Franciszek Nowak (ur. 5 lutego 1920 w Grzybowie, obecnie część Leszna, zm. 1993) – polski działacz partyjny i państwowy, ślusarz, dyplomata, prezydent Legnicy (1948–1949), przewodniczący Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie (1951–1952), dyrektor Gabinetu Przewodniczącego Rady Państwa (1952–1969), ambasador PRL w Mongolii (1969–1974).

Życiorys Syn Franciszka i Marii, wychowywał się głównie w Lesznie z ojczymem Piotrem Cholewą, robotnikiem rolnym. W tym mieście skończył szkołę powszechną, przez trzy lata uczył się w dokształcającej szkole zawodowej, a w 1949 zdał eksternistycznie maturę w Legnicy Legnicy. Wykonywał prace dorywcze, od 1937 do końca wojny pracował w warsztacie ślusarskim. Od 1938 do 1939 członek Związku Terminatorów, od 1939 Związku Młodzieży Pracującej „Jedność”.

Po przejściu frontu wstąpił do Polskiej Partii Robotniczej i Związku Walki Młodych. Od marca 1945 szef struktur miejskich i członek egzekutywy powiatowej ZWM w Lesznie, we wrześniu 1945 skierowany do tworzenia struktur w powiecie głogowskim, od kwietnia do września 1946 kierował Centralnym Ośrodkiem Wyszkolenia organizacji w Sławie. We wrześniu 1946 wybrany przewodniczącym Powiatowej Rady Narodowej w Głogowie (z siedzibą w Sławie), został delegatem PRN do Wojewódzkiej Rady Narodowej. Został także członkiem Wydziału Administracyjno-Samorządowego Komitetu Wojewódzkiego PPR we Wrocławiu (od 1948 PZPR), wchodził w skład komitetów powiatowych PPR/PZPR w Głogowie i Legnicy oraz był członkiem egzekutywy Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Szczecinie.

Od 1 września 1948 do 31 października 1949 pełnił funkcję prezydenta Legnicy, równocześnie sprawując obowiązki starosty. Podczas kadencji m.in. doprowadził do odzyskania od Armii Czerwonej pięciu budynków mieszkalnych. Skierowany następnie do nauki w dwuletniej Szkole Partyjnej przy Komitecie Centralnym PZPR (1949–1951), w październiku 1950 został pełnomocnikiem KC PZPR ds. reformy walutowej w Legnicy. 12 lipca 1951 wybrany przewodniczącym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie, stanowisko sprawował formalnie do 27 czerwca 1953 (faktycznie do 10 grudnia 1952, od września 1952 nie uczestniczył w posiedzeniach WRN).

Od 10 grudnia 1952 najpóźniej do 31 grudnia 1969 był dyrektorem Gabinetu Przewodniczącego Rady Państwa, równocześnie od sierpnia 1961 zastępcą szefa Kancelarii Rady Państwa. W 1954 rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, w latach 1957–1960 studiował na Wydziale Dyplomatyczno-Konsularnym Szkole Głównej Służby Zagranicznej (magister prawa państwowego). W czerwcu 1969 zatwierdzony na stanowisku ambasadora w Mongolii przez Biuro Polityczne KC PZPR, 11 września 1969 nominowany przez Radę Państwa, stanowisko objął w tym samym roku. Działał w POP PZPR w Radzie Państwa i przy ułanbatorskiej ambasadzie. Ze stanowiska ambasadora odszedł 6 czerwca 1974 wkrótce po otrzymaniu negatywnej opinii ze strony pracowników placówki, następnie bezskutecznie starał się o dalsze zatrudnienie w dyplomacji. W 1975 został pracownikiem Ministerstwa Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska. Po 1980 przeszedł na emeryturę.

Był członkiem zarządu głównego Zrzeszenia Prawników Polskich, zarządu stołecznego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, członkiem głównej komisji rewizyjnej Polskiego Związku Łowieckiego, członkiem Zarządu Związku Samopomocy Chłopskiej i Organizacji Spółdzielczych.

Od 1950 był żonaty z Bronisławą z domu Szwarczewską, mieli dwoje dzieci: córkę Aleksandrę i syna Jerzego. Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Odznaczenia Odznaczony m.in. Srebrnym (1947) i Złotym (1954, pomimo złożenia wniosku w 1948) Krzyżem Zasługi, Orderem Sztandaru Pracy II klasy i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, jak również odznakami zagranicznymi, wyróżnieniami lokalnymi i branżowymi, m.in. Odznaką honorową „Za zasługi dla województwa zielonogórskiego” (1970) i Odznaką honorową „Za zasługi dla Legnicy”.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Szkoły Głównej Służby Zagranicznej Kategoria:Członkowie Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Szczecinie Kategoria:Członkowie Komitetów Powiatowych PZPR Kategoria:Członkowie Polskiego Związku Łowieckiego Kategoria:Członkowie Zrzeszenia Prawników Polskich Kategoria:Działacze Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Kategoria:Działacze Związku Walki Młodych Kategoria:Ludzie związani z Głogowem Kategoria:Ludzie związani z Lesznem Kategoria:Ludzie związani z Ułan Bator Kategoria:Ludzie związani ze Sławą Kategoria:Ludzie związani ze Szczecinem Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Polscy ślusarze Kategoria:Prezydenci Legnicy Kategoria:Prezydenci miast Polski Ludowej Kategoria:Przewodniczący Prezydiów Powiatowych Rad Narodowych Kategoria:Przewodniczący Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie Kategoria:Radni Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu Kategoria:Sekretarze Komitetów Miejskich PZPR Kategoria:Sekretarze Komitetów Powiatowych PZPR Kategoria:Urzędnicy ministerstw Polski Ludowej Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Zmarli w 1993