mały|Widok ogólny dawnego kamieniołomu: porośnięte lasem amfiteatralne zagłębienie Kamieniołom melafirów w Regulicach – nieczynny kamieniołom melafirów w miejscowości Regulice, w gminie Alwernia, w powiecie chrzanowskim, w województwie małopolskim.
Opis
Położenie i historia wydobycia Kamieniołom znajduje się na porośniętym lasem południowo-wschodnim stoku wzgórza Kamionka. W standardowej regionalizacji Polski Jerzego Kondrackiego obszar ten należy do Garbu Tenczyńskiego, czyli południowego fragmentu Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej.
Skały wydobywano tutaj w dwupoziomowym, amfiteatralnym kamieniołomie do lat 70. XX wieku. Od tego czasu jego wyrobisko silnie już zarosło lasem, jego ściany są zwietrzałe i podsypane kamiennym osypiskiem.
Budowa geologiczna mały|Zwarty melafir W kamieniołomie wydobywano melafiry, skały pochodzenia wulkanicznego. W okolicach Krakowa strefa występowania dolnopermskich melafirów ciągnie się po obu stronach zapadliska Nieporaz–Brodła. Podłożem melafirów są piaskowce arkozowe, podobne do arkozy kwaczalskiej, która jest wieku stefańskiego.
W permie (pod koniec ery paleozoicznej) na terenach pomiędzy miejscowościami Alwernia i Regulice wybuchł wulkan. Jego krater znajdował się na zachód od kamieniołomu. Wzgórze Kamionka zbudowane jest z zakrzepłej lawy. W kamieniołomie odsłaniają się głównie skały pochodzące z jednego wylewu, ale w północnej i północno-zachodniej części kamieniołomu odsłaniają się skały pochodzące z drugiego wylewu wulkanu. Brunatny odcień nadwietrzałej powierzchni skał pochodzi od minerałów wtórnych, przede wszystkim tlenków żelaza, powstałych z utleniania mikroskopijnych, silnie magnetycznych kryształków magnetytu. Ponadto obecny jest iddingsyt, minerał pochodzący z wietrzenia oliwinu. mały|Tzw. łamacze pozostałe po kamieniołomie W kamieniołomie wyróżnia się kilka rodzajów skał lawowych. Są skały zwięzłe, o ciemniejszej barwie, bardziej odporne na wietrzenie i tzw. „parchacze” (słowo pochodzące z gwary kamieniarskiej), skały porowate i podatne na wietrzenie. Parchacze nie były użyteczne dla celów przemysłowych, stąd też w czasie eksploatacji zostawiano je na miejscu; pozostawiane masy skalne określano jako turnie.
Są też podobne do form zwięzłych tzw. „migdałowce”, wyglądające jak czekolada nadziewana migdałami. Są w nich pogazowe otwory, które z czasem wypełniły się minerałami wtórnymi. Wypełnione przestrzenie pogazowe mają inną barwę, są najczęściej białawe, zielonkawe, często przezroczyste z odcieniami kremowymi, żółtawymi i i fioletowymi. Zawierają głównie krzemionkę, kalcyty i inne minerały. Migdałowce są atrakcyjne dla kolekcjonerów minerałów, gdyż zdarzają się wśród nich okazy, których pustki wypełnione są ametystami o średnicy do 2 cm.
Ekologia Wyrobisko kamieniołomu to teren zdegradowany wskutek działalności człowieka, jednak podlegający naturalnej sukcesji wtórnej i występują w nim zróżnicowane nisze ekologiczne zajmowane przez różne organizmy. Jest atrakcją dla turystów i kolekcjonerów minerałów, nie wymaga szczególnej rekultywacji.
Galeria
Przypisy
Kategoria:Formacje skalne Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej Kategoria:Nieczynne kamieniołomy w województwie małopolskim Kategoria:Regulice