Murzynka () – monumentalny kolaż z papieru malowanego gwaszem na płótnie Henriego Matisse’a z 1952 w kolekcji National Gallery of Art w Waszyngtonie.
Historia W 1952 Henri Matisse mieszkał i pracował w Nicei, w dzielnicy , w apartamencie w Hôtel Régina. Na ścianach rozwieszał monumentalne wycinanki (). Dokumentacja fotograficzna z tych lat ukazuje zarówno samą pracownię, jak i wielkie kompozycje rozpięte bezpośrednio na ścianach. Był to ostatni, niezwykle twórczy etap życia Matisse’a. W 1941 przeszedł ciężką operację, po której jego sprawność fizyczna bardzo się pogorszyła. Tradycyjne malowanie i praca rzeźbiarska stały się dla niego coraz trudniejsze, natomiast wycinanie papieru można było wykonywać siedząc w łóżku. Wycinanki wyrastały z wcześniejszych eksperymentów kompozycyjnych. Matisse używał wycinanego papieru już w 1919 przy projektach scenografii i w latach 30. przy wielkim Tańcu dla Fundacji Barnesa. W czasie pracy nad kaplicą w Vence technika ta stała się pełnoprawnym narzędziem tworzenia.
W 1952 energia twórcza artysty była skupiona przede wszystkim na monumentalnych gouaches découpées, ale równocześnie zajmował się projektami w innych mediach: rysunkiem, książką, witrażem, szatami liturgicznymi i pracami związanymi z kaplicą w Vence. Po ukończeniu kaplicy w 1951 wycinanki niemal całkowicie zdominowały jego twórczość. W 1950 powstała ostatnia rzeźba Matisse’a, a w 1951 ostatni obraz. Do śmierci w 1954 artysta tworzył tylko wycinanki. W tym ostatnim okresie życia doszedł do idei „rysowania nożyczkami” (); cięcie papieru stało się dla niego odpowiednikiem rysowania, wydobywanie koloru i formy zostało połączone w jedną czynność; zamiast najpierw rysować kontur, a potem wypełnić go farbą, wycina od razu formę z koloru.
Przy monumentalnych wycinankach, Matisse mógł elementy przesuwać po dużej płaszczyźnie, wymieniać je, dowolnie powiększać kompozycję. Asystenci artysty najpierw malowali duże arkusze papieru gwaszem. Matisse wybierał odpowiedni kolor i wycinał formy nożyczkami. Wielkie elementy były przypinane na ścianie szpilkami, pinezkami lub cienkimi gwoździkami. Kompozycję wielokrotnie przesuwano i zmieniano. Po ukończeniu układ był na stałe utwierdzany, by gotowe dzieło mogło opuścić atelier. W przypadku Murzynki zachowały się również ślady linii wykonanych węglem, które Matisse kreślił przy pomocy długiego kija, aby zaznaczyć pozycję wycinanych form. Widoczne są także liczne otwory po szpilkach, świadczące o wielokrotnych zmianach kompozycji. Nie były to „kolaże” w sensie przypadkowego zestawienia gotowych papierów. To bardzo precyzyjnie budowane, duże kompozycje.
Motyw tancerki thumb|Josephine Baker w bananowej spódnicy, 1927 Najbardziej rozpowszechniona interpretacja wiąże przedstawioną postać z Josephine Baker, afroamerykańską tancerką i gwiazdą paryskiej . Najbardziej konkretny trop ikonograficzny to pomarańczowo-żółta forma wokół bioder. Historycy z National Gallery of Art interpretują ją jako nawiązanie do słynnego Baker z „bananową spódniczką”, który stał się jednym z jej rozpoznawalnych znaków scenicznych. Matisse interesował się kulturą afroamerykańską i jej wizualnością. Podczas podróży do USA w 1930 odwiedził kluby w Harlemie, a później ogromne znaczenie miał dla niego jazz. Stworzył książkę artystyczną , wydaną w nakładzie limitowanym w 1947. W jego późnej twórczości pojawiają się też czarne modelki i tancerki.
W literaturze pojawiały się także inne hipotezy, m.in. dotyczące aktorki i tancerki .
Własność Pierwszym odnotowanym właścicielem po Matisse’ie była jego córka, malarka , żona Georges’a Duthuita, występująca w dokumentacji jako „Mme Georges Duthuit”, mieszkająca w Paryżu. Dzieło było eksponowane w Musée National d’Art Moderne w Paryżu w 1956 podczas wystawy Rétrospective Henri Matisse. Następnie było wypożyczane na wystawy, m.in. do: Berna, Amsterdamu, Zurychu, Hagi, Londynu i Kopenhagi. W 1960 było wystawiane jako element pittsburskiej kolekcji przemysłowca . W 1973 National Gallery of Art kupiła Murzynkę za pośrednictwem w Bazylei wraz z czterema innymi wycinankami Matisse’a, wykorzystując wsparcie finansowe Ailsa Mellon Bruce Fund (nr inwentarzowy 1973.6.1).
Opis Kolaż ma format poziomy. Artysta użył papieru malowanego gwaszem, przytwierdzając wycięte fragmenty do płóciennego podobrazia. Wymiary dzieła to: 453,9 × 623,3 cm.
Przypisy
Kategoria:Obrazy Henriego Matisse’a Kategoria:Obrazy w National Gallery of Art w Waszyngtonie Kategoria:Obrazy z okresu modernizmu Kategoria:Taniec w sztuce