Uroczystość Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej – katolicka uroczystość maryjna i narodowa, obchodzona w Polsce 26 sierpnia. Związana jest z sanktuarium jasnogórskim w Częstochowie i znajdującym się tam cudownym wizerunkiem Czarnej Madonny. Mimo wysokiej rangi liturgicznej, święto to nie należy w Polsce do świąt nakazanych i nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy.
Obraz Matki Bożej Częstochowskiej Czczony na Jasnej Górze wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej reprezentuje typ ikony Panagia Hodegetria (pol. „Ta, która prowadzi”) – Maryja podtrzymuje Jezusa lewą ręką, a prawą wskazuje na Niego jako drogę do zbawienia.Najświętsza Maryja Panna ubrana jest w czerwoną suknię i niebieski płaszcz ozdobiony liliami andegaweńskimi. Prawą rękę spoczywa na piersi. Dzieciątko Jezus, przyodziane w karminową suknię bogato złoconą ozdobami, trzyma w lewej ręce księgę, prawą zaś unosi w geście błogosławieństwa, wskazując jednocześnie na Maryję. Całe pole nimbu obu postaci wypełnione jest pozłotą, a tło obrazu jest zielone – w symbolice ikon bizantyjskich kolor ten wyraża pełnię łask Ducha Świętego.
Historia święta Dzisiejsza uroczystość powstała z inicjatywy bł. Honorata Koźmińskiego, który po upadku powstania styczniowego starał się zjednoczyć naród wokół Królowej Polski – Maryi. Wraz z ówczesnym przeorem Jasnej Góry, o. Euzebiuszem Rejmanem, wyjednał on u papieża św. Piusa X ustanowienie w 1904 roku święta Matki Bożej Częstochowskiej dla ówczesnej diecezji włocławskiej, na terenie której leżała wówczas Częstochowa. Pierwsze oficjalne obchody odbyły się 29 sierpnia 1906 roku. Papież Pius XI rozciągnął w 1931 roku ten obchód na całą Polskę oraz zatwierdził nowy tekst Mszy świętej i brewiarza. Pierwsze obchody w wyznaczonym terminie – 26 sierpnia – odbyły się w 1932 roku, z okazji jubileuszu 550-lecia istnienia Jasnej Góry. 26 października 1956 roku święto zostało rozszerzone na wszystkie diecezje w Polsce.
Jasnogórskie Śluby Narodu Dzień 26 sierpnia 1956 roku zapisał się w historii Polski jako data złożenia Jasnogórskich Ślubów Narodu Polskiego – w 300. rocznicę ślubów króla Jana Kazimierza, złożonych przed obrazem Matki Bożej Łaskawej we Lwowie 1 kwietnia 1656 roku. O ile tamte śluby były osobistym zobowiązaniem króla, o tyle śluby jasnogórskie stały się zobowiązaniem całego narodu polskiego. Tekst ślubowań napisał przebywający wówczas w internowaniu w Komańczy prymas Polski, kard. Stefan Wyszyński. Ponieważ nie mógł przybyć do Częstochowy, tekst aktu odczytał bp Michał Klepacz w obecności około miliona wiernych, którzy odpowiadali słowami: „Królowo Polski, przyrzekamy”. 5 maja 1957 roku odnowienie Ślubów odbyło się we wszystkich kościołach polskich. Tradycja uroczystego odnawiania ślubów w dniu 26 sierpnia stała się stałym elementem odpustu jasnogórskiego.
W 1957 roku, na apel prymasa Wyszyńskiego i uchwałą Episkopatu Polski, Polska rozpoczęła Wielką Nowennę, aby przygotować naród do obchodów tysiąclecia przyjęcia chrztu przez Mieszka I (966–1966). Równocześnie zarządzono peregrynację kopii cudownego obrazu Matki Bożej Częstochowskiej po wszystkich diecezjach i parafiach. Peregrynacja rozpoczęła się 26 sierpnia 1957 roku w archidiecezji warszawskiej.
W 1983 roku papież Jan Paweł II, podczas uroczystości jubileuszu 600-lecia Cudownego Obrazu, nawiązał do ślubu zawierzenia, nazywając Jasną Górę „polską Kaną Galilejską” i prosząc Maryję, by wstawiała się za narodem polskim u swojego Syna.
Znaczenie i liturgia Uroczystość jest zarówno wyrazem wiary, jak i wydarzeniem o głęboko narodowym charakterze. W liturgii słowa przypisanej do tej uroczystości odczytywany jest m.in. fragment Ewangelii według św. Jana (J 2, 1–11) o cudzie w Kanie Galilejskiej. Kościół poprzez ten wybór czytania ukazuje potęgę orędownictwa Maryi, która dostrzega potrzeby wiernych i wstawia się za nimi u Chrystusa.
Ranga święta nie nakłada na katolików w Polsce obowiązku uczestnictwa we Mszy, gdyż uroczystość nie figuruje w wykazie świąt nakazanych obowiązujących w całej Polsce. Udział w liturgii, zwłaszcza na Jasnej Górze, w archidiecezji częstochowskiej oraz w parafiach pod wezwaniem Matki Bożej Częstochowskiej, jest jednak ważną formą pobożności.
Obchody Każdego roku 26 sierpnia Jasna Góra jest celem licznych pielgrzymek. Rocznie nawiedza sanktuarium od miliona do dwóch milionów pielgrzymów. Program uroczystości odpustowych obejmuje zazwyczaj: sumę odpustową z udziałem dostojników Kościoła, uroczyste ponowienie Jasnogórskich Ślubów Narodu, procesję eucharystyczną, Apel Jasnogórski kończący obchody wieczorem.
Uroczystości transmitowane są przez Radio Jasna Góra oraz w serwisach internetowych sanktuarium. Telewizja Polska emituje w tym dniu specjalny program poświęcony obchodom – m.in. cykliczny Raport Jasnogórski w TVP3.
Przypisy
Kategoria:Jasna Góra Kategoria:Święta chrześcijańskie Kategoria:Maryja Kategoria:Ikonografia Matki Bożej