Kamienica przy ulicy Warszawskiej 9 w Katowicach – istniejąca w latach 1868–1999 narożna kamienica mieszkalno-handlowa w Katowicach, która znajdowała się przy ulicy Warszawskiej 9 (róg z ulicą A. Mielęckiego). Wzniesiona została według projektu Juliusa Haasego, a następnie była dwukrotnie rozbudowywana.

Historia Powstanie kamienicy i jej działalność (1868–1998) W 1868 roku na roku obecnych ulic Warszawskiej i Andrzeja Mielęckiego w Katowicach został wzniesiony dwupiętrowy budynek z poddaszem w stylu historyzmu z elementami neorenesansu według projektu Juliusa Haasego. Został on w 1886 roku przebudowany, w ramach której zmodernizowano jego elewacje oraz wnętrza. Około 1910 roku właścicielem kamienicy był mistrz piekarski Karl Scholz, a przed I wojną światową działał tu sklep zegarmistrza i optyka Richarda Berndta, założony w 1884 roku.

W 1928 roku (bądź rok później) kamienicę zmodernizowano i nadbudowano na podstawie projektu Brunona Iwańskiego. Gmach zyskał wówczas czwartą kondygnację oraz cechy modernistyczne. Pod numerem 9 w latach międzywojennych Paulina Scholz prowadziła piekarnię, a G. Berndt oferował usługi optyczne. W 1935 roku Scholz była jednocześnie właścicielką całego budynku. W tym okresie działała tutaj także m.in. chemiczna pralnia i farbiarnia.

W latach 40. XX wieku w kamienicy pod numerem 9 działał sklep Karla Schnüra i piekarnia Wacława Derby. Po II wojnie światowej kamienica nadal pełniła funkcje mieszkalne i usługowe. W 1945 roku działał tu zakład jubilersko-zegarmistrzowski „Jubilart” oraz piekarnia i cukiernia „Dworcowa”. W latach 50. XX wieku funkcjonowała w niej Spółdzielnia Spożywców.

Katastrofa budowlana i dalsze losy (od 1999) mały|Mural Marcina Maciejowskiego „Dawno w mieście nie byłem”, powstały w 2010 roku; istniał on na ścianie przyległej do rozebranej kamienicy pod numerem 9 mały|Budowa hotelu w miejscu rozebranej kamienicy przy ulicy Warszawskiej 9 (2025)

29 czerwca 1999 roku o godzinie 17.12 doszło do katastrofy budowlanej, na skutek której zawaleniu uległa fasada budynku, a także większa część przyległej do niej ściany poprzecznej oraz oparte na tych ścianach stropy. Budynek był wówczas w remoncie, gdyż uległ on uszkodzeniom spowodowanymi szkodami górniczymi i nie był zamieszkany – ostatni lokatorzy wyprowadzili się z kamienicy dwa miesiące wcześniej. O pęknięciach na elewacji chwilę przed zawaleniem się budynku została poinformowana straż miejska, która zabezpieczyła teren. Nie doszło do żadnych ofiar śmiertelnych.

Sąsiadujące z nią kamienice – przy ulicy A. Mielęckiego 4 i przy ulicy Warszawskiej 11 – nie ucierpiały w wyniku zawalenia się gmachu pod numerem 9. W Urzędzie Miejskim w Katowicach powstała komisja, która miała ustalić przyczyny katastrofy. 21 lipca 1999 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach nakazał rozbiórkę kamienicy, gdyż według ekspertyzy nie nadawała się ona już do dalszej eksploatacji ani do remontu. 16 sierpnia podjęto decyzję o rozebraniu gmachu, którą ukończono 16 października tego samego roku.

W czerwcu 1999 roku w księgach wieczystych jako właścicielka nieruchomości przy ulicy Warszawskiej 9 figurowała Paulina Scholz, jednak do tego czasu nie udało się ustalić jej spadkobierców. Jego użytkownikiem był natomiast Komunalny Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w Katowicach.

W 2010 roku, na ścianie, która przylegała do wyburzonej kamienicy od strony wschodniej, pojawił się mural Marcina Maciejowskiego pod tytułem „Dawno w mieście nie byłem”. Powstał on w ramach Off Festivalu.

W 2019 roku działka po kamienicy pozostawała niezabudowana. W jej miejsce zaczęto budowę pięciokondygnacyjnego hotelu o powierzchni 2,5 tys. m², zaprojektowanego przez gliwicką pracownię Good Time Design, a jego inwestorem został Andrzej Goczoł. Pierwotnie miał być gotowy w 2021 roku, lecz dopiero w lutym 2025 roku odsłonięto jego elewację od strony ulicy Warszawskiej.

Charakterystyka Narożna kamienica mieszkalno-handlowa była położona w Katowicach przy ulicy Warszawskiej 9 (róg z ulicą Andrzeja Mielęckiego), w zwartym kwartale zabudowy, na obszarze dzielnicy Śródmieście.

Był to obiekt murowany z cegły i żelbetu, wzniesiony na rzucie litery „L” ze ściętym narożnikiem, czterokondygnacyjny z mansardami, poddaszem i podpiwniczeniem, zwieńczony dachem mansardowym trójspadowym krytym blachą ocynkowaną malowaną (od frontu) oraz papą (od tyłu). Więźba dachowa, płatwiowo-kleszczowa, miała konstrukcję drewnianą. Powierzchnia użytkowa kamienicy wynosiła 322,50 m², a kubatura 9869 m³.

Architektonicznie miała ona cechy stylu późnego modernizmu. Obie elewacje frontowe na parterze miały okładzinę z marmuru i płytek ceramicznych, a powyżej były pokryte tynkiem. Osie narożne zostały ujęte lizenami w wielkim porządku, a w pozostałych zastosowano kordonowe gzymsy parapetowe i wieńczące. Cała natomiast bryła kamienicy charakteryzowała się narożnym akcentem wysokościowym. Budynek miał prostokątne czterokwaterowe okna ze ślemieniem, które ujęto w profilowanych tynkowych opaskach.

Kamienica wewnątrz miała układ dwu- oraz dwuipółtraktowy, korytarzowo-amfiladowy. Ściany sieni na jednej trzeciej wysokości miały okładzinę z płytek ceramicznych o dekoracji geometrycznej. Schody były dwubiegowe, z oryginalną drewnianą balustradą. Kamienica nie miała bramy przejazdowej ani oficyn.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Zdjęcia kamienicy w serwisie Fotopolska.eu Kamienica od strony ulicy Warszawskiej (1981) na zdjęciu opublikowanym Narodowym Archiwum Cyfrowym

Kategoria:Zniszczone budynki w Katowicach Kategoria:Architektura modernizmu w Katowicach Warszawska 9 Kategoria:Ulica Warszawska w Katowicach Katowice