mały|Tablica w Świeciu upamiętniająca miejscowych nauczycieli, w tym K. Ecksteina, zabitych podczas II wojny światowej. Kazimierz Eckstein (ur. 9 marca 1896 w Stryju, zm. 8 października 1939 w Świeciu) – polski nauczyciel, instruktor Związku Harcerstwa Polskiego i działacz społeczny. W okresie międzywojennym pracował w gimnazjum w Świeciu, angażując się w rozwój harcerstwa, sportu oraz życia kulturalnego miasta. Został zamordowany przez Niemców na początku okupacji niemieckiej.
Życiorys Urodził się 9 marca 1896 roku w Stryju>. Ukończył studia pedagogiczne we Lwowie. W 1922 roku, w wieku 26 lat, przybył do Świecia i rozpoczął pracę w miejscowym gimnazjum męskim. Według J. Kamińskiego został zatrudniony jako nauczyciel przyrody, Franciszek Rózio podaje, że prowadził zajęcia z wychowania fizycznego, prac ręcznych, rysunku i muzyki. Natomiast według biogramu opublikowanego przez Szkołę Podstawową nr 8 w Świeciu uczył języka polskiego i gimnastyki.
Poza pracą nauczycielską angażował się w życie społeczne, kulturalne i sportowe Świecia. Organizował i reżyserował przedstawienia teatralne, wraz z uczniami wystawiał m.in. sztuki o tematyce patriotycznej. Prowadził również chór szkolny i reżyserował przedstawienia teatralne, m.in. Jasełka Lucjana Rydla. Wykładał również na Uniwersytecie Powszechnym, organizował zajęcia dla dzieci, m.in. „Cudowne bajki” w 1927 roku. Przyczynił się do powstania w Świeciu Towarzystwa Muzycznego oraz organizował spotkania z solistami Filharmonii Pomorskiej w Bydgoszczy. Zajmował się malarstwem i rzeźbiarstwem, muzykował oraz pisał felietony do miejscowej prasy. Założył także koło plastyczne, którym się opiekował. Był współzałożycielem bibliotek w Świeciu i okolicy.
Działalność sportowa i harcerska Eckstein działał w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół”, m.in. jako sędzia organizowanych przez nie zawodów, oraz propagował sport wśród młodzieży. Z jego inicjatywy lub przy jego udziale powstały w Świeciu przystań wodna, stadion sportowy, korty tenisowe i tor saneczkowy. Opracował również plan odbudowy boiska przy zamku, a tereny wodne określane jako „lochy” zamierzał przekształcić w tory wyścigowe. Prowadził Gimnazjalny Klub Sportowy, któego imprezy sędziował, a także kluby wioślarski i tenisowy. W szkolnej pracowni organizował produkcję nart przez uczniów, przyczyniając się do rozwoju narciarstwa w Świeciu. Organizował szkolne zawody w tenisie, koszykówce, siatkówce i szachach oraz współpracował z Komendą Powiatową Przysposobienia Wojskowego i Wychowania Fizycznego.
Był opiekunem szkolnego koła Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej i posiadał uprawnienia pilota szybowcowego kategorii ABC. Wspólnie z młodzieżą przygotował na Mariankach teren do nauki lotów oraz pozyskał szybowiec „Wrona”. W 1937 roku skierował dziesięciu uczniów na kurs pilotażu, podczas którego uzyskali uprawnienia kategorii AB.
Działał w harcerstwie, początkowo prowadząc drużynę harcerską, a następnie obejmując kierownictwo hufca ZHP w Świeciu. Źródła różnią się w kwestii okresu pełnienia przez niego tej funkcji: biogram szkolny podaje, że w 1933 roku został pierwszym komendantem hufca, i według Rózia kierował hufcem w latach 1933–1936, natomiast Kamiński podaje lata 1933–1934. W 1938 roku Eckstein uzyskał stopień podharcmistrza. Organizował „Święta Harcerza”, obozy i wycieczki.
Za działalność pedagogiczną i społeczną otrzymywał listy pochwalne Kuratorium Okręgu Pomorskiego.
Śmierć W czerwcu 1939 roku Eckstein wraz z młodzieżą zorganizował manifestację patriotyczną, podczas której spalono kukłę Adolfa Hitlera. Według Rózia wydarzenie to przyczyniło się do jego aresztowania przez Niemców na początku września 1939 roku. Został rozstrzelany 8 października 1939 roku wraz z grupą innych więźniów na terenie cmentarza żydowskiego przy ul. Polnej w Świeciu. Rózio, opierając się na fragmentarycznych relacjach mieszkańców pobliskich domów, określił przynależność Ecksteina do pierwszej rozstrzelanej tego dnia grupy jako prawdopodobną. W przekazach zachowały się rozbieżne wersje jego ostatnich słów: według relacji przytoczonej przez Rózia po pierwszym postrzeleniu miał zawołać „Jeszcze Polska nie zginęła”, natomiast Kamiński podał wersję „Niech żyje Polska”.
W listopadzie 1945 roku jego szczątki ekshumowano wraz ze szczątkami około 30 innych ofiar i pochowano w zbiorowej mogile na cmentarzu przy ul. Sienkiewicza w Świeciu.
Upamiętnienie 7 października 1989 roku Kazimierz Eckstein został patronem Szkoły Podstawowej nr 8 w Świeciu; w szkole otwarto również poświęconą mu harcówkę. Następnego dnia, w 50. rocznicę jego śmierci, na budynku Liceum Ogólnokształcącego w Świeciu odsłonięto poświęconą mu tablicę pamiątkową. W uroczystości uczestniczyli m.in. dawni uczniowie Ecksteina i absolwenci gimnazjum oraz liceum z okresu międzywojennego. Rok później, 7 października 1990 roku, w Szkole Podstawowej nr 8 odsłonięto tablicę pamiątkową z popiersiem Ecksteina.
W 2024 roku Eckstein został upamiętniony muralem wykonanym przez Arkadiusza Andrejkowa. Mural powstał w ramach gminnego projektu „Architekci naszej codzienności”, którego pomysłodawcą było Towarzystwa Miłośników Ziemi Świeckiej.
Przypisy
Linki zewnętrzne KAJ, Uczczono pamięć prof. Ecksteina, 18.10.1989.
Kategoria:Nauczyciele II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Podharcmistrzowie Kategoria:Ludzie związani ze Świeciem Kategoria:Ludzie urodzeni w Stryju Kategoria:Ofiary egzekucji masowych w okupowanej Polsce 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1939