CachyOS – dystrybucja Linuksa oparta na Arch Linuxie, rozwijana w modelu rolling release, skoncentrowana na optymalizacji wydajności na współczesnym sprzęcie x86-64, w tym w zastosowaniach do gier. System kompiluje jądro i kluczowe pakiety z optymalizacjami pod konkretne poziomy mikroarchitektury procesorów (x86-64-v3, x86-64-v4 i AMD Zen 4), zachowując menedżer pakietów pacman i zgodność z repozytorium społecznościowym AUR. W 2025 roku dystrybucja zajęła pierwsze miejsce w rankingu odwiedzin serwisu DistroWatch, a w marcu 2026 roku wyprzedziła Arch Linuksa jako system z największą liczbą raportów zgodności gier w bazie ProtonDB.
Historia Według dokumentacji projektu CachyOS wywodzi się z prac nad łatką planisty procesora o nazwie cacULE (pierwotnie „Cachy”), rozwijaną w latach 2020–2021 przez niemieckiego programistę Petera Junga (pseudonim „ptr1337”); od nazwy tego planisty pochodzi nazwa dystrybucji. Pierwsze obrazy instalacyjne systemu ukazały się w lipcu 2021 roku. Współzałożycielem projektu został Vladislav Nepogodin, a opiekunem jądra – polski deweloper Piotr Górski („sir_lucjan”).
Szersze zainteresowanie prasy technologicznej dystrybucją zaczęło się pod koniec 2022 roku, gdy opisywano ją jako nowego przedstawiciela pochodnych Arch Linuksa, łączącego model rolling release z fabryczną optymalizacją wydajności. Projekt wydaje comiesięczne migawki obrazów ISO.
Cechy CachyOS dostarcza własne, łatane jądro (linux-cachyos), domyślnie używające planisty BORE, z możliwością wyboru alternatyw (m.in. EEVDF, BMQ, sched-ext). Podstawowe pakiety systemu są kompilowane osobno dla poziomów mikroarchitektury x86-64-v3 i x86-64-v4 oraz dla architektury Zen 4, z użyciem optymalizacji czasu konsolidacji (LTO), a dla części pakietów także optymalizacji sterowanej profilem (PGO) i narzędzi postprocesowych typu BOLT.
System oferuje instalator graficzny oparty na frameworku Calamares oraz instalator tekstowy; podczas instalacji można wybrać kilkanaście środowisk graficznych i menedżerów okien, m.in. KDE Plasma (domyślne), GNOME, Xfce, Hyprland, COSMIC, Sway i i3. Wydawana jest także edycja „Handheld” dla przenośnych komputerów do gier, ze wsparciem m.in. dla Steam Decka, Asus ROG Ally i Lenovo Legion Go.
Odbiór W połowie 2025 roku CachyOS objął prowadzenie w rankingu odwiedzin DistroWatch, kończąc wieloletnią dominację MX Linuxa; media branżowe zastrzegały przy tym, że statystyki te mierzą odwiedziny stron, a nie liczbę instalacji. W marcu 2026 roku serwis Boiling Steam odnotował, że CachyOS wyprzedził Arch Linuksa pod względem liczby raportów zgodności w bazie ProtonDB, którą Arch otwierał od 2021 roku; wzrost popularności przypisywano fabrycznej optymalizacji i narzędziom dla graczy.
W recenzjach chwalono szeroki wybór środowisk graficznych podczas instalacji i automatyczną obsługę modułów jądra, odnotowując zarazem drobne błędy instalatora i „zdecydowany” charakter domyślnej konfiguracji. Polskie serwisy opisywały system jako szybki i mocno konfigurowalny, odnotowując m.in. dodanie obsługi Secure Boot i sieci CDN dystrybucji pakietów.
Zobacz też Arch Linux Manjaro Linux
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona CachyOS CachyOS w serwisie DistroWatch
Kategoria:Dystrybucje Linuksa