Libor Martinek

Libor Martinek (ur. 15 stycznia 1965 w Karniowie) – czeski literaturoznawca, slawista, historyk literatury, krytyk literacki i muzyczny, profesor oraz tłumacz poezji polskiej. Specjalizuje się w komparatystyce literackiej, teorii literatury oraz badaniu historii piśmiennictwa polskiego, czeskiego i niemieckiego na Śląsku, ze szczególnym uwzględnieniem Śląska Cieszyńskiego.

Życiorys i kariera naukowa Dzieciństwo spędził w Bruntálu. W 1989 roku ukończył studia na Wydziale Pedagogicznym Uniwersytetu Palackiego w Ołomuńcu na kierunku język czeski. Początkowo pracował jako nauczyciel w Średniej Szkole Pedagogicznej w Karniowie.

Od 1993 roku jest związany zawodowo z Instytutem Bohemistyki i Bibliotekoznawstwa Wydziału Filozoficzno-Przyrodniczego Uniwersytetu Śląskiego w Opawie, gdzie założył i objął kierownictwo nad Gabinetem Komparatystyki Literackiej.

W 2000 roku obronił doktorat z zakresu historii literatury czeskiej na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Masaryka w Brnie. Pięć lat później na tej samej uczelni uzyskał drugi doktorat – w dziedzinie historii literatury polskiej. W ramach studiów doktoranckich odbył w 1997 roku półroczny staż na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach pod kierunkiem prof. Edmunda Rosnera, a w 2007 roku przebywał tam na pobycie stypendialnym pod opieką prof. Józefa Zarka.

W 2010 roku habilitował się w Brnie na podstawie pracy Identita v literatuře českého Těšínska. Od 2012 roku łączy pracę w Opawie z etatem na Uniwersytecie Wrocławskim. Od 2001 roku stale mieszka w Opawie.

Działalność organizacyjna i redakcyjna Jest członkiem licznych gremiów krajowych i międzynarodowych:

Czeskiego Zrzeszenia Pisarzy (Obec spisovatelů) Czeskiego Zrzeszenia Tłumaczy (Obec překladatelů) rady redakcyjnej czasopisma Miscellanea Posttotariana Wratislaviensia rady naukowej czasopisma Er(r)go. Teoria – Literatura – Kultura rady redakcyjnej czasopisma Litikon. Časopis pre výskum literatúry Polsko-Czeskiego Towarzystwa Naukowego we Wrocławiu Ogólnopolskie Stowarzyszenie Poetów Górnośląskiego Towarzystwa Literackiego w Katowicach.

Wchodzi w skład rad redakcyjnych czeskich czasopism (m.in. Noviny Slezské univerzity, Psí víno) oraz polskich periodyków literackich (Radostowa, Pobocza). Współpracuje z Czeskim Radiem (stacja Vltava oraz oddział w Brnie) i Radiem Watykańskim.

Prace naukowe Prace naukowe Libora Martinka koncentrują się wokół mapowania literatury polskiej, czeskiej i niemieckiej na Śląsku, teorii regionalizmu oraz polsko-czeskich polonistycznych studiów porównawczych:

Historia literatury i życia literackiego Zaolzia Polská literatura českého Těšínska po roce 1945 (Opava 2004) – analiza powojennej twórczości polskiej mniejszości narodowej w czechosłowackiej części Śląska Cieszyńskiego. Polská poezie českého Těšínska po roce 1920 (Opava 2006) – monograficzne opracowanie ewolucji polskiej liryki na Zaolziu od momentu podziału regionu. Życie literackie na Zaolziu 1920–1989 (Kielce 2008) – polskojęzyczna synteza historycznoliteracka tego regionu.

Teoria regionalizmu i tożsamości pogranicza Region, regionalismus a regionální literatura (Opava 2007) – teoretyczne ujęcie zjawiska komunikacji literackiej w ujęciu geograficznym i kulturowym. Identita v literatuře českého Těšínska. Vybrané problémy (Opava 2009) – studium nad konstruowaniem tożsamości narodowej i regionalnej w tekstach zaolziańskich autorów. Hledání kořenů. Literatura Krnovska a její představitelé (T. I 2009, T. II 2010) – dwutomowe kompendium przywracające pamięć o wieloetnicznym (czeskim, niemieckim i polskim) dziedzictwie literackim okolic Karniowa.

Monografie pisarzy śląskich i komparatystyka Władysław Sikora. Monografie (Opava 2015) – pierwsza monografia poświęcona nestorowi powojennych pisarzy zaolziańskich i przełamaniu kodu folklorystycznego. Henryk Jasiczek. Monografie (Opava 2016) – naukowe opracowanie losów i dorobku jednego z najważniejszych polskich działaczy i poetów Zaolzia. Lašsko-evropský básník Óndra Łysohorsky (Wrocław 2016) – studium nad koncepcją języka i narodu laskiego w twórczości Ervina Goja. Wilhelm Przeczek. Monografie (Wrocław 2018) – monografia poety i tłumacza budującego kulturowe mosty między Czechami a Polską. Gustaw Morcinek. Monografie – literaturoznawcza analiza twórczości prozaika z Karwiny w kontekście polsko-czeskich relacji artystycznych.

Nagrody i odznaczenia Libor Martinek jest laureatem krajowych oraz międzynarodowych wyróżnień i nagród literackich, przyznanych w szczególności za wkład w rozwój polsko-czeskich kontaktów kulturalnych oraz translatorskich:

1997 – Nagroda za przekłady i popularyzację polskiej poezji za granicą, przyznana przez Związek Literatów Polskich w Warszawie. 2003 – I nagroda za przekłady polskiej poezji w ramach XXVI Międzynarodowego Listopada Poetyckiego w Poznaniu, przyznana przez Marszałka Województwa Wielkopolskiego. 2004 – Nagroda Polskiego Komitetu ds. UNESCO, Ministra Kultury RP oraz Prezydenta m.st. Warszawy za przekłady polskiej poezji. 2004 – Nagroda Miasta Statutowego Opawy za rozwój czesko-polskich aktywności literackich. 2010 – Medal Europejskiego Kręgu Franza Kafki (Praga). 2010 – Nagroda im. Władysława Broniewskiego oraz dyplom Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP. 2018 – Londyńska Nagroda Literacka (Nagroda Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie z siedzibą w Londynie) za upowszechnianie kultury i literatury polskiej w świecie przez pisarza mieszkającego poza granicami Polski. 2019 – Europejski Medal Poezji i Sztuki „Homer” przyznany przez międzynarodowe jury w Brukseli za uniwersalne i transgraniczne wartości w twórczości literackiej. 2024 – Medal i dyplom Klubu Muzyki i Literatury we Wrocławiu oraz Oficyny Wydawniczej „Akwedukt” z okazji jubileuszu instytucji, za wieloletnią współpracę literacko-naukową we Wrocławiu.

Przypisy

Linki zewnętrzne Profil Libora Martinek na stronie Instytutu Filologii Słowiańskiej Profil Libora Martinek na stronie Nauka Polska Libor MARTINEK w Spisovatelé a literatura UP Z Opawy do Katowic Książki Libora Martinek w Databazieknih

Kategoria:Czescy literaturoznawcy