Centralny Zarząd Przemysłu Tłuszczowego – jednostka organizacyjna administracji państwowej, utworzenia jako centralne ogniwo zarządzania państwowym przemysłem tłuszczowym, którego zadaniem było zapewnienie jednolitego kierownictwa nad działalnością przedsiębiorstw.

Powołanie Centralnego Zarządu Na podstawie zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z 1949 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu i Prezesem Centralnego Urzędu Planowania – utworzono Centralny Zarząd Przemysłu TłuszczowegoZarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 21 kwietnia 1949 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Skarbu i Prezesem Centralnego Urzędu Planowania o utworzeniu Centralnego Zarządu Przemysłu Tłuszczowego. M. P 1949 nr 39, poz. 538.. Utworzenie Centralnego Zarządu pozostawało w ścisłym związku z dekretem z 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowychDekret z dnia 3 stycznia 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych. Dz. U. 1947 nr 8, poz. 42..

Zwierzchni nadzór państwowy nad przedsiębiorstwem sprawował Minister Przemysłu i Handlu.

Cele i zadania Centralnego Zarządu Podstawowym przedmiotem działalności Centralnego Zarządu – zgodnie z aktem powołującym – było koordynowanie, nadzorowanie, kontrolowanie oraz ogólne kierownictwo działalnością gospodarczą podległych przedsiębiorstwArchiwum Akt Nowych, Centralny Zarząd Przemysłu Tłuszczowego w Warszawie, zespół nr 2/980/0, 1949–1958,..

W praktyce oznaczało to podporządkowanie przedsiębiorstw przemysłu tłuszczowego jednolitym zasadom organizacji i planowania produkcji oraz zapewnienie wykonania zadań wynikających z państwowych planów gospodarczych. Centralny Zarząd sprawował nadzór nad działalnością gospodarczą zakładów, kontrolował realizację powierzonych im zadań oraz przekazywał im wytyczne dotyczące kierunków działalnościMieczysław Hoffmann, Przemysł rolny i spożywczy w Polsce Ludowej, Warszawa, Państwowe Wydawnictwa Techniczne, Warszawa 1953.Archiwum Akt Nowych, Sprawozdanie z działalności Centralnego Zarządu Przemysłu Tłuszczowego, nr 2/162/0/2.2/5006..

Istotnym elementem działalności Centralnego Zarządu było również zapewnienie prawidłowego funkcjonowania bazy produkcyjnej przemysłu tłuszczowego, w tym właściwego wykorzystania zakładów, urządzeń, surowców i środków finansowych. Centralizacja zarządzania miała umożliwić koncentrację środków produkcyjnych, racjonalizację ich wykorzystania oraz dostosowanie wielkości i struktury produkcji do potrzeb wynikających z planu gospodarczego.

Szczególne znaczenie miało także powiązanie działalności przemysłu tłuszczowego z bazą surowcową rolnictwa, w tym zwłaszcza zaopatrzenia, zbytu oraz kontraktacji roślin oleistych, co wskazuje na szerszy zakres oddziaływania tego ogniwa zarządzania na funkcjonowanie całego łańcucha produkcyjnego przemysłu tłuszczowegoArchiwum Akt Nowych, Centralny Zarząd Przemysłu Tłuszczowego w Warszawie, sygn. 1–40, 45, 1949–1958..

Tak określona rola Centralnego Zarządu odpowiadała zasadom organizacji gospodarki zarówno centralnie planowej, jak i państwowej, w których wykonanie planu gospodarczego stanowiło podstawowe kryterium działalności przedsiębiorstw państwowych.

Jednostka podlegająca nadzorowi Centralnego Zarządu z 1949 r. Na podstawie zarządzenie Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z 1949 r. utworzono przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą „Centrala Zbytu Przemysłu Tłuszczowego”, które podlegała nadzorowi Centralnego Zarządu Przemysłu TłuszczowegoZarządzenie Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia 23 lipca 1949 r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą „Centrala Zbytu Przemysłu Tłuszczowego”. M. P. 1949 nr 51, poz. 717.. Przedmiotem działalności przedsiębiorstwa był zbyt wyrobów Centralnego Zarządu Przemysłu Tłuszczowego oraz planowy zakup i planowy zbyt wyrobów tłuszczowych.

Wykaz przedsiębiorstw nadzorowanych przez Centralny Zarząd w 1949 r. Wykaz przedsiębiorstw nadzorowanych przez Centralny Zarząd Przemysłu Tłuszczowego przedstawiał się następująco:

Portowe Zakłady Przemysłu Olejarskiego i Tłuszczowego, przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione, Gdańsk, Bydgoskie Zakłady Tłuszczowe, przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione, Bydgoszcz, Pomorskie Zakłady Tłuszczowe w Stargardzie, przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione, Stargard n/Iną, Wielkopolskie Zakłady Olejarskie, przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione, Szamotuły, Poznańskie Fabryki Mydła, przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione, Poznań, Fabryka Kleju w Nowej Soli, przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione, Nowa Sól, Dolnośląskie Zakłady Tłuszczowe, przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione, Wrocław, Fabryka Mydła i Świec, „Silesia”, przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione, Paczków n/Nysą, Raciborska Fabryka Mydła, przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione, Racibórz, Bielsko-Bialskie Zakłady Tłuszczowe, przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione, Bielsko, Śląskie Zakłady Przemysłu Tłuszczowego, przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione, Katowice, Zakłady Tłuszczowe „Strem” w Strzemieszycach, przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione, Strzemieszyce, Krakowskie Zakłady Przemysłu Tłuszczowego, przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione, Kraków, Łódzkie Zakłady Przetwórczo-Tłuszczowe, przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione, Łódź, Warszawskie Zakłady Przemysłu Tłuszczowego, przedsiębiorstwo państwowe wyodrębnione, Warszawa.

Przypisy

Kategoria:Gospodarka PRL Kategoria:Urzędy centralne PRL