Edmund Żera (ur. w 1899 w Warszawie, zm. 1993) – polski lekarz, kardiolog, profesor medycyny. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej. Współtworzył struktury organizacyjne polskiej kardiologii po II wojnie światowej. Był skarbnikiem Sekcji Kardiologicznej Towarzystwa Internistów Polskich, a następnie pierwszego Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (PTK). W latach 1962–1972, przez cztery kolejne kadencje, był prezesem PTK Cytat: „Edmund Żera (1899–1993) was born in Warsaw.”. Cytat: „Prezes – Edmund Żera”.. Kierowany przez niego warszawski Oddział Chorób Układu Krążenia został w 1954 przekształcony w Klinikę Kardiologiczną Instytutu Doskonalenia i Specjalizacji Kadr Lekarskich – pierwszą w Polsce placówkę kliniczną mającą formalnie kardiologię w nazwie Cytat: „Urodził się w Warszawie.”..
Życiorys Po ukończeniu Gimnazjum Górskiego studiował na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego. W 1920 r. uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Studia medyczne ukończył w 1925 r., uzyskując stopień doktora medycyny. Po studiach rozpoczął pracę w Oddziale Chorób Wewnętrznych warszawskiego Szpitala św. Łazarza, kierowanym przez Mściwoja Semerau-Siemianowskiego, jednego z pionierów polskiej kardiologii. Kształcił się także za granicą, m.in. w klinikach Louisa Henriego Vaqueza w Paryżu i Karela Frederika Wenckebacha w Wiedniu. W latach 30. zajmował się m.in. elektrokardiografią. W 1933 r. wspólnie z Semerau-Siemianowskim i Henrykiem Rasoltem prowadził badania nad wpływem preparatu Gynergen na zapis elektrokardiograficzny. Późniejsi historycy polskiej kardiologii wskazywali te doświadczenia jako poprzedzające rozwój elektrokardiograficznych prób czynnościowych. Przed II wojną światową był także czynny w Towarzystwie Internistów Polskich – w latach 1936–1939 pełnił funkcję jego sekretarza.
Podczas okupacji niemieckiej kierował Oddziałem Chorób Wewnętrznych Szpitala św. Rocha w Warszawie i uczestniczył w tajnym nauczaniu studentów medycyny Cytat: „profesor medycyny, absolwent Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego 1925”.. Źródła różnią się co do początku jego ordynatury w tym szpitalu: biogram opublikowany przez PTK podaje lata 1941–1944, natomiast opracowanie historyczne Krzysztofa J. Filipiaka wskazuje objęcie oddziału w 1942.
Po wojnie pracował w warszawskich szpitalach miejskich. W latach 1945–1947 ponownie pełnił funkcję sekretarza Towarzystwa Internistów Polskich, a następnie, do 1951 r., jego skarbnika. Objął również kierownictwo Oddziału Chorób Układu Krążenia Szpitala nr 6 w Warszawie. W źródłach występuje rozbieżność dotycząca daty objęcia tej funkcji: Ruciński i Śródka podają rok 1946, a Przeniosło i Przeniosło – 1948.
W 1954 r. kierowany przez Żerę Oddział Chorób Układu Krążenia przekształcono w Klinikę Kardiologiczną Instytutu Doskonalenia i Specjalizacji Kadr Lekarskich w Warszawie, później związaną z Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego. Według opracowania poświęconego dziejom PTK była to pierwsza w Polsce placówka kliniczna, w której nazwie formalnie występowała kardiologia. Żera organizował jej zaplecze diagnostyczne. W klinice rozwijano m.in. pracownie hemodynamiki, polikardiografii i spiroergometrii, a następnie diagnostykę ultrasonograficzną chorób serca. W działalności klinicznej zajmował się przede wszystkim chorobami zastawek serca, zaburzeniami rytmu, kardiomiopatiami oraz leczeniem niewydolności krążenia. Prowadził badania nad diagnostyką przedoperacyjną wad zastawkowych i oceną wyników leczenia operacyjnego w porównaniu z zachowawczym. Uczestniczył również w rozwijaniu zasad kwalifikacji chorych do operacyjnego leczenia wad serca oraz rehabilitacji chorych po zawale mięśnia sercowego i operacjach zastawkowych. Z jego inicjatywą wiązano powstanie ośrodka badań kardiologicznych w Nałęczowie. Opublikował ponad sto prac naukowych.
Żera należał do grona lekarzy zaangażowanych w tworzenie odrębnej organizacji polskich kardiologów. Podczas zebrania z 13 listopada 1949, na którym rozpoczęto organizowanie Sekcji Kardiologicznej Towarzystwa Internistów Polskich, wszedł jako skarbnik do jej tymczasowego zarządu. Sekcję formalnie powołano 15 stycznia 1950. Żera pozostał jej skarbnikiem Cytat: „Edmund Żera – skarbnik”.. Po przekształceniu sekcji w Polskie Towarzystwo Kardiologiczne 28 lutego 1954 został skarbnikiem pierwszego Zarządu Głównego PTK. Od 1962 do kwietnia 1972 był prezesem PTK, wybieranym kolejno na cztery kadencje. Następnie, od czerwca 1972 do grudnia 1973, zasiadał w Zarządzie Głównym jako wiceprezes. W starszym biogramie zamieszczonym na stronie PTK okres jego prezesury podano jako 1968–1972, jednak oficjalne zestawienie składów kolejnych zarządów PTK oraz opracowania historyczne dokumentują pełnienie przez niego funkcji prezesa od 1962. Był również przewodniczącym komisji PTK zajmującej się kształceniem podyplomowym i specjalizacją lekarzy. W 1956, po przyjęciu PTK do Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, Żera wraz z Leonem Tochowiczem i Jerzym Jakubowskim został wybrany do władz tej organizacji. Od 1968 był członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Należał także do i był członkiem honorowym Europejskiego Towarzystwa Kardiologii Dziecięcej.
Znaczenie dla polskiej kardiologii W opracowaniach poświęconych dziejom polskiej kardiologii Żera jest zaliczany, obok m.in. Jerzego Jakubowskiego i Zdzisława Askanasa, do uczniów szkoły Semerau-Siemianowskiego, którzy po II wojnie światowej tworzyli instytucjonalne podstawy polskiej kardiologii. Kierowana przez niego klinika należała do pierwszych wyspecjalizowanych ośrodków kardiologicznych w kraju i stała się miejscem kształcenia kolejnego pokolenia kardiologów. W historycznym opracowaniu PTK z 2024 Żerę określono jako twórcę własnej szkoły kardiologicznej, z której wywodzili się późniejsi prezesi Towarzystwa.
Przypisy
Kategoria:Polscy kardiolodzy Kategoria:Absolwenci Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1899 Kategoria:Zmarli w 1993