Centralny Zarząd Przemysłu Mleczarskiego – jednostka organizacyjna Ministerstwa Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego, powołana w celu zarządzania państwowym przemysłem mleczarskim, poprzez planowanie i kontrolę produkcji, gospodarki finansowej i kosztów, organizację skupu mleka oraz nadzór techniczny, transportowy i administracyjny nad podległymi zakładami.
Powołanie Centralnego Zarządu Na podstawie ustawy z 1950 r. o Centralnym Związku Spółdzielczym zlikwidowano Centralę Spółdzielni Mleczarsko-Jajczarskich, natomiast jej majątek oraz majątek poszczególnych spółdzielni mleczarskich przejęło państwoUstawa z dnia 21 maja 1948 r. o Centralnym Związku Spółdzielczym i centralach spółdzielni. Dz. U. 1948 nr 30 poz. 199. W miejsce okręgowych oddziałów CSMJ utworzono ekspozytury wojewódzkie Centralnego Zarządu Przemysłu Mleczarskiego, które od 1 stycznia 1951 r. stały się podstawowym ogniwem państwowego zarządzania przemysłem mleczarskimArchiwum Państwowe w Lublinie, Centrala Spółdzielni Mleczarsko-Jajczarskich – Okręgowy Oddział w Lublinie, sygn. 35/839/0, opis zespołu..
W związku z dekretem z 1952 r. o utworzeniu urzędu Ministra Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego, Centralny Zarząd podporządkowano Ministerstwu Przemysłu Mięsnego i MleczarskiegoDekret z dnia 22 kwietnia 1952 r. o utworzeniu urzędu Ministra Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego. Dz. U. 1952 nr 19 poz. 113Uchwała nr 256 Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1952 r. w sprawie tymczasowej struktury organizacyjnej Ministerstwa Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego. M. P 1952 nr 33 poz. 480. Utworzenie Centralnego Zarządu pozostawało w ścisłym związku z ustawą z 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowychDekret z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych. Dz. U. 1950 nr 49 poz. 439.
Cele i zadania Centralnego Zarządu Zasadniczym celem Centralnego Zarządu było zapewnienie centralnego kierowania państwowym przemysłem mleczarskim, obejmującego planowanie, organizację i kontrolę działalności podległych zakładów mleczarskich oraz realizację zadań produkcyjnych wynikających z planów gospodarczych państwaArchiwa Akt Nowych, Centralny Zarząd Przemysłu Mleczarskiego w Warszawie, nr 2/699/0, 1950–1958.Andrzej Opolski, Spółdzielczość mleczarska wznawia działalność, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1957..
Do podstawowych zadań Centralnego Zarządu należało przede wszystkim planowanie i nadzorowanie produkcji mleczarskiej, organizowanie wykonania planów gospodarczych oraz kontrolowanie ich realizacji. Zarząd zajmował się również gospodarką finansową i kosztami produkcji, sporządzaniem planów, bilansów i sprawozdań oraz kontrolą ekonomiczną podległych jednostekMieczysław Hoffmann, Przemysł rolny i spożywczy w Polsce Ludowej, Warszawa, Państwowe Wydawnictwa Techniczne, Warszawa 1953. Witold Rakowski, Eugeniusz Kułakowski, Jan Molitorys, Produkcja mleka i przemysł mleczarski w Polsce, Wydawnictwo Spółdzielcze, Warszawa 1991. .
Istotną dziedziną działalności była organizacja i kontrola procesu produkcyjnego. Wydział Produkcji prowadził dokumentację dotyczącą instrukcji, sprawozdań, protokołów, opracowań oraz technologii produkcji. Oznacza to, że CZPM nie ograniczał się tylko do funkcji administracyjnych, lecz sprawował również bezpośredni nadzór techniczno-produkcyjny nad podległymi zakładami mleczarskimi. Do kompetencji CZPM należały ponadto sprawy mechanizacji, transportu i zaopatrzenia technicznego przemysłu mleczarskiegoArchiwa Akt Nowych, Centralny Zarząd Przemysłu Mleczarskiego w Warszawie, zespół nr 2/699/0, Wydział Głównego Mechanika, sygn. 6/1–16, 21/1–6, 1951–1957.Wiesław Kosiński, Spółdzielczość w Polsce Ludowej 1944–1955, Centralny Związek Spółdzielczy, Warszawa 1957. Jadwiga Kaczmarek, Dzieje mleczarstwa. Ekspozycja stała, Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego, Szreniawa 1995..
Szczególne znaczenie miał skup mleka i organizacja aparatu skupu, który w 1952 r. przyjął postać obowiązkowych dostawDekret z dnia 24 kwietnia 1952 r. o obowiązkowych dostawach mleka. Dz. U. 1952 nr 22 poz. 142. W tym zakresie Centralny Zarząd współpracował z Centralnym Urządem Skupu i Kontraktacji. CZPM poprzez terenowe komórki organizował wykonanie obowiązkowych dostaw mleka, wydawał wytyczne dotyczące pracy sekcji skupu oraz kontrolował realizację zadań poprzez podległy aparat wykonawczy szczebla wojewódzkiego.
Przypisy
__INDEKSUJ__ __LINKNOWEJSEKCJI__ Kategoria:Urzędy centralne PRL