Centralny Zarząd Obrotu Zwierzętami Rzeźnymi – jednostka organizacyjna Ministerstwa Skupu, powołana w celu zorganizowanie i kontrolowanie państwowego systemu skupu oraz obrotu zwierzętami rzeźnymi, zapewnienie wykonania planów gospodarczych i finansowych oraz nadzorowanie działalności okręgowych przedsiębiorstw.

Powołanie Centralnego Zarządu W związku z ustanowieniem w 1953 r. urzędu Ministra Skupu, w ramach jego struktury powołano Centralny Zarząd Obrotu Zwierzętami RzeźnymiDekret z dnia 25 marca 1953 r. o utworzeniu urzędu Ministra Skupu. Dz. U. 1953 nr 20 poz. 70Uchwała nr 202 Rady Ministrów z dnia 25 marca 1953 r. w sprawie tymczasowej struktury organizacyjnej Ministerstwa Skupu. M. P. 1953 nr 31 poz. 398. Centralny Zarząd funkcjonował według zasad określonych w dekrecie z 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowychDekret z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych. Dz. U. 1950 nr 49 poz. 439

Cele i zadania Centralnego Centralny Zarząd Obrotu Zwierzętami Rzeźnymi był centralnym ogniwem państwowego systemu organizacji i kontroli obrotu zwierzętami rzeźnymiArchiwum Akt Nowych, Centralny Zarząd Obrotu Zwierzętami Rzeźnymi, Zespół 2/1794/0, 1954–1956.Mieczysław Hoffmann, Przemysł rolny i spożywczy w Polsce Ludowej, Państwowe Wydawnictwa Techniczne, Warszawa 1953.. Jego działalność koncentrowała się na zapewnieniu wykonania państwowych zadań w zakresie kontraktacji, skupu, przemieszczania i sprzedaży zwierząt rzeźnych, a także na kierowaniu i nadzorowaniu podległych mu przedsiębiorstw terenowych. Zakres tego systemu wynikał wyraźnie z przepisów regulujących obrót zwierzętami rzeźnymi, które podporządkowywały zasadniczą część tego obrotu przedsiębiorstwom podległym Centralnemu Zarządowi Obrotu Zwierzętami Rzeźnymi i Centralnemu Zarządowi Przemysłu Mięsnego.

Do podstawowych zadań Centralnego Zarządu należało zatem organizowanie i koordynowanie działalności podległych przedsiębiorstw okręgowych, kontrolowanie realizacji ich planów gospodarczych i finansowych oraz zapewnienie prawidłowego przebiegu skupu i dalszego obrotu zwierzętami. Istotnym zadaniem Centralnego Zarządu było organizowanie kontraktacji i skupu zwierząt rzeźnych. Zadania te wiązały się z ustawą z 1952 r. o obowiązkowych dostawach zwierząt rzeźnychUstawa z dnia 15 lutego 1952 r. o obowiązkowych dostawach zwierząt rzeźnych. Dz. U. 1952 nr 8 poz. 46Dekret z dnia 1 grudnia 1953 r. o obowiązkowych dostawach zwierząt rzeźnych. Dz. U. 1953 nr 50 poz. 244.

Główne zadania związane z obrotem zwierzętami rzeźnymi spoczywały na terenowych przedsiębiorstwach, które wykonywały te czynności bezpośrednio na swoim obszarze działania.

Dokumentem wyjściowym pozwalającym na określenie pojęcia zwierząt rzeźnych, była ustawa z 1950 r. o zakazie uboju zwierząt hodowlanychUstawa z dnia 4 kwietnia 1950 r. o zakazie uboju zwierząt hodowlanych. Dz. U. 1950 nr 18 poz. 152. W myśl ustawy zakazano uboju zwierząt hodowlanych, zarówno na cele aprowizacyjne i przemysłowe, jak i dla własnego gospodarstwa domowego, które zapisane były do ksiąg gospodarskich zwierząt zarodowych. Następnie w 1952 r. Minister Rolnictwa i Reform Rolnych określił w drodze rozporządzenia tryb oraz władze właściwe do orzekania, czy zwierzęta utraciły cechy, stanowiące podstawę wpisu do ksiąg gospodarskich zwierząt zarodowychRozporządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 17 stycznia 1952 r. w sprawie wykonania art. 3 i 4 ustawy o zakazie uboju zwierząt hodowlanych. Dz. U. 1952 nr 19 poz. 126. Kolejnym ważnym dokumentem był dekret z 1952 r. regulujący gospodarowanie artykułami obrotu towarowego i zaopatrzeniaDekret z dnia 29 października 1952 r. o gospodarowaniu artykułami obrotu towarowego i zaopatrzenia. Dz. U 1952 nr 44 poz. 301. Zgodnie z dekretem gospodarowanie artykułami mającymi podstawowe znaczenie dla gospodarki narodowej odbywało się w ramach narodowych planów gospodarczych na podstawie centralnych bilansów materiałowych i centralnych bilansów. Następnie przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego ustalał wykaz artykułów, które były rozdzielanych centralnie.

Według zarządzenia Ministra Skupu za zwierzęta rzeźne uważano bydło rogate, trzodę chlewną, konie i owce, nie posiadające cech wymienionych w ustawie z 1950 r. o zakazie uboju zwierząt hodowlanychZarządzenie Ministra Skupu z dnia 16 kwietnia 1954 r. w sprawie obrotów . zwierzętami rzeźnymi. M. P. 1954 nr 37 poz. 515Zarządzenie Ministra Skupu z dnia 30 sierpnia 1955 r. w sprawie obrotu zwierzętami rzeźnymi. M. P. 1955 nr 1955 nr 78 poz. 946. Obrót towarowy, to jest skup i sprzedaż zwierząt rzeźnych dokonywały na zasadzie wyłączności przedsiębiorstwom podległym Centralnemu Zarządowi Obrotu Zwierzętami Rzeźnymi i Centralnemu Zarządowi Przemysłu Mięsnego, poprzez swoje placówki terenowe. Skup zwierząt rzeźnych dokonywały również gminne spółdzielnie „Samopomoc Chłopska". Z kolei obrót zwierzętami rzeźnymi był regulowany zarządzeniem przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 1954 r. w sprawie przekazania Ministrowi Skupu uprawnień do wydawania przepisów o gospodarowaniu zwierzętami rzeźnymiZarządzenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 16 kwietnia 1954 r. w sprawie przekazania Ministrowi Skupu uprawnień do wydawania przepisów o gospodarowaniu zwierzętami rzeźnymi. M. P. 1954 nr 37 poz. 509.

Wykaz okręgowych przedsiębiorstw obrotu zwierzętami rzeźnymi z 1953 r. W 1953 r. występowały następujące okręgowe przedsiębiorstwa obrotu zwierzętami rzeźnymi:

Kieleckie Okręgowe Przedsiębiorstwo Obrotu Zwierzętami Rzeźnymi; Poznańskie Okręgowe Przedsiębiorstwo Obrotu Zwierzętami Rzeźnymi; Zielonogórskie Okręgowe Przedsiębiorstwo Obrotu Zwierzętami Rzeźnymi; Warszawskie Okręgowe Przedsiębiorstwo Obrotu Zwierzętami Rzeźnymi; Wrocławskie Okręgowe Przedsiębiorstwo Obrotu Zwierzętami Rzeźnymi; Gdańskie Okręgowe Przedsiębiorstwo Obrotu Zwierzętami Rzeźnymi; Olsztyńskie Okręgowe Przedsiębiorstwo Obrotu Zwierzętami Rzeźnymi.

Przypisy

Kategoria:Urzędy centralne PRL