Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Pieczyskach – kościół parafialny w Pieczyskach, w powiecie grójeckim, w województwie mazowieckim, siedziba parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny.

Historia Obecny kościół został wzniesiony na miejscu wcześniejszej świątyni murowanej z 1603 roku. W 1904 roku, w wyniku powodzi i podmycia fundamentów, podjęto decyzję o jego gruntownej przebudowie. Prace prowadzono w latach 1904–1908 według projektu warszawskiego architekta Wacława Zaręby, nadając budowli formy neogotyckie. Podczas przebudowy zachowano starsze prezbiterium oraz część dawnego wyposażenia. W 1910 roku w dawnej zakrystii, przekształconej w kaplicę, umieszczono ołtarz z obrazem Zesłanie Ducha Świętego autorstwa K. Mastelskiego.

W latach 2004–2007 przeprowadzono generalny remont i konserwację kościoła z inicjatywy ówczesnego proboszcza ks. prałata Zdzisława Rogozińskiego. Był to pierwszy obiekt sakralny w województwie mazowieckim wyremontowany przy wykorzystaniu funduszy Unii Europejskiej. Prace obejmowały między innymi roboty budowlane i konserwatorskie związane z ratowaniem zabytkowej świątyni.

W 2012 roku zakończono prace związane z wystrojem okien, instalując około 50 m² witraży wykonanych przez artystę Andrzeja Skalskiego z Michalina. W oknach umieszczono wizerunki polskich świętych: św. Stanisława, św. Wojciecha, św. Stanisława Kostki, św. Maksymiliana Kolbego, św. Faustyny i św. Alberta Chmielowskiego. W prezbiterium znajdują się witraże Najświętszego Serca Pana Jezusa i Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny, natomiast w oknie nad chórem umieszczono symbol Ducha Świętego.

Architektura Kościół jest orientowany, murowany z cegły i tynkowany. Reprezentuje neogotycką architekturę sakralną. Został wzniesiony na planie krzyża łacińskiego i jest trójnawowy. Korpus nawowy oraz transept tworzą układ zbliżony do kwadratu, natomiast pola nawy głównej mają plan kwadratowy, a naw bocznych prostokątny. Prezbiterium jest prostokątne, szerokością odpowiadające nawie głównej i zamknięte od wschodu. Od strony północnej i południowej znajdują się pomieszczenia związane z prezbiterium, w tym zakrystia i kaplica. Starsze prezbiterium zachowało elementy późnogotyckiej architektury XVII-wiecznego kościoła. Kościół posiada wieżę od strony zachodniej. Główne wejście prowadzi przez portal w wieży, a nad wejściem znajduje się chór muzyczny z organami. Nawa główna i nawy boczne nakryte są sklepieniami krzyżowymi. Prezbiterium posiada sklepienie kolebkowe z lunetami, z pozornym żebrowaniem i żebrem przewodnim. Dachy kryte są blachą, a na skrzyżowaniu prezbiterium i transeptu znajduje się sygnaturka. Kościół otacza murowane ogrodzenie z główną bramą i furtkami.

Wyposażenie W kościele zachowało się liczne zabytkowe wyposażenie pochodzące przede wszystkim z XVII i XVIII wieku.

Ołtarz główny Najcenniejszym elementem wyposażenia jest późnorokokowy ołtarz główny z 2. połowy XVIII wieku. Drewniana nastawa ozdobiona jest rzeźbami świętych Piotra i Pawła oraz aniołów w zwieńczeniu. W polu głównym znajduje się obraz Matki Bożej Pieczyskiej, będący kopią wizerunku Matki Boskiej Częstochowskiej. W ołtarzu zachowało się również XVIII-wieczne tabernakulum.

Ołtarze boczne W kościele znajdują się dwa rokokowe ołtarze boczne z 2. połowy XVIII wieku. W 1894 roku w bocznych ołtarzach umieszczono obrazy Chrzest w Jordanie autorstwa S. Kasprzyckiego oraz Św. Maria Magdalena autorstwa K. Mireckiego. W zwieńczeniach ołtarzy umieszczono przedstawienia św. Antoniego oraz św. Józefa z Dzieciątkiem Jezus.

Pozostałe wyposażenie Do zabytkowego wyposażenia kościoła należy rokokowa ambona z 2. połowy XVIII wieku, oraz barokowa chrzcielnica z XVIII wieku w formie anioła podtrzymującego czaszę. Zwieńczenie pokrywy chrzcielnicy stanowi grupa przedstawiająca Chrzest Chrystusa. W prezbiterium nad wejściem do zakrystii znajduje się barokowy krucyfiks pochodzący z przełomu XVII i XVIII wieku.

Kult Matki Bożej Pieczyskiej

W ołtarzu głównym znajduje się otoczony szczególną czcią wizerunek Matki Bożej z Dzieciątkiem, zwany Matką Bożą Pieczyską. Obraz namalowany na desce przedstawia Matkę Bożą w typie wizerunku Matki Boskiej Częstochowskiej. Według przekazów może pochodzić z XVI wieku, choć widoczna na obrazie data Anno Domini 1613 może odnosić się do jego odnowienia. Wizerunek był otaczany kultem już co najmniej w XVIII wieku. Inwentarz kościoła z 1818 roku wymieniał 55 srebrnych wotów znajdujących się przy obrazie, a także perły, korale i inne ozdoby. Część dawnych wotów zachowała się do dziś. Podczas konserwacji przeprowadzonej w 1954 roku przez prof. Henryka Kucharskiego stwierdzono, że srebrna sukienka była przytwierdzona bezpośrednio do obrazu. Po usunięciu późniejszych przemalowań odsłonięto pierwotną warstwę malarską, w tym bogatą ornamentację sukni Dzieciątka Jezus. Konserwatorzy proponowali pozostawienie obrazu bez sukienki, jednak na prośbę mieszkańców Pieczysk zdecydowano o jej ponownym założeniu. Obraz jest w miejscowej tradycji określany jako cudowny i uchodzi za przedmiot szczególnego kultu, jednak brak zachowanych dokumentów, zeznań świadków i materiałów archiwalnych potwierdzających przypisywane mu cuda.

Dzwony

Dawniej na wieży kościoła znajdowały się cztery dzwony: „wielki” Leonard, Jan, „mały” z 1779 roku oraz Maria z 1936 roku. Podczas II wojny światowej mieszkańcom udało się ukryć dzwon Maria. Pozostałe trzy dzwony zostały zrabowane przez wojska niemieckie i nie powróciły do parafii.

Galeria

Przypisy

Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie grójeckim Kategoria:Kościoły w archidiecezji warszawskiej Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Maryi Panny Kategoria:Religia w gminie Chynów Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1908