Centralny Zarząd Dróg Wodnych Śródlądowych – jednostka administracyjna resortu żeglugi, odpowiedzialna za organizowanie, koordynowanie i nadzorowanie prac związanych z utrzymaniem, regulacją i rozbudową dróg wodnych śródlądowych.
Powołanie Centralnego Zarządu Centralny Zarząd Dróg Wodnych utworzony został w związku z reorganizacją administracji dróg wodnych i żeglugi śródlądowej w 1951 r., polegającej na przejęciu od Ministerstwa Komunikacji zadań związanymi z zarządzaniem śródlądowymi drogami wodnymi i podporządkowany ich Ministerstwu Żeglugi. Podstawę reorganizacji administracji śródlądowych dróg wodnych stanowiło rozporządzenie Rady Ministrów z 1951 r. w sprawie zakresu działania władz naczelnych w dziedzinie komunikacjiRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 1951 r. w sprawie zakresu działania władz naczelnych w dziedzinie komunikacji, Dz.U. 1951 nr 14, poz. 111. Reorganizacja pozostawała w ścisłym związku z dekretem z 1947 r. o zmianach organizacji i zakresie działania naczelnych władz administracyjnych oraz utworzenia Ministerstwa ŻeglugiDekret z dnia 27 marca 1947 r. o zmianach organizacji i zakresie działania naczelnych władz administracyjnych. Dz. U. 1947 nr 31 poz. 130Uchwała nr 345 Rady Ministrów z dnia 5 maja 1951 r. w sprawie tymczasowego statutu organizacyjnego Ministerstwa Żeglugi, M.P. 1951 nr 43, poz. 549 . W następstwie tej reorganizacji utworzono w strukturze Ministerstwa Żeglugi Centralny Zarząd Dróg Wodnych ŚródlądowychObwieszczenie Ministra Żeglugi z dnia 15 lutego 1953 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu tymczasowego statutu organizacyjnego Ministerstwa Żeglugi. M. P. 1953 nr 19 poz. 266.
Cele i zadania Centralnego Zarządu Podstawowym celem działalność Centralnego Zarządu zapewnienie sprawnego funkcjonowania sieci dróg wodnych oraz stworzeniu warunków technicznych dla rozwoju żeglugi śródlądowejArchiwum Akt Nowych, Centralny Zarząd Dróg Wodnych Śródlądowych: zarządzenia, plany i sprawozdania, sygn. 25/222–250Archiwum Akt Nowych, Centralny Zarząd Dróg Wodnych Śródlądowych w Warszawie. Organizacja, 1951–1952, Archiwum Państwowe, zespół Ministerstwa Żeglugi, sygn. 2/1633/0/1.4/216. Do podstawowych zadań Centralnego Zarządu należało budowanie i utrzymywanie śródlądowych dróg wodnych, a także prowadzenie prac związanych z regulacją rzek i potoków oraz budową zbiorników wodnych. Istotnym elementem jego działalności było również zapewnienie odpowiednich warunków dla żeglugi, w tym utrzymanie drożności i odpowiednich parametrów eksploatacyjnych szlaków wodnych, prowadzenie prac regulacyjnych oraz organizowanie służby odpowiedzialnej za utrzymanie dróg wodnychWalenty Jarocki, Śródlądowe drogi wodne, Wydawnictwo Komunikacyjne, Warszawa 1954Jan Kulczyk, Jan Winter, Śródlądowy transport wodny. Historia, drogi wodne i budowle dróg wodnych, logistyka, tabor pływający, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 2003.
Centralny Zarząd pełnił funkcję centralnego ogniwa kierowania i nadzoru nad terenową administracją dróg wodnych. W jego strukturze funkcjonowały jednostki terenowe odpowiedzialne za poszczególne odcinki sieci wodnej, a działalność Zarządu obejmowała koordynowanie ich pracy, ustalanie zakresu wykonywanych zadań oraz kontrolowanie realizacji planów w zakresie utrzymania i rozwoju dróg wodnychAntoni Arkuszewski, Eksploatacja dróg wodnych, Arkady, Warszawa 1971. Tadeusz Tillinger (red), Drogi wodne, Tom II, Wydawnictwa Komunikacyjne, Warszawa 1951.
W praktyce działalność Centralnego Zarządu obejmowała zarówno zadania administracyjne i nadzorcze, jak i zadania o charakterze techniczno-gospodarczym. Do pierwszej grupy należało planowanie, organizowanie i kontrolowanie działalności podległych jednostek, natomiast do drugiej – utrzymanie szlaków żeglownych, wykonywanie robót regulacyjnych, budowa i konserwacja urządzeń wodnych oraz działania zmierzające do poprawy warunków żeglugi i spławu.
Wykaz zarządów rejonowych dróg wodnych w 1952 r. Według danych rozporządzenia Ministra Żeglugi z 1952 r. i danych AAN wykaz zarządów rejonowych dróg wodnych w 1952 r. przedstawiał się następującoRozporządzenie Ministra Żeglugi z dnia 12 kwietnia 1952 r. w sprawie utworzenia zarządów okręgowych dróg wodnych i podległych im rejonów dróg wodnych, Dz.U. 1952 nr 25 poz. 173 Zarządzenie Ministra Żeglugi z dnia 20 sierpnia 1954 r. w sprawie organizacji, siedzib, zakresu działania i właściwości terytorialnej rejonów dróg wodnych, M.P. 1954 nr 93 poz. 1027: Rejon Dróg Wodnych w Bydgoszczy; Rejon Dróg Wodnych w Elblągu; Rejon Dróg Wodnych w Gorzowie; Rejon Dróg Wodnych w Poznaniu; Rejon Dróg Wodnych w Tczewie; Rejon Dróg Wodnych w Toruniu; Rejon Dróg Wodnych w Krakowie; Rejon Dróg Wodnych w Tarnowie; Rejon Dróg Wodnych w Żywcu; Rejon Dróg Wodnych w Sandomierzu; Rejon Dróg Wodnych w Przemyślu; Rejon Dróg Wodnych w Puławach; Rejon Dróg Wodnych w Warszawie; Rejon Dróg Wodnych w Płocku; Rejon Dróg Wodnych w Opolu; Rejon Dróg Wodnych we Wrocławiu; Rejon Dróg Wodnych w Zgorzelcu; Rejon Dróg Wodnych w Szczecinie.
Przypisy
Kategoria:Gospodarka PRL Kategoria:Urzędy centralne PRL