Jan Loitz młodszy (niem. Hans IV Loitz, ur. ok. 1529, zm. 1579 w Nowym DworzeLoitz (Lois) Jan (starszy) h. własnego, W: Zygmunt Boras: Polski Słownik Biograficzny. T. XVII. Wrocław–Warszawa–Kraków: 1972, s. 529) – gdański kupiec i bankier, członek Komisji Morskiej Zygmunta II Augusta. Był synem Michaela II Loitza i Korduli Feldstedt; bratankiem Stefana i Jana (Hansa) IIIPSB błędnie podaje w biogramie Jana Loitza starszego, że Jan IV był jego synem, nowsze ustalenia w publikacjach B. Schröder‑Bornkampf i M. Denzel; żonaty z Esterą Bażyńską (Esther von Baysen)Schröder‑Bornkampf, B. (2022). Gdańskie i lüneburskie inwentarze rodziny kupieckiej Loitzów jako źródło do historii sztuki i kultury XVI wieku. Porta Aurea, (21) 2022, s. 258. https://doi.org/10.26881/porta.2022.21.11, córką kasztelana gdańskiego Jana Bażyńskiego.
Początkowo był szykowany do kariery duchownej. 1 czerwca 1542 r. papież Paweł III mianuje Jana Loitza koadiutorem Mikołaja Kopernika na kanonię warmińską z prawem następstwaBulla papieska uwzględniała dyspensę z powodu młodego wieku kandydata.. Loitz był spowinowacony z Kopernikiem przez matkęKarol Górski, Mikołaj Kopernik. Środowisko społeczne i samotność, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1973, s. 192, 212, córkę najmłodszej kuzynki astronomaJerzy Sikorski, "W sprawie datowania śmierci Mikołaja Kopernika", Komunikaty Mazursko-Warmińskie nr 3, 1973, s. 263–264.. 21 maja 1543 na posiedzieniu kapituły warmińskiej wystąpił o kanonię i prebendę.
Po śmierci stryja Simona Loitza w 1567 r. przejął kierowanie gdańskim przedsiębiorstwem Loitzów, które jesienią 1570 r. zakończyło działalność, a Loitz skoncentrował się na zarządzaniu dobrami w Nowym Dworze oraz na przedsięwzięciach związanych z handlem i przetwarzaniem soli. W 1568 wszedł wraz ze Stefanem Loitzem w skład Komisji Morskiej Zygmunta AugustaStanisław Bodniak, Komisja morska Zygmunta Augusta, Rocznik Gdański, R. 4-5, 1930-1931, s. 8. Brał udział w sporze Komisji z władzami Prus Książęcych o jurysdykcję nad kaprami królewskimiMarian Biskup, „Zatarg Komisji Morskiej Zygmunta Augusta z władzami Prus Książęcych na przełomie 1570–1571 r.”, „Kwartalnik Historyczny”, t. 79, nr 2, 1972, s. 268, 273, 276–277. W 1570 r. wspomagał budowę królewskiego okrętu wojennego w Elblągu, dostarczając część drewna, kotwicę i linęStanisław Bodniak, "Polska a Bałtyk za ostatniego Jagiellona", Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej, nr 3, 1939–1946, s. 138. Wizerunek Jana Loitza zachował się na epitafium jego ojca, Michaela II Loitza, w Bazylice Mariackiej w Gdańsku.
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w XVI wieku Kategoria:Członkowie Komisji Morskiej 1568–1572