Klasa wysokości dźwięku (ang. pitch class) – pojęcie z zakresu teorii muzyki i analizy muzycznej, oznaczające kategorię obejmującą wysokości dźwięku uznawane w określonym ujęciu za równoważne. O przynależności wysokości do tej samej klasy decyduje przyjęta relacja równoważności.
Najczęściej podstawą wyodrębniania klas wysokości jest równoważność oktawowa, zgodnie z którą do jednej klasy należą wszystkie wysokości oddalone od siebie o całkowitą liczbę oktaw; klasa reprezentuje zatem wszystkie oktawowe położenia danego dźwięku. Przy zastosowaniu wyłącznie tej relacji nazwy dźwięków wraz ze znakami chromatycznymi oznaczają odrębne klasy, więc na przykład c, cis i des należą do różnych klas.
W , w odniesieniu do dwunastostopniowego stroju równomiernie temperowanego, przyjmuje się także równoważność enharmoniczną. Dźwięki zapisywane jako cis i des zalicza się wówczas do jednej klasy, ponieważ w tym stroju mają tę samą wysokość. Przy jednoczesnym zastosowaniu równoważności oktawowej i enharmonicznej wyróżnia się dwanaście klas, odpowiadających dźwiękom skali chromatycznej.
Klasy te oznacza się często liczbami od 0 do 11. Najczęściej liczba 0 oznacza klasę c, 1 – cis lub des, 2 – d itd. Wybór klasy oznaczonej jako 0 może jednak zależeć od kontekstu analizy; w analizie utworu dodekafonicznego można nią oznaczyć pierwszą klasę wysokości serii w postaci zasadniczej.
Liczba klas wysokości nie musi wynosić dwanaście. Podział oktawy na większą lub mniejszą liczbę części prowadzi do wyodrębnienia odpowiednio większej lub mniejszej liczby klas. W niektórych ujęciach stosuje się również ciągłą przestrzeń klas wysokości, w której poszczególnym klasom odpowiadają wartości ułamkowe, reprezentujące między innymi wysokości mikrotonowe. W niektórych kompozycjach, zwłaszcza elektronicznych, równoważność może być ustanawiana także między wysokościami oddalonymi o interwał inny niż oktawa.
Przypisy
Kategoria:System dźwiękowy