpił do Legionów Polskich i został przydzielony do 1 kompanii I batalionu 3 pułku piechoty. Awansował na kaprala. Uczestniczył w kampanii karpackiej, bukowińskiej i wołyńskiej. Został ranny w rękę w bitwie pod Rafajłową (23–24 stycznia 1915) i od 13 lutego 1915 leczył się w Szpitalu Rezerwowym nr 2 w Wiedniu. 28 marca 1917 odnotowany we wniosku o odznaczenie austriackim Krzyżem Wojskowym Karola. Po kryzysie przysięgowym (lipiec 1917) pozostał w 3 pp, służył jako sekcyjny w Polskim Korpusie Posiłkowym. Po bitwie pod Rarańczą (15–16 lutego 1918) internowany w Huszt, po czym wcielony do armii austro-węgierskiej i wysłany na front włoski. 17 września 1918 zdał egzamin dojrzałości. Od 1918 studiował historię na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego i Lwowskiego, a w maju 1919 był słuchaczem teologii w Seminarium Duchownym w Tarnowie.

W 1920 w czasie wojny z bolszewikami walczył w szeregach 40, 39 i 53 pułku piechoty. 15 sierpnia 1920 został ranny w bitwie pod Radzyminem. W tym samym roku został mianowany podporucznikiem w piechocie. Na początku 1922 został zdemobilizowany i przydzielony w rezerwie do 9 pułku piechoty Legionów w Zamościu. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 1542. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty. Posiadał wówczas przydział w rezerwie do 3 pułku piechoty Legionów w Jarosławiu. W 1934, jako oficer rezerwy pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Włocławek i posiadał przydział do 14 pułku piechoty. Na stopień kapitana rezerwy został awansowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 27. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W tym czasie posiadał przydział w rezerwie do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr VIII.

W 1925 na Uniwersytecie Warszawskim otrzymał dyplom nauczyciela szkół średnich, a w 1932 tytuł doktora filozofii. Od 1 września 1921 pracował jako nauczyciel historii i geografii w Gimnazjum Męskim w Łowiczu. Tam też pracował w Polskiej Macierzy Szkolnej. W latach 1923–1929 był członkiem Rady Miejskiej z listy Związku Ludowo-Narodowego. Od 1929 był dyrektorem gimnazjum w Jarosławiu. Od 1931 do maja 1939 był dyrektorem Państwowego Gimnazjum i Liceum Ziemi Kujawskiej we Włocławku. Obowiązki zawodowe łączył z działalnością społeczną. Pełnił funkcję prezesa miejscowego Związku Legionistów Polskich i radnego miejskiego. W 1939 zmobilizowany objął obowiązki komendanta miasta Włocławek.

W nieznanych okolicznościach, po agresji ZSRR na Polskę (17 września 1939), dostał się do sowieckiej niewoli i został osadzony w obozie jenieckim w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano potajemnie w bezimiennych mogiłach zbiorowych w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na tzw. liście Gajdideja (poz. 3562).

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień majoraDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości – 9 listopada 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Walecznych czterokrotnie (po raz pierwszy „za czyny orężne w bojach b. 3 pp Leg. Pol.”) Złoty Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka Pamiątkowa Więźniów Ideowych

Upamiętnienie W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, major Józef Chmura został uhonorowany poprzez zasadzenie Dębu Pamięci, przy Parafii Najświętrzej Marii Panny Królowej Polski we Włocławku.

Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Polowych Drużyn Sokolich Kategoria:Członkowie Polskiej Macierzy Szkolnej Kategoria:Członkowie terytorialnych władz organizacyjnych Związku Legionistów Polskich Kategoria:Internowani w Huszt Kategoria:Kapitanowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Kańczudze Kategoria:Ludzie związani z Łowiczem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 3 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie 14 Pułku Piechoty Ziemi Kujawskiej Kategoria:Nauczyciele II Rzeczypospolitej Kategoria:Nauczyciele związani z Włocławkiem Kategoria:Odznaczeni Odznaką Pamiątkową Więźniów Ideowych Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie Kategoria:Podoficerowie piechoty Legionów Polskich Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Politycy Związku Ludowo-Narodowego Kategoria:Radni Włocławka (II Rzeczpospolita) Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Rafajłową 1915 Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze II Brygady Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze Polskiego Korpusu Posiłkowego