mały|Agnieszka Piłat przemawia w Muzeum Hirshhorn Agnieszka Piłat (ur. 1973 w Łodzi) – polsko-amerykańska artystka i pisarka, działająca na styku robotyki, sztucznej inteligencji i sztuk pięknych. Specjalizuje się w malarskich „portretach” maszyn i urządzeń, za pomocą których bada relacje między człowiekiem a technologią w XXI wieku.
Życiorys Dorastała w Łodzi w okresie zimnej wojny i była świadkiem upadku PRL. Jej matka była nauczycielką wychowania fizycznego, a ojciec cukiernikiem. W 1989 roku ojciec, dzięki przemianom gospodarczym po transformacji ustrojowej, wykupił zakład, którym wcześniej kierował. Piłat uważa tę decyzję rodziców za punkt zwrotny w życiu rodziny. Ojciec został później właścicielem kilku piekarni i cukierni.
W 2004 roku wyjechała do Kalifornii, aby studiować sztuki piękne ze specjalizacją w ilustracji i malarstwie. Podczas studiów w Academy of Art University w San Francisco rozwinęła zainteresowanie portretem, które pozostaje głównym wątkiem jej twórczości. Jej mężem jest inżynier oprogramowania.
Twórczość thumb|Zespół pochłaniaczy CO2 z modułu dowodzenia programu Apollo ze zbiorów Steve'a Jurvetsona i studium malarskie Piłat do jego portretu (2017). mały|Piłat kończy malowanie przewodu zasilającego modułu księżycowego misji Apollo 15. Po ukończeniu studiów prowadziła pracownię w San Francisco, gdzie malowała portrety ludzi oraz maszyn przemysłowych. Jej wczesne prace koncentrują się na upływie czasu i wyobrażeniach przyszłości. Wystawiała m.in. w de Young Museum oraz w galerii Modernism. Po kilku latach w środowisku artystycznym Zatoki San Francisco doszła do wniosku, że kolekcjonerzy i przedstawiciele branży technologicznej cenią sztukę abstrakcyjną wyżej niż jej warsztat realistyczny.
Przełomem w karierze Piłat było spotkanie z Paulem Steinem. Stein, kolekcjoner sztuki i przedmiotów z odzysku, zamówił u niej obraz, który przybrał formę portretu zabytkowego dzwonka alarmowego przeciwpożarowego. Jej prace zaczęły budzić zainteresowanie menedżerów firm technologicznych z Doliny Krzemowej. Piłat odbyła rezydencje artystyczne w takich firmach jak SpaceX, Wrightspeed, Autodesk i Waymo. mały|Robot spot używany w pracach Piłat. Wraz z napływem zamówień skupiła się wyłącznie na przedstawianiu maszyn i urządzeń, rezygnując z portretu ludzkiego. Zainteresowanie najnowszą technologią doprowadziło ją do rezydencji w Boston Dynamics. Do jesieni 2020 roku stworzyła szereg prac przedstawiających Spota, czworonożnego robota produkowanego w Waltham. Choć nie jest już artystką rezydentką Boston Dynamics, nadal wykorzystuje robota zarówno jako źródło inspiracji, jak i współtwórcę: Spot, trzymając w manipulatorze pastel olejny, maluje pod jej kierunkiem. W ten sposób powstała m.in. futurystyczna Madonna.
Prace Piłat pojawiły się w filmie Matrix Zmartwychwstania. Do jej kolekcjonerów należą m.in. Craig McCaw, Jørn Lyseggen, Jurij Milner, Peter Hirshberg i Steve Jurvetson. Artystka prowadzi pracownię w Chelsea na Manhattanie.
W 2021 roku w galerii Modernism w San Francisco pokazała wystawę indywidualną Thinking Machines: Renaissance 2.0, łączącą motywy sztuki renesansowej ze współczesną technologią. Od 3 listopada do 22 grudnia 2022 roku w tej samej galerii prezentowała wystawę ROBOTa – dwanaście wielkoformatowych obrazów olejnych powstałych w ciągu rocznej współpracy z robotami Spot (Boston Dynamics) i Digit (Agility Robotics), które pod jej kierunkiem prowadziły pędzle i pastele olejne.
Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w lutym 2022 roku Piłat, wspólnie z robotem Spot, namalowała obraz Sunrise March, który został sprzedany za 40 tys. dolarów na prywatnej aukcji charytatywnej. Obraz był następnie pokazywany, we współpracy z Ambasadą RP w Waszyngtonie, w National Air and Space Museum oraz w centrum kultury Strathmore w stanie Maryland.
W kwietniu 2023 roku National Gallery of Victoria w Melbourne ogłosiła, że Piłat będzie jedną z głównych artystek trzeciej edycji wystawy NGV Triennial, obok Yoko Ono, Tracey Emin i domu mody Schiaparelli. Jej instalacja przewidywała trzy roboty Boston Dynamics malujące autonomicznie przez cztery miesiące.
Wystawa HETEROBOTA została otwarta dla publiczności w grudniu 2023 roku. Projektowi towarzyszył komponent badawczy prowadzony przez RMIT, w ramach którego naukowcy badali opinię publiczną na temat robotów. Kierujący badaniem Brad Crammond podkreślał, że nie istniały wcześniej badania na taką skalę dotyczące nastawienia społeczeństwa do powszechnych, codziennych kontaktów z robotami.
National Gallery of Victoria zamówiła również esej o wystawie u pisarza Davisa Richardsona, zatytułowany Infinite Horizons, w którym autor odniósł instalację do pojęcia heterotopii Michela Foucaulta. Richardson przytoczył w nim słowa artystki: „Jeśli maszyna może tworzyć sztukę za ciebie, rodzi się niewygodne pytanie: czy w ogóle powinieneś zajmować się sztuką?”.
10 maja 2024 roku w Museum of Fine Arts w Bostonie odbył się wieczór Heterobota, podczas którego dwa roboty Spot, nazwane Basia i Omuzana, malowały autonomicznie na oczach publiczności na płótnie o wymiarach około 4 × 1,5 m.
W sierpniu 2023 roku Piłat rozpoczęła swoją drugą rezydencję artystyczną w zakładzie SpaceX w Hawthorne. W ramach tej współpracy podjęła pracę nad cyklem obrazów przedstawiających właz kapsuły Dragon, sięgając po elementy ikonografii chrześcijańskiej, takie jak złocone aureole i forma dyptyku, a wśród planowanych motywów znalazły się również satelity Starlink. Artystka określiła swoją rolę słowami „maszyna jest moim mecenasem”, porównując się do nadwornego malarza dokumentującego amerykańską potęgę przemysłową. Rozpoczęła także rezydencję w Agility Robotics, skupioną na pracy z humanoidalnym robotem Digit.
11 października 2025 roku w Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi otwarto instalację Tkająca inteligencja – pierwszą wystawę Piłat w Polsce. Sterowany sztuczną inteligencją czworonożny robot przez sześć tygodni tkał wzory na płótnie rozpiętym w przestrzeni galerii, nawiązując do tradycji krosien żakardowych i łódzkiego przemysłu tekstylnego. Partnerami projektu były Fundacja Artystyczna Podróż Hestii i ERGO Hestia.
Przypisy
Kategoria:Polscy malarze współcześni Kategoria:Amerykanie pochodzenia polskiego Kategoria:Artyści związani z Łodzią Kategoria:Urodzeni w 1973