thumb|Amerykańscy żołnierze rozkładają flagę Stanów Zjednoczonych nad trumną ze szczątkami niezidentyfikowanych żołnierzy amerykańskich w Hanoi przed przetransportowaniem jej do kraju, 12 grudnia 2017 Kwestia jeńców wojennych i zaginionych w akcji podczas wojny w Wietnamie dotyczy losu żołnierzy amerykańskich, którzy zostali zarejestrowani jako jeńcy wojenni lub zaginieni w akcji podczas wojny w Wietnamie i na powiązanych teatrach działań wojennych w Azji Południowo-Wschodniej. Według stanu na 2026 rok, działania rządu USA mające na celu ustalenie statusu żołnierzy zaginionych w akcji podczas wojny w Wietnamie są nadal prowadzone przez Agencję Obrony ds. Ewidencji Jeńców Wojennych i Zaginionych w Akcji (, DPAA).
Pod koniec wojny w Wietnamie w 1975 roku 2646 amerykańskich żołnierzy figurowało na liście zaginionych w akcji. Według ww. agencji do 2026 roku zidentyfikowano szczątki 1067 Amerykanów i zwrócono je rodzinom w celu pochówku z honorami wojskowymi. Chociaż DPAA nadal uznaje 1566 Amerykanów za zaginionych, znaczną część z nich uznaje się za zmarłych, a ich szczątki za „nieodzyskane”.
Po zawarciu paryskich porozumień pokojowych z 1973 roku, w ramach operacji Homecoming do ojczyzny powróciło 591 amerykańskich jeńców wojennych. Większość z nich to lotnicy zestrzeleni nad Wietnamem Północnym lub Laosem. Dochodzenia w sprawie tych incydentów polegały na ustaleniu, czy zestrzeleni żołnierze przeżyli; jeśli nie, rząd USA podejmował wysiłki w celu odzyskania ich szczątków. Postępy w rozwiązywaniu tych spraw były powolne do połowy lat 80., kiedy to stosunki między Stanami Zjednoczonymi a Wietnamem zaczęły się poprawiać i podjęto bardziej zacieśnione działania na rzecz współpracy. Zwieńczeniem tego procesu była normalizacja stosunków USA z Wietnamem w 1995 roku. Wiele spekulacji i badań poświęcono hipotezie, że znaczna liczba zaginionych amerykańskich żołnierzy z wojny w Wietnamie została pojmana jako jeńcy wojenni przez siły komunistyczne i była przetrzymywana jako żywi więźniowie po zakończeniu zaangażowania USA w wojnę w 1973 roku. Grupa aktywistów walczących o prawa jeńców wojennych i zaginionych w akcji twierdzi, że od tego czasu rządy Wietnamu i USA prowadziły skoordynowany spisek mający na celu ukrycie istnienia tych więźniów. Rząd USA stanowczo zaprzecza, jakoby jacyś żywi więźniowie zostali pozostawieni w Wietnamie lub że podjęto jakiekolwiek próby zatuszowania ich istnienia. Kultura popularna wielokrotnie zaadaptowała teorię „żywych jeńców”, czego najbardziej znanym przykładem jest film Rambo II z 1985 roku. Zbadaniu tej kwestii poświęcono kilka dochodzeń Kongresu, a ich zwieńczeniem było największe i najbardziej szczegółowe dochodzenie, przeprowadzone przez Senacką Komisję ds. Jeńców Wojennych i Osób Zaginionych w Akcji w latach 1991–1993, która nie znalazła „żadnych przekonujących dowodów na to, że jakikolwiek Amerykanin pozostaje przy życiu w niewoli w Azji Południowo-Wschodniej”.
Geneza Początki problemu jeńców wojennych i osób zaginionych w akcji sięgają samej wojny wietnamskiej. Z powodu braku wiarygodnych źródeł wywiadowczych w Wietnamie Północnym Stany Zjednoczone nigdy nie miały rzetelnych informacji o liczbie przetrzymywanych amerykańskich jeńców wojennych. W rzeczywistości Stany Zjednoczone często opierały się na potencjalnie propagandowych północnowietnamskich gazetach i audycjach radiowych, aby dowiedzieć się, kto został schwytany, a także na zapamiętanych listach nazwisk sporządzonych przez nielicznych amerykańskich jeńców wojennych, którzy zostali przedterminowo zwolnieni. W miarę jak Departament Obrony tworzył listy osób w kategoriach: zabici w akcji, zabici w akcji/ciała nieodnalezione, jeńcy wojenni i zaginieni w akcji, ich szacunkowe liczby ulegały zmianom, ale przez większość czasu liczba spodziewanych powrotów po zakończeniu wojny wynosiła około 600. Jednak administracja Richarda Nixona uczyniła powrót jeńców wojennych jednym z głównych argumentów stawianych przed amerykańską opinią publiczną w celu uzyskania poparcia dla przedłużenia wojny i doprowadzenia Wietnamu Północnego do ugody. Czyniąc to, administracja zawyżyła liczbę jeńców wojennych, stwierdzając w pewnym momencie, że w całej Azji Południowo-Wschodniej przetrzymywanych jest „tysiąc pięćset amerykańskich żołnierzy”. Te zawyżone liczby stały się później przedmiotem wielu kontrowersji wokół tej kwestii w kolejnych dekadach.
Po porozumieniu pokojowym z Paryża ze stycznia 1973 roku amerykańscy jeńcy wojenni zostali zwróceni w ramach operacji Homecoming trwającej od lutego do kwietnia 1973 roku. W jej trakcie 591 jeńców zostało przekazanych władzom amerykańskim; obejmowało to także kilku żołnierzy schwytanych w Laosie i uwolnionych w Wietnamie Północnym. Prezydent USA Richard Nixon ogłosił, że wszyscy amerykańscy żołnierze wzięci do niewoli zostali policzeni. W tym czasie Stany Zjednoczone wymieniały 2646 Amerykanów jako zaginionych, w tym około 1350 jeńców wojennych lub zaginionych w akcji oraz około 1200 zgłoszonych jako zabici w akcji, których ciał nie odnaleziono. Niska liczba osób powracających z Laosu natychmiast wzbudziła pewne zaniepokojenie, ponieważ wcześniejsze szacunki Pentagonu mówiły o 41 więźniach przetrzymywanych w tym kraju, chociaż tylko o kilku było wiadomo na pewno, że zostali schwytani. Do końca 1973 roku szczątki ponad 700 Amerykanów poległych w Azji Południowo-Wschodniej zostały zwrócone i zidentyfikowanePersonnel Recovery and Accounting: POW/MIA Accounting, Defense POW/Missing Personnel Office, 2004 ..
Śledztwo w sprawie losu wszystkich zaginionych żołnierzy ostatecznie trafiło do Biura ds. Jeńców Wojennych i Personelu Zaginionego Departamentu Obrony. Połączone Dowództwo ds. Ewidencji Jeńców Wojennych i Osób Zaginionych w Akcji (Joint POW/MIA Accounting Command) również odegrało ważną rolę w późniejszych dochodzeniach. WW 1973 roku Departament Obrony utworzył Centralne Laboratorium Identyfikacyjne w Tajlandii, aby koordynować działania związane z odnajdywaniem jeńców wojennych i zaginionych w akcji w Azji Południowo-Wschodniej.
Stany Zjednoczone przeprowadziły w 1974 roku ograniczone dochodzenia w Wietnamie Południowym w celu odnalezienia szczątków zaginionych, a zgodnie z porozumieniami paryskimi, Wietnam Północny również zwrócił część szczątków. Działania te zostały wstrzymane po zerwaniu porozumień i upadku Wietnamu Południowego w kwietniu 1975 roku, a w ciągu następnych dziesięciu lat poczyniono niewielkie postępy w odnajdywaniu kolejnych szczątków.
St. szer. Robert R. Garwood jest często wymieniany jako ostatni amerykański jeniec wojenny z wojny w Wietnamie. W 1979 roku Garwood pojawił się publicznie, twierdząc, że on i inni jeńcy wojenni pozostali w niewoli po wojnie. W procesie sądowym, który odbył się wkrótce po jego powrocie, został uniewinniony od zarzutów dezercji, nakłaniania żołnierzy amerykańskich na polu bitwy do odmowy walki i dezercji oraz znęcania się. 5 lutego 1981 roku został jednak skazany za komunikowanie się z wrogiem i napaść na amerykańskiego jeńca wojennego internowanego w obozie jenieckim. Późniejsze niezależne dochodzenia nie dostarczyły żadnych istotnych dowodów potwierdzających twierdzenia Garwooda, a dochodzenie Departamentu Obrony, opublikowane w 1993 roku, wykazało, że Garwood współpracował z wrogiem. Późniejsze dochodzenie z 1993 roku, przeprowadzone bezpośrednio przez senatora Boba Smitha, rzekomo ujawniło budynek, w którym więziony był Garwood, jednak związek tego budynku z Garwoodem jest kwestionowany.
Organizacje na rzecz jeńców wojennych i zaginionych w akcji thumb|Flaga Narodowej Ligi Rodzin jeńców wojennych i zaginionych w akcji. Została zaprojektowana w 1971 roku, jeszcze w czasie trwania wojny w Wietnamie Narodowa Liga Rodzin Amerykańskich Jeńców Wojennych i Zaginionych w Azji Południowo-Wschodniej (National League of Families) została utworzona przez Sybil Stockdale, Evelyn Grubb i Mary Crowe jako początkowo niewielka grupa żon jeńców wojennych i zaginionych w akcji w Coronado w Kalifornii i Hampton Roads w Wirginii w 1967 roku. Mąż Sybil Stockdale, kmdr James Stockdale, został zestrzelony w 1965 roku, a ona postanowiła uświadomić Amerykanom, jak źle traktowano amerykańskich jeńców wojennych. Ta kampania zaowocowała polepszeniem warunków amerykańskich jeńców wojennych od jesieni 1969 roku.
Po wojnie Narodowa Liga Rodzin stała się wiodącą organizacją zbierającą informacje o osobach wciąż uznawanych za zaginionych w akcji. Na jej czele stała Ann Mills Griffiths. Jej deklarowaną misją było i jest „uzyskanie uwolnienia wszystkich więźniów, jak najpełniejsze podsumowanie informacji o zaginionych oraz repatriacja wszystkich możliwych do odzyskania szczątków tych, którzy zginęli służąc naszemu narodowi podczas wojny w Wietnamie w Azji Południowo-Wschodniej”. Najbardziej znanym symbolem Ligi jest flaga jeńców wojennych i zaginionych w akcji. Newt Heisley zaprojektował ją, aby reprezentowała zaginionych Amerykanów. Grupa ta była bardziej ugruntowana, mniej radykalna i silniej powiązana z rządem.
Narodowe Stowarzyszenie Rodzin na rzecz Powrotu Zaginionych Żołnierzy Ameryki (National Alliance of Families For the Return of America’s Missing Servicemen) zostało założone w 1990 roku. Jego celem było i jest rozwiązanie losów wszystkich nieodzyskanych amerykańskich jeńców wojennych lub zaginionych w akcji od czasów II wojny światowej, nie tylko w Azji Południowo-Wschodniej, oraz odzyskanie żywych jeńców. Jest to odłam Narodowej Ligi Rodzin, utworzony w latach 80. XX wieku przez członków niezadowolonych z przywództwa Ann Mills Griffiths. W porównaniu ze starszą grupą, Narodowe Stowarzyszenie przyjęło bardziej aktywną, radykalną postawę, szczególnie w odniesieniu do wiary w istnienie żywych więźniów w Azji Południowo-Wschodniej.
Przewodniczącą i współzałożycielką grupy jest Dolores Apodaca Alfond, której brat, mjr Victor Joe Apodaca Jr., został zestrzelony w 1967 roku podczas wojny w Wietnamie. Grupa była widoczna podczas przesłuchań Komisji Kerry’ego na początku lat 90., ale nie zgodziła się z ustaleniami komisji, że nie ma przekonujących dowodów na istnienie żywych jeńców w Azji Południowo-Wschodniej.
Biznesmen i obrońca praw jeńców wojennych i osób zaginionych w akcji, Ross Perot, który wiele zrobił, aby pomóc rodzinom jeńców wojennych podczas wojny, również był bardzo aktywny w tej kwestii.
Poszukiwania szczątków i żywych jeńców Z perspektywy historii Agencji ds. Ewidencji Jeńców Wojennych i Osób Zaginionych w Akcji Obrony, pod koniec lat 80. Stany Zjednoczone i Wietnam zwiększyły częstotliwość spotkań politycznych i technicznych na wysokim szczeblu, aby pomóc w rozwiązaniu kwestii jeńców wojennych i osób zaginionych w akcji. Wietnam zaczął zezwalać amerykańskim rządowym grupom poszukiwawczym na działanie w kraju. Rząd Laosu również zgodził się na wspólne wykopaliska w miejscach upadku amerykańskich samolotów wojskowych pod koniec lat 80. W Kambodży podobne wspólne działania rozpoczęły się na początku lat 90. Do 1992 roku we wszystkich trzech krajach prowadzono już duże wspólne operacje terenowe, które miały być kontynuowane przez kolejne lata.