Inżynier sądowy (ang. forensic engineer) – inżynier zajmujący się zastosowaniem wiedzy, zasad i metod inżynierskich do badania zagadnień technicznych, które są lub mogą być związane z postępowaniami prawnymi. Dziedzina tej działalności określana jest jako inżynieria sądowa (ang. forensic engineering). Inżynieria sądowa obejmuje w szczególności badanie przyczyn awarii, uszkodzeń i innych problemów związanych z funkcjonowaniem obiektów, urządzeń, konstrukcji, materiałów lub systemów technicznych. Wyniki takich badań mogą być wykorzystywane w postępowaniach sądowych oraz innych formach rozstrzygania sporów.
Zakres działalności Praca inżyniera sądowego może obejmować badanie przyczyn awarii i uszkodzeń, analizę materiałów, produktów, maszyn i konstrukcji, ocenę dokumentacji technicznej, wykonywanie obliczeń i badań oraz rekonstrukcję przebiegu zdarzeń. Zakres analiz zależy od przedmiotu sprawy i specjalizacji inżyniera. W praktyce wykorzystywana jest wiedza m.in. inżynierii mechanicznej, budownictwa, elektrotechniki, inżynierii materiałowej i innych specjalności technicznych.
Metody pracy Badanie z zakresu inżynierii sądowej może obejmować oględziny miejsca zdarzenia lub badanego obiektu, zabezpieczenie i analizę materiału dowodowego, analizę dokumentacji, wykonywanie pomiarów, obliczeń i badań technicznych oraz porównywanie uzyskanych wyników z wymaganiami technicznymi.
W odróżnieniu od działalności inżynierskiej ukierunkowanej przede wszystkim na projektowanie nowych rozwiązań, inżynieria sądowa często ma charakter retrospektywny. Punktem wyjścia jest zaistniałe zdarzenie lub jego skutek, a celem badania – odtworzenie jego przebiegu i ustalenie technicznych przyczyn.
Rola w postępowaniach prawnych Wyniki badań z zakresu inżynierii sądowej mogą być wykorzystywane w postępowaniach cywilnych i karnych oraz przy rozstrzyganiu sporów dotyczących zagadnień technicznych. Inżynier może uczestniczyć w analizie sprawy zarówno przed rozpoczęciem postępowania, jak i w jego toku. Jego praca może obejmować badania, analizę dokumentacji, sporządzenie ekspertyzy technicznej oraz przedstawienie wynikających z niej wniosków..
Inżynier sądowy a biegły sądowy Inżynier sądowy nie jest pojęciem tożsamym z biegłym sądowym. Pierwsze określenie odnosi się do rodzaju wykonywanej działalności inżynierskiej, natomiast biegły pełni określoną funkcję w postępowaniu sądowym. Inżynier sądowy może wykonywać ekspertyzy poza postępowaniem, a jeżeli zostanie powołany do wydania opinii w sprawie wymagającej wiadomości specjalnych z zakresu jego kompetencji, może występować również jako biegły.
Obszary zastosowania Inżynieria sądowa znajduje zastosowanie m.in. przy badaniu awarii konstrukcji budowlanych, maszyn i instalacji przemysłowych, wypadków drogowych, kolejowych i lotniczych oraz uszkodzeń produktów. Analizy mogą dotyczyć m.in. wad materiałowych, konstrukcyjnych, produkcyjnych i eksploatacyjnych.
Inżynieria sądowa w Polsce W Polsce działalność z zakresu inżynierii sądowej prowadzona jest m.in. w ramach Kancelarii Inżyniera Sądowego, zajmującej się wykonywaniem ekspertyz i opinii technicznych na potrzeby postępowań sądowych, prokuratorskich oraz innych postępowań wymagających specjalistycznej wiedzy inżynierskiej. Zakres działalności kancelarii obejmuje zagadnienia z różnych dziedzin technicznych, w tym m.in. inżynierii materiałowej, spawalnictwa, budowy i eksploatacji maszyn oraz bezpieczeństwa technicznego.
Przykłady historyczne Znaczenie analiz technicznych charakterystycznych dla inżynierii sądowej można dostrzec w szeregu zdarzeń, których wyjaśnienie przyczyniło się do zmian konstrukcyjnych i poprawy bezpieczeństwa.
Jednym z najbardziej znanych przykładów są katastrofy samolotów de Havilland Comet w latach 50. XX wieku. Badania wykazały, że cykliczne zmiany ciśnienia prowadziły do zmęczenia materiału, a narożniki ówczesnych, zbliżonych do prostokątnych okien i innych otworów kadłuba powodowały koncentrację naprężeń. W późniejszych wersjach samolotu zastosowano m.in. okna o zaokrąglonym, owalnym kształcie, ograniczając koncentrację naprężeń.
Inżynieria sądowa znalazła zastosowanie również w sporcie. Podczas wyjaśniania tzw. Deflategate w 2015 roku badano przyczyny zbyt niskiego ciśnienia w piłkach używanych w meczu ligi NFL. Eksperci analizowali, w jakim stopniu na odnotowane wartości mogły wpłynąć warunki atmosferyczne i zmiana temperatury, a także sposób wykonywania pomiarów. Przeprowadzono w tym celu eksperymenty odtwarzające warunki panujące podczas spotkania. Analiza miała pomóc rozstrzygnąć, czy obserwowany spadek ciśnienia można wyjaśnić zjawiskami fizycznymi, czy też konieczne jest uwzględnienie innych przyczyn. Przypadek ten obrazuje wykorzystanie metod inżynierii sądowej do rekonstrukcji zdarzeń na podstawie pomiarów, eksperymentów i praw fizyki.
Przykładem dotyczącym elektroniki użytkowej były natomiast przypadki przegrzewania się i zapłonu smartfonów Samsung Galaxy Note 7 w 2016 roku. Ze względu na zagrożenie związane z zastosowanymi akumulatorami litowo-jonowymi urządzenia zostały wycofane, a amerykańskie organy odpowiedzialne za bezpieczeństwo transportu wprowadziły zakaz przewożenia tego modelu na pokładach samolotów. Zdarzenia te zwróciły uwagę na zagrożenia związane z transportem uszkodzonych lub wadliwych akumulatorów litowo-jonowych drogą lotniczą.
Zobacz też biegły sądowy ekspertyza inżynieria analiza przyczyn źródłowych
Przypisy
Kategoria:Nauki techniczne