Komenda Główna Straży Pożarnych – jednostka organizacyjna Zawodowej Straży Pożarnej, przy pomocy której Komendant Główny Straży Pożarnych realizował zadania w sprawach ochrony przeciwpożarowej w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
KGSP działała w latach 1950–1992, koordynując i kierując pod względem fachowym działalnością podległych jej komend terenowych (wojewódzkich i niższego szczebla) oraz nadzorując służby ochrony przeciwpożarowej działające w poszczególnych resortach. Powstała na mocy ustawy z dnia 4 lutego 1950 r. o ochronie przeciwpożarowej i jej organizacji, początkowo podlegając Ministrowi Gospodarki Komunalnej, a od grudnia 1954 r. – Ministrowi Spraw Wewnętrznych. Przestała istnieć wraz z utworzeniem Państwowej Straży Pożarnej; na mocy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej jej jednostki organizacyjne zostały rozwiązane, a funkcje centralnego organu administracji rządowej w sprawach ochrony przeciwpożarowej przejęła nowo utworzona Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej.
Zadania i kompetencje Zakres działania Komendy Głównej Straży Pożarnych był określany kolejno przez ustawę z dnia 4 lutego 1950 r., ustawę z dnia 13 kwietnia 1960 r. oraz ustawę z dnia 12 czerwca 1975 r. o ochronie przeciwpożarowej.
Zgodnie z pierwotnym uregulowaniem z 1950 r. do zakresu działania komend straży pożarnych – w tym KGSP jako organu naczelnego – należało w szczególności: kierownictwo i nadzór nad całokształtem ochrony przeciwpożarowej, sprawy organizacji straży pożarnych oraz nadzoru nad ich ustrojem i działalnością, organizacja zapobiegawczej akcji przeciwpożarowej i walki z pożarami, szkolenie fachowe w tym zakresie, a także planowanie potrzeb technicznych straży pożarnych dotyczących sprzętu, ekwipunku, narzędzi i taboru. KGSP współdziałała z władzami państwowymi, związkami zawodowymi oraz organizacjami społecznymi w zakresie obrony przeciwlotniczej, walki z powodzią i innymi klęskami, ratownictwa i pomocy sanitarnej, a także wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego oraz zawodowego.
Ustawa z 1960 r. utrzymała fachowy charakter nadzoru KGSP, nakładając na nią obowiązek koordynowania i kierowania pod względem fachowym całokształtem spraw ochrony przeciwpożarowej w kraju oraz sprawowania nadzoru nad wszystkimi rodzajami straży pożarnych – zawodowymi, obowiązkowymi i ochotniczymi.
Po reformie z 1975 r. funkcję centralnego organu administracji państwowej w sprawach ochrony przeciwpożarowej nadal pełnił komendant główny straży pożarnych, podległy Ministrowi Spraw Wewnętrznych i wykonujący swe zadania przy pomocy KGSP. Do zadań organów ochrony przeciwpożarowej – w tym KGSP jako organu zwierzchniego wobec komend terenowych – należało wówczas m.in. sprawowanie kontroli przestrzegania przepisów przeciwpożarowych, nadzór nad działalnością zawodowych, obowiązkowych i ochotniczych straży pożarnych, a także zapewnianie terenowym zawodowym strażom pożarnym środków alarmowania i łączności, pomieszczeń, wyposażenia oraz środków transportowych do akcji ratowniczych.
Komendanci główni Straży Pożarnych płk poż. Bolesław Łazarski – od 1 kwietnia 1950 do 1952 płk poż. Jan Kwiatkowski – od 1952 do 1956 płk poż. Roman Darczewski – od 1957 do 31 grudnia 1967 płk poż. Zygmunt Jarosz – od 1 stycznia 1968 do 31 sierpnia 1981 gen. poż. Tomasz Ostrowski – od 1 września 1981 do 22 listopada 1983 płk. poż. Andrzej Gatlik (p. o.) – od 23 listopada 1983 do 2 kwietnia 1984 płk. poż. Andrzej Gatlik – 3 kwietnia 1984 do 15 lutego 1987 płk poż. Włodzimierz Tessar (p. o.) – 15 lutego do 4 czerwca 1987 gen poż. Andrzej Stefanowski – od 5 czerwca 1987 do 16 grudnia 1991 płk poż. Zdzisław Radny (p. o.) – od 17 grudnia 1991 do 24 lutego 1992
Przypisy
Kategoria:Zawodowa Straż Pożarna (PRL)