Wadi Lukus (berb. , trl. Asif n Lukus; , trl. Wādī Lūkus; mar. arab. , trl. Wād Lūkūs) – rzeka w północno-zachodnim Maroku o długości 180 km. Obszar źródliskowy rzeki położony jest w górach Rif. Uchodzi ona do Oceanu Atlantyckiego w mieście Al-Ara’isz, położonym na jej lewym brzegu.
Na prawym brzegu Wadi Lukus, 4 km od oceanu, znajdują się ruiny starożytnego miasta Liksus.
Geografia Powierzchnia zlewni Wadi Lukus wynosi 3470 km² (według innych źródeł 3750 km²), a jej średnia wysokość to około 300 m n.p.m. Obszar źródliskowy rzeki znajduje się na wysokości od 1600 do 1700 m n.p.m.
Dominującym typem klimatu w dolinie rzeki jest klimat śródziemnomorski. Rzeka charakteryzuje się reżimem deszczowym. W górach Rif, w których znajdują się źródła Wadi Lukus, roczne opady wynosić mogą od 1500 do 2000 mm. Zimowe sztormy powodują silne wezbrania, a odpływ wód do oceanu jest dodatkowo blokowany podczas wysokich przypływów.
Wpływ pływów morskich sięga współcześnie do ziemnej zapory wodnej Mbarek, położonej 7,6 km od ujścia. Na początku XX wieku, zanim wybudowano zaporę, przypływy docierały w górę rzeki aż do miasta Al-Kasr al-Kabir, oddalonego od oceanu o około 30 km. mały|lewo|Model terenu przedstawiający ujście Wadi Lukus do Oceanu Atlantyckiego W dolnym biegu Wadi Lukus płynie przez szeroką, bagnistą dolinę, wypełnioną osadami czwartorzędu, zalegającymi na podłożu z plioceńskich piasków i margli. Osady estuarium mają genezę zarówno morską, jak i fluwialną. Na kształtowanie się ujścia Wadi Lukus wpływają gwałtowne opady w górach Rif oraz dynamika pływów morskich – amplituda tych ostatnich osiągać może nawet 3 m. Bezpośrednio przy ujściu występują solniska.
Równina zalewowa Wadi Lukus poprzecinana jest gęstą siecią kanałów, które wprowadzają na nią wodę podczas przypływu i odprowadzają ją w trakcie odpływu. Oddziaływanie pływów morskich jest szczególnie widoczne w morfologii wałów brzegowych w dolnym biegu rzeki. W górnym biegu charakter tych wałów wskazuje na dominację procesów fluwialnych.
Mokradła Wadi Lukus zajmują obszar około 42 km². Od lat 20. do lat 50. XX wieku, w czasach Maroka Hiszpańskiego, na terenach podmokłych przeprowadzono zakrojone na szeroką skalę prace melioracyjne. W miejscu osuszonych mokradeł utworzono pola ryżowe.
Przyroda Dolina i ujście rzeki Wadi Lukus tworzą jeden z najważniejszych obszarów wodno-błotnych w północno-zachodnim Maroku. Unikalną w skali kraju cechą tego ekosystemu jest obecność trzech rzadkich w Maroku zespołów roślinności: zespołu grzybieni, wierzb oraz kosaćców żółtych.
Do rzadkich i zagrożonych gatunków występujących przy ujściu rzeki należą: węgorz europejski (Anguilla anguilla), wydra europejska (Lutra lutra) oraz liczne ptaki: bąk zwyczajny (Botaurus stellaris), bączek zwyczajny (Ixobrychus minutus), czapla modronosa (Ardeola ralloides), czapla purpurowa (Ardea purpurea), marmurka (Marmaronetta angustirostris), hełmiatka (Netta rufina), podgorzałka zwyczajna (Aythya nyroca), błotniak łąkowy (Circus pygargus), modrzyk zwyczajny (Porphyrio porphyrio), łyska czubata (Fulica cristata), uszatka mauretańska (Asio capensis), potrzos zwyczajny (Emberiza schoeniclus) i karliczka zwyczajna (Porzana pusilla).
Ponadto mokradła te stanowią ważną przystań dla ptaków wędrownych. Odnotowano tam obecność gatunków, takich jak: ibis kasztanowaty (Plegadis falcinellus), warzęcha zwyczajna (Platalea leucorodia), szczudłak zwyczajny (Himantopus himantopus), szablodziób zwyczajny (Recurvirostra avocetta), rycyk (Limosa limosa), gęgawa (Anser anser) i żuraw zwyczajny (Grus grus).
Wzdłuż koryta rzeki występują skupiska krzewów tamaryszku.
Od 15 stycznia 2005 roku mokradła Wadi Lukus objęte są ochroną na mocy konwencji ramsarskiej.
Galeria
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Rzeki w Maroku Kategoria:Zlewisko Oceanu Atlantyckiego