Zygmunt Bocian

Zygmunt Bocian (ur. 25 marca 1900 w Będzinie, zm. 7 kwietnia 1979 w Krakowie) – polski działacz związkowy, społeczny i polityczny, członek Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS), a później Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR).

Życiorys

Młodość i początki działalności Urodził się w rodzinie robotniczej jako syn Wojciecha, piekarza. Po śmierci rodziców wcześnie musiał podjąć pracę zarobkową – już w wieku 8 lat pracował po lekcjach u tapicera. Ukończył szkołę powszechną Polskiej Macierzy Szkolnej oraz dwie klasy szkoły średniej, ale z powodu braku środków materialnych przerwał naukę. W 1912 rozpoczął naukę koszykarstwa, jednak szybko zmienił zawód i podjął pracę jako malarz-lakiernik w wytwórni łóżek metalowych. Po zamknięciu zakładu, od 1914 pracował w kopalni „Koszelew” (filia kopalni „Paryż”, późniejszej kopalni „Generał Zawadzki”) w Dąbrowie Górniczej, gdzie – aby zostać przyjęty – przedstawił metrykę zmarłego brata, Juliana. Pracując na nocną zmianę na podszybiu, równocześnie uczęszczał na kursy dokształcające.

Działalność związkowa i polityczna w okresie międzywojennym W 1916 wstąpił do Związku Zawodowego Robotników Przemysłu Górniczego, a od kwietnia tego samego roku należał do PPS. W 1917 został zwolniony z kopalni za współorganizowanie strajków głodowych, po czym został płatnym funkcjonariuszem związkowym. W listopadzie 1918 brał udział w rozbrajaniu żołnierzy austriackich oraz organizowaniu Milicji Ludowej w Dąbrowie Górniczej. W 1919 wchodził w skład Komitetu Niesienia Pomocy Powstańcom Śląskim.

Od 1920 działał w prasie partyjnej PPS w Zagłębiu Dąbrowskim, pracując w redakcji „Górnika”, a od 1923 w redakcji „Głosu Zagłębia”. W 1925 przeniósł się do Krakowa, gdzie objął funkcję przewodniczącego Okręgowej Komisji Związków Zawodowych (OKZZ), a także wszedł w skład Okręgowego Komitetu Robotniczego (OKR) PPS. W 1926 został sekretarzem Centralnego Związku Robotników Przemysłu Chemicznego RP, pełniąc tę funkcję aż do wybuchu II wojny światowej w 1939. Na IV Kongresie Związku Zawodowego w 1929 został wybrany członkiem Komitetu Centralnego Związków Zawodowych (KCZZ), a następnie wybierany na kolejnych kongresach do 1939.

Działalność międzynarodowa i samorządowa Reprezentował Centralny Związek Robotników Przemysłu Chemicznego RP na międzynarodowych kongresach, m.in. w Hanowerze (1929), Genewie (1935, gdzie został członkiem Międzynarodowego Sekretariatu Federacji Związków Chemicznych) oraz na Międzynarodowym Kongresie Związków Zawodowych w Londynie (1936). Wizytował również związki zawodowe w Danii i Czechosłowacji. Był redaktorem naczelnym czasopisma „Robotnik-Chemik”, organu Centralnego Związku Robotników Przemysłu Chemicznego Rzeczypospolitej Polskiej.

Od 1933 był radnym Rady Miejskiej w Krakowie, a od 1938 jej przewodniczącym. Na sesji rady w kwietniu 1939 zgłosił uroczystą deklarację skierowaną przeciwko hitlerowskim roszczeniom wobec Gdańska, podkreślając wolę obrony Polski.

Okres okupacji niemieckiej Od początku okupacji uczestniczył w tworzeniu konspiracyjnej Polska Partia Socjalistyczna – Wolność, Równość, Niepodległość (WRN) na terenie Krakowa. Wszedł również w skład Rady Głównej Opiekuńczej (RGO). Był poszukiwany przez gestapo, dlatego w 1941 wyjechał do Sandomierza, gdzie pracował jako intendent w szpitalu zakaźnym. Przez cały okres okupacji utrzymywał kontakt z kierownictwem PPS-RN. Wchodził także w skład Okręgowej Delegatury Rządu RP województwa krakowskiego, nie przyjmując jednak stanowiska Delegata Rządu, pozostając na stanowisku naczelnika wydziału przemysłu. Organizował również komórkę przechwytującą na poczcie donosy skierowane do gestapo.

Działalność powojenna i represje Po wyzwoleniu wyjechał do Wrocławia, gdzie został naczelnikiem Wydziału Opieki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego. W 1945 wstąpił do odrodzonej PPS i na wezwanie Okręgowego Komitetu Robotniczego (OKR) partii wrócił do Krakowa, aby podjąć pracę w aparacie partyjnym. Związany z Zygmuntem Żuławskim, reprezentował podobną orientację polityczną, dlatego 2 października 1945 wszedł w skład Komitetu Organizacyjnego Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej (PPSD). Gdy Prezydium Krajowej Rady Narodowej (KRN) nie wyraziło zgody na zalegalizowanie tej partii, powrócił do działalności w PPS. W 1946 został przewodniczącym Miejskiego Komitetu PPS w Krakowie. Kandydował w wyborach do Sejmu Ustawodawczego RP w styczniu 1947, jednak w tym samym roku został usunięty z PPS za reprezentowanie stanowiska prawicy.

W 1950 został aresztowany i przez 9 miesięcy przebywał w więzieniu w Warszawie. W 1956 został oczyszczony z zarzutów i przyjęty do PZPR z zaliczeniem pełnego stażu partyjnego. Po zwolnieniu z więzienia przez wiele miesięcy nie mógł znaleźć pracy, ostatecznie zostając przyjętym do ekipy prowadzącej prace wykopaliskowe na terenie Nowej Huty. Od 1953 pracował w Spółdzielni Tkackiej „Samodziały” w Krakowie, a w latach 1956–1959 w Krakowskich Zakładach Przemysłu Terenowego, gdzie był także przewodniczącym Rady Zakładowej. Wspierał stronnictwo Władysława Gomułki i brał udział w protestach przeciwko interwencji sowieckiej na Węgrzech.

Późniejsze lata i śmierć Ze względu na zły stan zdrowia przeniósł się do Świeradowa-Zdroju, gdzie objął stanowisko wicedyrektora uzdrowiska, a następnie został dyrektorem kilku innych uzdrowisk. W 1966 przeszedł na rentę dla zasłużonych. Od 1963 był członkiem Głównej Komisji Historycznej ZG Związku Zawodowego Chemików. Zmarł tragicznie 7 kwietnia 1979 w Krakowie.

Odznaczenia Został odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Niepodległości (1938), Medalem Zwycięstwa i Wolności.

Przypisy

Kategoria:Polscy górnicy Kategoria:Polscy związkowcy Kategoria:Polscy redaktorzy naczelni Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1919–1939) Kategoria:Członkowie Polskiej Partii Socjalistycznej (1944–1948) Kategoria:Członkowie PPS-WRN Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Funkcjonariusze Milicji Ludowej Kategoria:Uczestnicy rozbrajania żołnierzy austriackich w Królestwie Polskim 1918 Kategoria:Radni Krakowa (II Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie Okręgowych Delegatur Rządu Kategoria:Więźniowie polityczni w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Ludzie związani ze Świeradowem-Zdrojem Kategoria:Ludzie związani z Dąbrową Górniczą Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 Kategoria:Ludzie urodzeni w Będzinie Kategoria:Urodzeni w 1900 Kategoria:Zmarli w 1979